Suplementy a doping: zanieczyszczone produkty i odpowiedzialność zawodnika

Pierwsze zawody z kontrolą antydopingową zmieniają sposób patrzenia na szafkę z suplementami. Znaczenie ma już nie to, czy produkt działa, tylko czy wiadomo, co w nim jest. Etykieta nie zawsze to zdradza, a odpowiedzialność za zawartość próbki spada na zawodnika, nawet jeśli o niczym nie wiedział.

Pokazuję, kto w Polsce podlega kontroli, na czym polega zasada odpowiedzialności zawodnika, ile produktów w badaniach zawierało niezadeklarowane substancje, skąd się one tam biorą, jak sprawdzić status składnika, co dają programy kontroli partii, jaki status prawny mają SARM-y i prohormony oraz co zrobić przed startem.

Kto w Polsce podlega kontroli antydopingowej

Szerzej, niż większość osób zakłada. Przepisy antydopingowe Polskiej Agencji Antydopingowej (POLADA) obejmują zawodników i personel pomocniczy z licencją polskiego związku sportowego, jego organizacji członkowskiej, klubu, drużyny czy ligi. Dotyczą też każdego, kto startuje w zawodach organizowanych, zatwierdzanych lub uznawanych przez taki związek, bez względu na miejsce zawodów, a także startów u organizatorów krajowych niepowiązanych ze związkiem. Osobny punkt wymienia zawodników uprawiających sport rekreacyjnie.

Praktyczny wniosek: licencja w federacji trójboju, zawody w sportach walki pod egidą związku czy amatorski bieg z klasyfikacją mistrzostw Polski to sytuacje, w których kontrola jest możliwa. Jeśli nie wiesz, czy podlegasz przepisom, sprawdź to u organizatora przed zapisami, a nie w dniu startu.

Osoby chronione i sport rekreacyjny

Dwie grupy mają łagodniejsze traktowanie przy ustalaniu kary, ale nie są zwolnione z przepisów. Osoba chroniona to zawodnik, który w momencie naruszenia nie ukończył 16 lat albo nie ukończył 18 lat i nigdy nie startował w zawodach międzynarodowych w kategorii otwartej ani nie był w zarejestrowanej grupie zawodników. Druga grupa to zawodnicy uprawiający sport rekreacyjnie. Dla nich, przy wykazaniu braku istotnej winy, kara mieści się w przedziale od nagany do dwóch lat dyskwalifikacji.

Zasada odpowiedzialności zawodnika w praktyce

Artykuł 2.1.1 przepisów POLADA brzmi jednoznacznie: obowiązkiem zawodnika jest dopilnowanie, aby do jego organizmu nie została wprowadzona żadna substancja zabroniona, a zawodnicy odpowiadają za każdą substancję zabronioną, jej metabolity lub markery wykryte w ich próbkach. Do stwierdzenia naruszenia nie trzeba udowadniać zamiaru, winy, zaniedbania ani świadomego użycia. W orzecznictwie Trybunału Arbitrażowego do spraw Sportu nazywa się to całkowitą odpowiedzialnością, po angielsku strict liability.

Co to zmienia po pozytywnym wyniku

Rozdziela się tu dwie rzeczy: fakt naruszenia i wysokość kary. Naruszenie stwierdza się niezależnie od winy, a wina wpływa dopiero na konsekwencje. Wynik z zawodów, podczas których pobrano próbkę, jest unieważniany automatycznie, razem z medalami, punktami i nagrodami. Standardowy okres dyskwalifikacji to cztery lata dla substancji nieokreślonych, na przykład sterydów anaboliczno-androgennych, chyba że zawodnik wykaże, że naruszenie nie było celowe, oraz dwa lata w pozostałych przypadkach.

Komentarz do tego artykułu jest dla osób trenujących najważniejszym zdaniem w całym dokumencie: zawodnicy są informowani, że przyjmują suplementy diety na własne ryzyko, a złagodzenie kary stosuje się rzadko, chyba że zawodnik zachował wysoki poziom ostrożności. Liczy się przy tym, czy produkt zgłoszono w protokole kontroli, zanim uznano go za zanieczyszczony.

Z mojej oferty Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy… Sprawdź

Ile suplementów zawiera niezadeklarowane substancje

Odsetki z badań rozrzucone są szeroko, bo zależą od tego, co kupowano do analizy: im węższy wybór produktów wysokiego ryzyka, tym wyższy wynik.

