Dieta

Jod i tarczyca: ile jodu potrzebujesz, skąd go brać i co z solą jodowaną przy Hashimoto?

25 września 2026

Jod to jeden z niewielu składników, przy których polska dieta ma wbudowane zabezpieczenie: od 1997 roku sól kuchenna w sklepie musi być jodowana. Mimo to przy omawianiu jadłospisu osób z chorobami tarczycy słyszę dwie sprzeczne rady z internetu. Według pierwszej jod „podsyca” Hashimoto, więc trzeba go unikać, według drugiej tarczycy trzeba go dokładać tabletkami albo algami. Obie rozmijają się z normami i badaniami, a każda potrafi zaszkodzić.

Pokazuję, ile jodu potrzeba według polskich norm, EFSA i zaleceń dla ciężarnych, co dało jodowanie soli, skąd realnie pochodzi jod, co zmienia mniej soli i dieta roślinna, kiedy algi dają za dużo, co badania mówią o jodzie, selenie, glutenie, kapuście i soi przy Hashimoto oraz jak jeść przy lewotyroksynie. Dieta wspiera leczenie tarczycy, ale go nie zastępuje: rozpoznanie i leki należą do lekarza.

Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. Oblicz

Po co tarczycy jod i ile go potrzebujesz

Jod jest wbudowany w oba hormony tarczycy: tyroksynę (T4) i jej aktywną postać, trijodotyroninę (T3). Według norm żywienia Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, Państwowego Instytutu Badawczego (NIZP PZH-PIB) z 2024 roku hormony te regulują między innymi syntezę białek i temperaturę ciała, a w życiu płodowym rozwój mózgu. Z jedzenia wchłania się prawie 90% jodu, a tarczyca wychwytuje około 25-30% spożytej ilości. Długotrwały niedobór powiększa gruczoł, co nazywamy wolem, i prowadzi do niedoczynności.

Newsletter

Nowe materiały prosto na maila

Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.

Normy: Polska, EFSA, ciąża i karmienie

Grupa	Normy polskie (RDA)	EFSA (AI)
Dorośli	150 µg	150 µg
Kobiety w ciąży	220 µg	200 µg
Kobiety karmiące piersią	290 µg	200 µg

RDA to zalecane spożycie. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał, że dane nie pozwalają wyznaczyć średniego zapotrzebowania, więc podał wystarczające spożycie (AI).

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) zaleca kobietom w ciąży bez chorób tarczycy suplement z 150-200 µg jodu dziennie, a przy chorobie tarczycy suplementację z kontrolą hormonów i przeciwciał. Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne (PTE) przyjmuje w zaleceniach z 2021 roku cel 250 µg jodu dziennie dla ciężarnych i karmiących, z górną granicą 500 µg w ciąży. Dawkę ustala lekarz prowadzący, a o tym, dlaczego sama multiwitamina tego nie załatwia, piszę w tekście o multiwitaminie przy planowaniu ciąży i na co dzień.

W badaniu przytoczonym w normach przeciętna polska dieta dawała kobietom 138 µg jodu dziennie, a mężczyznom 176 µg. Poniżej średniego zapotrzebowania jadło 24% kobiet i 11% mężczyzn, a u około połowy kobiet w ciąży spożycie jest niewystarczające.

Z mojej oferty Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",… Sprawdź

Jodowanie soli w Polsce: od 1997 roku do dziś

Polska leży na terenie łagodnego i umiarkowanego niedoboru jodu. Pierwsze próby jodowania soli podjęto w 1935 roku, a po wojnie jodowano ją dobrowolnie, z przerwą w pierwszej połowie lat 80. Badanie z lat 1992-1993 pokazało, że to za mało: ponad 80% dzieci szkolnych miało w moczu mniej niż 100 µg jodu na litr. W styczniu 1997 roku jodowanie soli kuchennej stało się obowiązkowe.

Dziś obowiązek określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 roku: 100 g soli do bezpośredniego spożycia ma zawierać 2,3 mg jodu, czyli gram takiej soli niesie około 23 µg. Jodowana jest tylko sól sprzedawana do domu, a nie ta z przetwórstwa, czym polski model różni się od powszechnego jodowania zalecanego przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).