Holenderskie badanie z 2021 roku tamtejsza agencja antydopingowa przeprowadziła na 66 produktach obiecujących wpływ na hormony, masę mięśniową, spalanie tłuszczu lub energię; substancje spoza etykiety znaleziono w 25 z nich. Australijską analizę 200 produktów zleciła rządowa agencja Sport Integrity Australia: w 57% przypadków wykrytej substancji nie było ani na opakowaniu, ani na stronie sprzedawcy.

Ile z tego kończy się wpadką

W norweskim programie antydopingowym z lat 2003-2020 na 192 naruszenia stwierdzone badaniem próbki zawodnik wskazywał suplement w 49 przypadkach (26%), a dowody na to znaleziono w 27 (14%). Stymulanty odpowiadały za 24 z tych spraw, a sama metyloheksanamina za 16. POLADA szacuje, że od 6% do 9% pozytywnych wyników na świecie wiąże się ze spożyciem suplementów zawierających substancje zabronione.

Skąd się biorą zanieczyszczenia

Źródła są trzy i różnią się tym, ile trafia do kapsułki:

• Zanieczyszczenie krzyżowe w produkcji. Ta sama linia, mieszalnik albo surowiec obsługują produkt hormonalny i zwykły. W 2005 roku skonfiskowano tabletki witaminy C, multiwitaminy i magnezu ze śladami stanozololu i metandienonu. Ilości bywają mikroskopijne: w analizie z 2004 roku stężenia sterydów mieściły się w zakresie od 0,01 do 190 µg na gram.
• Celowe dodawanie. Od 2002 roku wykrywa się produkty fałszowane dużymi dawkami klasycznych sterydów, a w preparacie odchudzającym znaleziono klenbuterol. Przegląd 50 prac z 2022 roku wskazuje sibutraminę i sterydy anaboliczno-androgenne jako najczęściej wykrywane substancje spoza etykiety.
• Składniki roślinne o niejasnym statusie. W australijskiej analizie 83% wykrytych substancji zabronionych stanowiły związki występujące naturalnie w roślinach. Wyciąg opisany na etykiecie jako zioło może więc wnieść substancję z listy, choćby higenaminę albo oktopaminę.

Dlaczego ślady wystarczają

Metody stosowane w kontroli wykrywają bardzo małe ilości. W badaniu z 2004 roku przyjęcie suplementów dostarczających łącznie ponad 1 µg prohormonów nandrolonu dawało przez kilka godzin dodatni wynik oznaczenia norandrosteronu w moczu. To ilość niewyczuwalna dla organizmu i nieodróżnialna na oko od czystego produktu.

Ryzyko rozkłada się nierówno. Według stanowiska Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego (MKOl) zależy od kraju pochodzenia, wytwórcy, rodzaju produktu i liczby składników. Najwięcej kłopotów sprawiają preparaty wieloskładnikowe: przedtreningówki, spalacze, produkty „na masę” i preparaty reklamowane jako boostery testosteronu. Skład przedtreningówek rozbieram w tekście o przedtreningówkach, ich dawkach i bezpieczeństwie, a preparaty odchudzające w artykule o spalaczach tłuszczu i ich skuteczności. MKOl przypomina, że substancje zabronione znajdowano, choć rzadko, także w witaminie C, multiwitaminach i preparatach mineralnych.

Lista zabroniona: jak sprawdzić składnik

Lista substancji i metod zabronionych to obowiązkowy standard międzynarodowy WADA, aktualizowany co roku; obecna obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku. POLADA publikuje jej polskie wydanie razem z programem monitorującym. Układ jest prosty i warto go znać, zanim zaczniesz sprawdzać pojedyncze nazwy.

Okres „podczas zawodów” zaczyna się o godzinie 23:59 dnia poprzedzającego start i trwa do zakończenia zawodów oraz pobrania próbek. Dlatego stymulant wypity rano w dniu startu jest problemem, a ten sam produkt w okresie przygotowawczym nie musi nim być. Klasa S0 obejmuje każdą substancję farmakologiczną bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu jako lek dla ludzi, czyli związki eksperymentalne sprzedawane jako „badawcze”.

Czego lista nie rozstrzygnie

Lista wymienia substancje, nie produkty. Nazwy suplementu nie znajdziesz w niej nigdy, a skład rzeczywisty bywa inny niż deklarowany, więc sprawdzenie etykiety składnik po składniku zmniejsza ryzyko, ale go nie usuwa. Baza leków zabronionych POLADA obejmuje leki zarejestrowane w Polsce i suplementów nie obsługuje; przy wątpliwościach zostaje kontakt z agencją. Zajrzyj też do programu monitorującego: w 2026 roku są w nim ekdysteron (w każdym czasie) oraz kofeina i synefryna (podczas zawodów). Monitorowanie nie oznacza zakazu, tylko obserwację wzorców stosowania, a więc i możliwą zmianę statusu.

Jak oceniać produkt: MKOl i model australijski

Stanowisko MKOl z 2018 roku mówi wprost: decyzję o suplementacji poprzedza pełna ocena żywieniowa, a mocne dowody skuteczności ma tylko kilka substancji, między innymi kofeina, kreatyna, azotany i substancje buforujące. Nieumyślne przyjęcie substancji zabronionej to w tym dokumencie znane ryzyko części suplementów, a ochrona zdrowia zawodnika stoi przed korzyścią z wyniku.

Cztery grupy według AIS

Praktyczne narzędzie daje australijski Instytut Sportu (AIS), który dzieli produkty na cztery grupy według siły dowodów i ryzyka. POLADA opisuje ten podział po polsku w swoich materiałach edukacyjnych.

Z tego podziału wynikają dwie rzeczy. Grupa D nie jest listą „mniej skutecznych” preparatów, tylko produktów, których zawodnik nie powinien używać. A grupa A nie zwalnia z ostrożności: POLADA zaznacza, że i przy niej zostaje ryzyko pozytywnego wyniku, bo dotyczy ono konkretnego opakowania, a nie substancji. Wykazy bywają też niezgodne: siarę bydlęcą, czyli kolostrum, aktualny wykaz AIS trzyma w grupie D, a strona POLADA w grupie B. Kolejność zostaje ta sama: najpierw jedzenie i sen, potem uzupełnianie niedoborów.

Kontrola partii: co daje, a czego nie

W niezależnych programach kontroli akredytowane laboratorium bada próbki z konkretnych partii produktu pod kątem substancji z listy, a wynik trafia do publicznej bazy z numerem partii. To najmocniejsze narzędzie, jakie ma osoba startująca w zawodach, i jednocześnie narzędzie z ograniczeniami.

Czego program nie zmienia

Preparat wieloskładnikowy z mieszanką o nieujawnionych proporcjach zostaje trudniejszy do oceny niż jednoskładnikowy proszek, a kofeina z tabletki łatwiejsza do rozliczenia niż ta sama kofeina w „mieszance autorskiej”. Radzę podopiecznym zejść z liczby preparatów, zanim zaczną szukać certyfikatów.

Szara strefa: SARM-y, prohormony, DMAA i turkesteron

Część produktów sprzedawanych jako suplementy nie jest suplementami w sensie prawnym. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 roku zawiera wykaz substancji zakazanych w produkcji środków spożywczych, a na nim chlorowodorek johimbiny i grupę johimbiny, DMAA ze wszystkimi nazwami zamiennymi, grupę SARM-ów (andaryna, ligandrol, ostaryna, RAD-140), higenaminę, hordeninę i ibutamoren. Od 4 kwietnia 2024 roku użycie ich w produkcji żywności w Polsce jest niedozwolone, więc produkt z takim składnikiem nie jest legalnym suplementem.

Drugi poziom to prawo karne. Ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie z 2017 roku przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 3 lat za udostępnianie innym osobom, odpłatnie i nieodpłatnie, substancji z grup S1, S2 i S4 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, a także za ich przywóz do Polski poza procedurą prawa farmaceutycznego. Ta sama kara grozi za podanie takiej substancji małoletniemu zawodnikowi albo zawodnikowi bez jego wiedzy. Prohormony i SARM-y są w grupie S1, więc „podzielenie się” nimi w szatni to nie przysługa koleżeńska, tylko przestępstwo.