Co pokazały badania jodu w moczu

Zaopatrzenie w jod ocenia się w całych grupach, mierząc jod w moczu, bo nerki wydalają około 90% spożytego jodu. Według WHO mediana u dzieci szkolnych powinna wynosić 100-299 µg/l, u kobiet w ciąży 150-249 µg/l, a u karmiących co najmniej 100 µg/l.

Grupa i lata	Mediana jodu w moczu	Ocena
Dzieci, 1992-1994	52 µg/l	Niedobór, wole u 29,6%
Dzieci, 1999-2005	93 µg/l	Poprawa, wole u 5,2%
Dzieci, 2017	119,8 µg/l	Wystarczające
Kobiety w ciąży, 2017	111,6 µg/l	Niedobór
Kobiety karmiące, 2017	68,0 µg/l	Niedobór

Dwa pierwsze wiersze to 5663 dzieci z tych samych 27 szkół, sprawdzanych przed obowiązkiem i po nim, a trzy ostatnie to badanie z 2017 roku z pięciu regionów (1000 dzieci, 300 ciężarnych i 100 karmiących). Jego autorzy ostrzegają, że dzieci są na granicy wystarczalności, więc niewielki spadek spożycia jodowanej soli może przywrócić niedobór, i że pojedynczy wynik jodu w moczu mówi niewiele o konkretnej osobie. W mojej praktyce zamiast szukać „badania na jod” liczę jod w jadłospisie z kilku dni.

Skąd brać jod: sól, ryby, nabiał, jaja i woda

Najwięcej jodu mają produkty morskie, zwłaszcza dorsz i halibut, a ważnymi źródłami są też mleko i przetwory, jaja oraz jodowana sól. Liczby z polskich tabel składu, przytaczane przez Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ):

Produkt	Jod w 100 g
Sól kuchenna jodowana	około 2300 µg (23 µg w 1 g)
Dorsz świeży	110 µg
Mintaj świeży	103 µg
Makrela wędzona	40 µg
Ser edamski tłusty	30 µg
Jaja kurze	9,5 µg
Mleko 0,5%	3,4 µg
Wieprzowina, karkówka	1,8 µg

Tabele są z 2005 roku, a jodu w mleku jest tyle, ile dostarczy pasza i jodowe środki do dezynfekcji w oborze, więc Twoje mleko może mieć go więcej lub mniej.

Rachunek na talerzu. Porcja 150 g dorsza to około 165 µg jodu, cała dzienna norma dorosłego. 3 g jodowanej soli dosypane do potraw w ciągu dnia to około 69 µg. Policz, ile razy w tygodniu na Twoim talerzu jest ryba morska, zanim uznasz, że jodu Ci brakuje.

Woda mineralna z jodem

Według Prawa geologicznego i górniczego wodą leczniczą jodkową jest woda podziemna z co najmniej 1 mg jonu jodkowego w litrze. Pół litra takiej wody to więc co najmniej 500 µg jodu, blisko górnego limitu. To woda lecznicza, a nie napój bez ograniczeń, więc przy chorobie tarczycy jej regularne picie omów z lekarzem. Jeśli etykieta zwykłej wody podaje jodki w mg/l, przemnóż je przez wypitą objętość.

Mniej soli i dieta roślinna a jod

Ograniczanie soli ma w polskim modelu profilaktyki skutek uboczny. NCEŻ podaje, że jemy średnio około 10 g soli dziennie, z czego 50-60% to sól kuchenna, a resztę daje żywność przetworzona z solą niejodowaną. Odstawiając solniczkę, zmniejszasz jednocześnie sód i jod, a ograniczając pieczywo, wędliny i gotowe sosy, zmniejszasz sód bez straty jodu. Jeśli lekarz zalecił mocne ograniczenie soli, jod trzeba zaplanować z ryb morskich i nabiału, a gdy to niemożliwe, zapytać lekarza o suplement.

Dieta wegańska i wegetariańska

Według polskich norm osoby na diecie wegetariańskiej i wegańskiej, które nie sięgają po suplementy ani po żywność wzbogaconą w jod, należą do grup ryzyka jego niedoboru. Metaanaliza z 2023 roku (11 prac, 4421 dorosłych) pokazała, że weganie mieli najniższe spożycie jodu i najmniej jodu w moczu, ale w krajach z obowiązkowym jodowaniem soli różnicy w spożyciu nie znaleziono. W Polsce podstawowym zabezpieczeniem na diecie roślinnej jest więc jodowana sól; sól bez dodatku jodu, także morska czy kamienna, takiej ochrony nie daje. Napoje roślinne rzadko zastępują mleko pod względem jodu (w badaniu brytyjskim wzbogacona była mniej niż jedna trzecia), więc sprawdź skład na etykiecie.

PTE zaleca kobietom w wieku rozrodczym na diecie wegańskiej, żeby całe dzienne 150 µg jodu pochodziło z suplementu. Pozostałe składniki, o które dbam przy jadłospisie roślinnym, opisałem, pokazując, jak zbilansować dietę wegańską przy regularnym treningu.

Nadmiar jodu: algi, suplementy i limit 600 µg

Górny tolerowany poziom spożycia, oznaczany skrótem UL, czyli ilość, której przy codziennym spożyciu nie należy przekraczać, wynosi dla dorosłych 600 µg jodu na dobę, również w ciąży i przy karmieniu piersią. Taką wartość stosuje EFSA, a polskie normy przyjmują ją bez zmian. Limit ma trzykrotny zapas: przy 1700-1800 µg dziennie widziano jedynie niewielkie zmiany TSH, bez skutków klinicznych. Dla dzieci limity są niższe, na przykład 200 µg w wieku 1-3 lat.

Nadmiar jodu może dawać wole, niedoczynność albo nadczynność tarczycy, a długotrwale zbyt duże spożycie wiąże się z częstszym autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy. Polskie normy zaznaczają, że osoby z takimi chorobami mogą źle reagować nawet na ilości bezpieczne dla ogółu.

Algi i suplementy z wodorostami

W norweskim badaniu z 2021 roku zmierzono jod w 96 produktach z algami. Porcja całych alg dawała od 128 do 62 400 µg jodu, a suplementy od 5 do 5600 µg w dziennej dawce. W 54 produktach jedna porcja lub dawka przekraczała UL, a zawartość jodu bywała na etykiecie podana niepełnie albo błędnie. Tymczasem Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym (GIS) uznał w 2019 roku, że suplement dla dorosłych może mieć w dziennej porcji najwyżej 150 µg jodu, a przeznaczony dla ciężarnych i karmiących 200 µg. Kapsułka z algami bez ilości jodu w µg nie daje Ci żadnej kontroli nad dawką. Po algi najczęściej sięgają weganie, a autorzy przeglądu z 2023 roku odradzają kombu jako źródło jodu właśnie z powodu ryzyka nadmiaru.

Jod przy Hashimoto: bez skrajności

Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, i jego wpływ na masę ciała omawiam osobno, pisząc o tym, jak Hashimoto wpływa na odchudzanie i co w nim realnie pomaga. Tu zajmuję się tylko jodem.

Co pokazują badania

Związek jodu z autoimmunizacją tarczycy jest prawdziwy, ale dotyczy nagłych skoków spożycia i nadmiaru, w tym dawek dokładanych ponad dietę. W południowej Polsce po wprowadzeniu jodowanej soli odsetek dorosłych z przeciwciałami przeciwtarczycowymi wzrósł z 4,9% do 12,1%, a nadczynność tarczycy z 4,8% do 6,5%; autorzy uznali te skutki za przejściowe i akceptowalne wobec korzyści z usunięcia niedoboru. W niemieckim badaniu z 1998 roku 40 osób z Hashimoto i prawidłową czynnością tarczycy przyjmowało przez około 4 miesiące 250 µg jodku potasu dziennie. U 7 rozwinęła się subkliniczna niedoczynność, czyli podwyższone TSH przy prawidłowych hormonach, u 1 jawna niedoczynność, a u 1 nadczynność, wobec 1 przypadku subklinicznej niedoczynności w grupie kontrolnej z 43 osób. Część zaburzeń cofnęła się po odstawieniu jodu.

Ograniczenia. Niemieckie badanie objęło 83 osoby i trwało kilka miesięcy, a polskie porównywało dwie różne grupy mieszkańców. Żadne nie mówi, co dzieje się przez lata na zwykłej diecie z jodowaną solą, ale oba pokazują, że część osób z Hashimoto źle znosi jod podawany ponad dietę.

Co zalecają polskie towarzystwa

Polskie zalecenia nie idą w stronę unikania jodu. PTGiP zaleca suplement jodu także ciężarnym z chorobą tarczycy, pod kontrolą hormonów i przeciwciał, a według PTE każda kobieta leczona w ciąży z powodu niedoczynności powinna też dostawać jod, przy łagodnej niedoczynności około 150 µg dziennie. Poza ciążą nie ma jednak powodu dokładać jodu bez decyzji lekarza, bo, jak przypomina PTGiP, jego nadmiar może wywołać zarówno nadczynność, jak i niedoczynność, zwłaszcza u kobiet z przeciwciałami.

Środek między skrajnościami. Przy Hashimoto zostaw w kuchni jodowaną sól w rozsądnej ilości, ryby morskie i nabiał, a zrezygnuj z alg i suplementów z jodem, których nie zalecił lekarz. Gram jodowanej soli to około 23 µg jodu, a w niemieckim badaniu zaburzeń przybywało przy 250 µg jodku potasu dokładanych codziennie do diety.

Selen, gluten, kapusta i soja przy Hashimoto

Selen

Selen jest potrzebny enzymom, które zamieniają T4 w aktywną T3. Polskie normy zalecają dorosłym 55 µg dziennie, a przeciętna dieta daje kobietom 37,9 µg, mężczyznom 62,2 µg. W 35 badaniach z randomizacją, zebranych w przeglądzie systematycznym z 2024 roku, selen, zwykle 200 µg dziennie przez 2-12 miesięcy, obniżał przeciwciała anty-TPO, a u osób nieleczonych lewotyroksyną nieznacznie także TSH. Wolne hormony fT4 i fT3 się nie zmieniały, a pewność dowodów oceniono jako umiarkowaną. Niższe przeciwciała to wynik laboratoryjny, nie dowód wolniejszego przebiegu choroby, a PTE nie zaleca rutynowo selenu kobietom z przeciwciałami w ciąży i przed nią.

Górny limit EFSA z 2023 roku to 255 µg selenu dziennie łącznie z dietą, a zespół przy GIS dopuszcza w dziennej porcji suplementu najwyżej 200 µg. Tabletka z 200 µg plus około 60 µg z jedzenia, typowe dla diety polskich mężczyzn, daje już 260 µg, ponad limit. Dlatego selen polecam dopiero po konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Gluten

Celiakię, czyli trwałą nietolerancję glutenu z uszkodzeniem jelita, ma według metaanalizy z 2016 roku (6024 chorych) około 1,6% osób z autoimmunologicznymi chorobami tarczycy, mniej więcej 1 na 62. Przy potwierdzonej celiakii dieta bezglutenowa jest leczeniem, a jej zasady zebrałem w materiale o diecie bezglutenowej przy celiakii. Bez celiakii dowody są bardzo słabe: metaanaliza z 2025 roku, ograniczona do badań z randomizacją, znalazła tylko 3 prace ze 110 uczestnikami. Dieta bez glutenu nie zmieniła TSH, fT3 ani fT4, obniżyła przeciwciała anty-Tg, a anty-TPO w zbiorczej analizie wzrosły, przy bardzo niskiej pewności wyników. Zanim odstawisz gluten, zapytaj lekarza o badanie w kierunku celiakii.

Warzywa kapustne i soja

Kapusta, rzeżucha i rzodkiewka zawierają glukozynolany, z których powstają tiocyjaniany utrudniające tarczycy wychwyt jodu, ale polskie normy mówią o tym przy wysokim spożyciu. Przegląd systematyczny badaczy z Uniwersytetu Jagiellońskiego z 2024 roku (123 prace komórkowe, na zwierzętach i z udziałem ludzi) podważył obawy: warzywa kapustne jedzone codziennie, zwłaszcza przy odpowiedniej podaży jodu, nie szkodziły tarczycy u ludzi. Metaanaliza z 2019 roku, obejmująca 18 badań z randomizacją, nie wykazała wpływu soi na wolne hormony tarczycy, a TSH, hormon przysadki sterujący tarczycą, rosło przeciętnie o ćwierć jednostki (0,25 mIU/l), co według autorów ma niejasne znaczenie. Przy soi ważniejsza jest interakcja z lekiem.

Lewotyroksyna: posiłki, kawa, wapń, żelazo i błonnik

Dieta najczęściej przeszkadza w leczeniu wtedy, gdy spotyka się z tabletką. Charakterystyki produktu leczniczego (ChPL) lewotyroksyny, czyli urzędowe informacje o leku, podają:

Pora. Całą dawkę dobową przyjmuje się rano, na czczo, co najmniej pół godziny przed śniadaniem, popijając wodą.
Kawa. Między tabletką a kawą zaleca się 30-60 minut odstępu, a nawyków picia kawy nie należy zmieniać bez kontroli lekarza.
Wapń i żelazo. Lewotyroksynę bierze się co najmniej 2 godziny przed preparatami z wapniem, żelazem albo glinem, także przed multiwitaminą z tymi składnikami. Inne źródła podają dłuższy odstęp, o czym piszę w przeglądzie interakcji suplementów z lekami.
Soja i błonnik. Produkty sojowe i dieta z dużą ilością błonnika zmniejszają wchłanianie leku, a przy przejściu na dietę bogatą w soję ChPL zaleca kontrolę T4 i TSH.

U moich podopiecznych kłopot robi rzadziej sama kawa, a częściej poranek, który co dzień wygląda inaczej. Ustaw stałą godzinę tabletki i podobne śniadanie, a dużą zmianę jadłospisu zgłoś lekarzowi.

Kiedy do lekarza

Ospałość, spowolnienie, uczucie zimna i sucha, łuszcząca się skóra albo przeciwnie: rozdrażnienie, biegunki i chudnięcie bez powodu, szczególnie po rozpoczęciu suplementu z jodem, algami lub selenem, wymagają wizyty u lekarza rodzinnego. Zabierz opakowania wszystkich suplementów. Pierwszym badaniem jest zwykle TSH, a o dalszych decyduje lekarz.

Powiększenie szyi w okolicy tarczycy może oznaczać wole i wymaga oceny lekarza.
Planowanie ciąży. PTE sugeruje oznaczenie TSH u kobiet planujących ciążę, a przy chorobie tarczycy w wywiadzie badanie zaleca. Suplement jodu ustal z lekarzem prowadzącym.
Leczenie lewotyroksyną i zmiana diety, na przykład dużo soi albo błonnika: powiedz o tym lekarzowi przed kontrolą.
Dzieci mają niższe limity jodu niż dorośli, więc suplementy u dziecka ustal z pediatrą.

Z gabinetu: sól bez jodu, kapsułki z wodorostów i talerz bez nabiału

Pytania o jod pojawiają się przy omawianiu jadłospisu najczęściej po rozpoznaniu Hashimoto, przy zakupie suplementu „na tarczycę” i przy przejściu na dietę roślinną. Opiszę trzy typowe rozmowy.

Przykład: Hashimoto i sól bez jodu od pół roku

Typowa sytuacja: osoba z Hashimoto, leczona lewotyroksyną, od pół roku soli wyłącznie solą kamienną bez jodu, bo przeczytała, że jod „podsyca” chorobę. Przy okazji odstawiła nabiał, a rybę morską je raz w miesiącu. Zaczynam od zapisu jadłospisu z trzech dni i zwykle wychodzi wtedy kilkadziesiąt µg jodu dziennie, wyraźnie poniżej normy 150 µg. Tłumaczę, że w badaniach kłopoty dotyczyły jodu dokładanego ponad dietę, a polskie towarzystwa zalecają nawet ciężarnym z chorobą tarczycy suplement jodu pod kontrolą lekarza. Wracamy do jodowanej soli w umiarkowanej ilości i ryby morskiej dwa razy w tygodniu, bez żadnego suplementu, a wyniki TSH ocenia dalej endokrynolog. Sprawdź, czy na opakowaniu soli w Twojej kuchni jest informacja o dodatku jodu.

Przykład: kapsułki z wodorostów kupione „na tarczycę”

Drugi scenariusz: osoba z niedoczynnością tarczycy dokłada do lewotyroksyny, bez pytania lekarza, kapsułki z wodorostów z napisem „wsparcie tarczycy”. Na etykiecie jest tylko masa alg, bez ilości jodu. Proszę o zdjęcie tabeli składu, bo bez liczby w µg nie da się ocenić dawki, a w norweskim badaniu suplementy z algami dawały od 5 do 5600 µg jodu dziennie. Radzę kapsułki odstawić i powiedzieć o nich lekarzowi, bo nadmiar jodu może rozregulować tarczycę, a przy lewotyroksynie lekarz może chcieć sprawdzić TSH. Jeśli jodu rzeczywiście brakuje, uzupełniamy go z talerza albo z preparatu z podaną dawką, ustalonego z lekarzem. Przeczytaj etykietę swojego suplementu i znajdź na niej jod w µg; brak tej liczby to wystarczający powód, żeby go nie brać.

Przykład: dieta wegańska bez jodowanej soli, nabiału i ryb

Trzecia sytuacja: osoba na diecie wegańskiej, z czterema treningami siłowymi w tygodniu, gotuje na soli morskiej bez jodu, pije napój owsiany bez dodatku jodu i nie bierze suplementów. W trzydniowym zapisie jadłospisu jodu jest kilkadziesiąt µg dziennie. Przegląd z 2023 roku wskazał weganów jako grupę z najmniejszą ilością jodu w diecie, ale w krajach z obowiązkowym jodowaniem soli ta różnica znikała. Zaczynam więc od powrotu do jodowanej soli i od napoju roślinnego z dodatkiem jodu, a algi odradzam, bo dawka jest nieprzewidywalna. Kobietom w wieku rozrodczym przypominam zalecenie PTE, żeby na diecie wegańskiej całe 150 µg jodu pochodziło z suplementu, dobranego z lekarzem. Zapisz przez trzy dni, ile soli dosypujesz i z jakiego opakowania pochodzi.

Podsumowanie stanu dowodów

Twierdzenie	Co mówią dane	Poziom dowodu
Jodowanie soli usunęło niedobór jodu u polskich dzieci	Jod w moczu z 52 do 119,8 µg/l, wole z 29,6% do 5,2%	Umiarkowany
Kobietom w ciąży w Polsce wystarcza jod z diety	Mediana 111,6 µg/l wobec wymaganych 150-249 µg/l	Umiarkowany, przeciw
Przy Hashimoto trzeba unikać jodowanej soli	Zaburzenia dotyczyły jodu dokładanego ponad dietę	Teza nieuzasadniona
Suplement jodu lub algi „na zapas” pomagają tarczycy	250 µg jodku: zaburzenia u 9 z 40 osób wobec 1 z 43; algi do 5600 µg w dawce	Teza nieuzasadniona
Selen przy Hashimoto obniża przeciwciała	Anty-TPO niżej, fT4 i fT3 bez zmian, limit 255 µg	Umiarkowany
Kapusta i soja w zwykłych ilościach szkodzą tarczycy	Przegląd 123 prac: bez szkody przy odpowiedniej podaży jodu; soja: TSH o 0,25 mIU/l wyżej	Umiarkowany, przeciw
Dieta bezglutenowa bez celiakii pomaga przy Hashimoto	3 badania, 110 osób, hormony bez zmian	Bardzo niski
Weganie mają mniej jodu	Najniższe spożycie i jod w moczu, bez różnicy przy obowiązkowym jodowaniu soli	Umiarkowany

Najczęstsze pytania (FAQ)

Hashimoto a sól jodowana: czy trzeba jej unikać?

Nie: gram jodowanej soli daje około 23 µg jodu, a zaburzenia w badaniach dotyczyły jodu dokładanego ponad dietę, na przykład 250 µg jodku potasu dziennie. Unikać warto alg i suplementów z jodem branych bez zalecenia lekarza.

Ile jodu dziennie potrzebuje dorosły?

Polskie normy zalecają dorosłym 150 µg jodu na dobę, w ciąży 220 µg, a podczas karmienia piersią 290 µg. Górny tolerowany poziom według EFSA to 600 µg na dobę, licząc jod z diety i z suplementów.

Czy suplement z wodorostami to dobre źródło jodu?

Raczej nie: w badaniu 96 produktów z algami suplementy dawały od 5 do 5600 µg jodu w dziennej dawce. Zespół przy GIS uznał, że dzienna porcja suplementu dla dorosłych może zawierać najwyżej 150 µg jodu.

Czy selen pomaga przy Hashimoto?

W metaanalizie 35 badań z randomizacją selen obniżał przeciwciała anty-TPO, ale nie zmieniał wolnych hormonów tarczycy. Górny limit EFSA to 255 µg selenu dziennie łącznie z jedzeniem, więc suplement ustal z lekarzem.

Ile czasu po lewotyroksynie można wypić kawę?

Charakterystyka leku zaleca 30-60 minut odstępu między tabletką a kawą, a lek przyjmuje się rano na czczo, co najmniej pół godziny przed śniadaniem. Preparaty z wapniem albo żelazem bierze się co najmniej 2 godziny po leku.

Podsumowanie

Dorosły potrzebuje 150 µg jodu dziennie, a górny limit to 600 µg. W ciąży PTGiP i PTE zalecają suplement ze 150-200 µg jodu, ustalony z lekarzem.
Jodowanie soli od 1997 roku usunęło niedobór jodu u dzieci, ale nie u ciężarnych i karmiących. Jodowana jest tylko sól do domu, a nie ta w pieczywie i wędlinach.
Najpewniejsze źródła jodu to jodowana sól, ryby morskie, nabiał i jaja. Przy mocnym ograniczeniu soli i na diecie wegańskiej jod trzeba zaplanować.
Przy Hashimoto nie trzeba unikać jodowanej soli, ale nie warto dokładać jodu bez zalecenia. Algi dają nieprzewidywalne dawki, a selen i dieta bezglutenowa bez celiakii zmieniają co najwyżej wyniki laboratoryjne.
Przy lewotyroksynie liczy się powtarzalny poranek. Tabletka na czczo, kawa po 30-60 minutach, wapń i żelazo co najmniej 2 godziny później.

Zanim zaczniesz szukać produktów „na tarczycę”, uporządkuj podstawy: regularne posiłki, sen i leczenie prowadzone przez endokrynologa. Jeśli chcesz, żeby jadłospis przy Hashimoto albo na diecie wegańskiej uwzględniał jod, porę tabletki i Twój trening, przygotuję go w ramach diety układanej indywidualnie pod leczenie tarczycy. Suplementy, które już bierzesz, i godziny ich przyjmowania możemy przejrzeć razem na konsultacji online poświęconej diecie przy tarczycy.

Bibliografia

Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H (red.). Normy żywienia dla populacji Polski. Rozdziały o składnikach mineralnych (jod, selen) i górnych tolerowanych poziomach spożycia. Warszawa: NIZP PZH-PIB; 2024. www.pzh.gov.pl/normy-zywienia-2024 (dostęp 25.09.2026).
EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for iodine. EFSA Journal. 2014;12(5):3660. doi.org/10.2903/j.efsa.2014.3660 (dostęp 25.09.2026).
Zimmer M, Sieroszewski P, Oszukowski P, et al. Polish Society of Gynecologists and Obstetricians recommendations on supplementation during pregnancy. Ginekol Pol. 2020;91(10):644-653. PMID: 33184834.
Hubalewska-Dydejczyk A, Trofimiuk-Müldner M, Ruchala M, et al. Thyroid diseases in pregnancy: guidelines of the Polish Society of Endocrinology [Choroby tarczycy w ciąży: zalecenia postępowania Polskiego Towarzystwa Endokrynologicznego]. Endokrynol Pol. 2021;72(5):425-488. PMID: 34855189.
Trofimiuk-Müldner M, Konopka J, Sokołowski G, et al. Current iodine nutrition status in Poland (2017): is the Polish model of obligatory iodine prophylaxis able to eliminate iodine deficiency in the population? Public Health Nutr. 2020;23(14):2467-2477. PMID: 32476639.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności (Dz. U. z 2024 r. poz. 420), § 2 pkt 2. Dz. U. 2024 poz. 420 (dostęp 25.09.2026).
Szybinski Z, Golkowski F, Buziak-Bereza M, et al. Effectiveness of the iodine prophylaxis model adopted in Poland. J Endocrinol Invest. 2008;31(4):309-313. PMID: 18475048.
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, NIZP PZH-PIB. Grabowska I. Jod w diecie – jak uniknąć niedoboru? (30.04.2019), ncez.pzh.gov.pl, jod w diecie; Stoś K. Sól – czy jej odstawienie powoduje niedobór jodu? (17.07.2019), ncez.pzh.gov.pl, sól a jod (dostęp 25.09.2026).
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. d (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 69). Dz. U. 2026 poz. 69 (dostęp 25.09.2026).
Eveleigh ER, Coneyworth L, Welham SJM. Systematic review and meta-analysis of iodine nutrition in modern vegan and vegetarian diets. Br J Nutr. 2023;130(9):1580-1594. PMID: 36912094.
Aakre I, Solli DD, Markhus MW, et al. Commercially available kelp and seaweed products – valuable iodine source or risk of excess intake? Food Nutr Res. 2021;65:7584. PMID: 33889064.
Zespół do spraw Suplementów Diety przy GIS. Uchwała nr 15/2019 z 25 października 2019 r. (maksymalna dawka jodu) i uchwała nr 7/2021 z października 2021 r. (maksymalna dawka selenu) w suplementach diety. gov.pl/web/gis: uchwały zespołu (dostęp 25.09.2026).
Gołkowski F, Buziak-Bereza M, Trofimiuk M, et al. Increased prevalence of hyperthyroidism as an early and transient side-effect of implementing iodine prophylaxis. Public Health Nutr. 2007;10(8):799-802. PMID: 17381939.
Reinhardt W, Luster M, Rudorff KH, et al. Effect of small doses of iodine on thyroid function in patients with Hashimoto’s thyroiditis residing in an area of mild iodine deficiency. Eur J Endocrinol. 1998;139(1):23-28. PMID: 9703374.
Huwiler VV, Maissen-Abgottspon S, Stanga Z, et al. Selenium supplementation in patients with Hashimoto thyroiditis: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Thyroid. 2024;34(3):295-313. PMID: 38243784.
Roy A, Laszkowska M, Sundström J, et al. Prevalence of celiac disease in patients with autoimmune thyroid disease: a meta-analysis. Thyroid. 2016;26(7):880-890. PMID: 27256300.
Araújo EMQ, Coutinho-Lima CRO, Sousa AS, et al. Effects of gluten-free diet in non-celiac Hashimoto’s thyroiditis: a systematic review and meta-analysis. Nutrients. 2025;17(21):3437. PMID: 41228508.
Galanty A, Grudzińska M, Paździora W, et al. Do Brassica vegetables affect thyroid function? A comprehensive systematic review. Int J Mol Sci. 2024;25(7):3988. PMID: 38612798.
Otun J, Sahebkar A, Östlundh L, et al. Systematic review and meta-analysis on the effect of soy on thyroid function. Sci Rep. 2019;9(1):3964. PMID: 30850697.
Charakterystyki Produktu Leczniczego lewotyroksyny sodowej w tabletkach, Rejestr Produktów Leczniczych: poz. 3728 (zmiana tekstu 13.02.2024), ChPL, rejestr poz. 3728; poz. 1975, ChPL, rejestr poz. 1975 (dostęp 25.09.2026).

Z mojej oferty Trener Personalny i Dietetyk – Kompleksowe Prowadzenie Online Przestań zgadywać. Oddaj swoje zdrowie i sylwetkę w ręce eksperta. Jako dyplomowany dietetyk i certyfikowany trener personalny, zdejmuję z… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Hashimoto a sól jodowana: czy trzeba jej unikać?

Ile jodu dziennie potrzebuje dorosły?

Czy suplement z wodorostami to dobre źródło jodu?

Czy selen pomaga przy Hashimoto?

Ile czasu po lewotyroksynie można wypić kawę?

Przemek Jurek

Jestem dyplomowanym dietetykiem - absolwentem Dietetyki na Wydziale Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie - oraz certyfikowanym trenerem personalnym z 9-letnim doświadczeniem. Prowadzę treningi w Lublinie i współpracę online.W wieku 17 lat usłyszałem diagnozę: cukrzyca typu II i insulinooporność. To ona zaprowadziła mnie na dietetykę i dlatego szczególnie interesują mnie zaburzenia metaboliczne. Specjalizuję się też w trójboju siłowym, w którym startowałem jako zawodnik.Piszę o treningu i żywieniu w oparciu o badania naukowe, nie o to, co akurat modne.

Czytaj dalej