Co naprawdę jest w tych opakowaniach

W analizie 44 produktów sprzedawanych w internecie jako SARM-y SARM zawierały 23 (52%), kolejne 17 (39%) inny niezatwierdzony lek, a w 4 (9%) nie wykryto związku czynnego. Deklarowana ilość zgadzała się z oznaczoną w 18 produktach (41%). Po stronie zdrowia przegląd 33 prac z 2023 roku, obejmujący 1447 osób z ekspozycją na SARM, opisuje podwyższenie aminotransferazy alaninowej u 7,1% uczestników badań klinicznych oraz przypadki uszkodzenia wątroby, rabdomiolizy i zerwania ścięgna. W australijskiej serii 23 przypadków uszkodzenia wątroby po sterydach, SARM-ach i preparatach kulturystycznych 17 osób trafiło do szpitala, mediana czasu do normalizacji wyników wyniosła 175 dni, a jedna osoba przeszła przeszczepienie wątroby.

Turkesteron i ekdysteron to osobna historia. Nie ma ich na liście zabronionej, ale ekdysteron jest w programie monitorującym WADA na 2026 rok, w grupie środków anabolicznych. W randomizowanym badaniu z 2025 roku 24 trenujących mężczyzn przez 12 tygodni przyjmowało preparat fitosteroidowy zgodnie z etykietą. Kapsułki zawierały mniej niż 1% deklarowanej ilości 20-hydroksyekdyzonu, a wyniki siłowe nie różniły się od placebo. Więcej piszę o tym w tekście o turkesteronie i jego skuteczności, a o johimbinie w materiale o johimbinie, jej działaniu i skutkach ubocznych.

Co zrobić przed startem z kontrolą

Kolejność, którą stosuję u podopiecznych startujących w zawodach z kontrolą:

1. Ogranicz liczbę produktów. Każdy kolejny preparat to kolejna partia i kolejne ryzyko. Zacznij od pytania, co realnie wnosi, a nie co mogłoby wnieść.
2. Przejrzyj skład pozycja po pozycji i porównaj go z listą zabronioną w polskim wydaniu POLADA. Mieszanki o nieujawnionych proporcjach traktuj jak skład nieznany.
3. Wybieraj produkty przebadane partiami i sprawdzaj konkretny numer partii w bazie programu, a nie znak graficzny na opakowaniu.
4. Zapisz dane każdego produktu: nazwę, wytwórcę, numer partii, miejsce i datę zakupu, dawkę i okres przyjmowania. Zachowaj paragony i zrzuty ekranu.
5. Zrób zdjęcia opakowania z obu stron, z czytelną etykietą i numerem partii, a opakowanie oraz niezużytą część partii zachowaj także po zawodach.
6. Zgłoś wszystkie preparaty w protokole kontroli antydopingowej. Zgłoszenie z wyprzedzeniem waży przy ocenie stopnia winy, a dopisanie produktu po niekorzystnym wyniku dużo mniej.

Leki i wyłączenie dla celów terapeutycznych

Jeśli potrzebujesz leku, który jest na liście, wniosek o wyłączenie dla celów terapeutycznych (TUE) składa się z wyprzedzeniem: komitet ma na decyzję zwykle 21 dni od kompletnego wniosku. Zacznij tę procedurę razem z lekarzem na długo przed startem, a nie w tygodniu zawodów. Interakcje leków z suplementami opisuję w tekście o wpływie suplementów na działanie leków.

Zdrowie, objawy alarmowe i lekarz sportowy

Ryzyko dopingowe to jedna strona, zdrowotna druga. W holenderskiej analizie 3 z 66 produktów (4,5%) stwarzały zagrożenie zdrowotne już przy zalecanej porcji, przez wysokie dawki stymulantów i obecność beta-blokera. Ukryte stymulanty odpowiadają za kołatanie serca i wzrosty ciśnienia, a sterydy i SARM-y za uszkodzenia wątroby.

Kiedy do lekarza sportowego

Planowo w trzech sytuacjach: gdy potrzebujesz leku z listy i wniosku o TUE, gdy przyjmujesz coś przewlekle i wchodzisz w sport z kontrolą, oraz gdy chcesz zweryfikować sens suplementacji przed sezonem startowym. Powiedz wprost, że startujesz w zawodach z kontrolą, bo to zmienia dobór preparatów, także tych bez recepty.

Z sali: mieszanka autorska, zagraniczna paczka i kapsułki bez opakowania

Pytania o doping rzadko przychodzą od osób, które chcą oszukiwać. Zwykle zgłasza się do mnie ktoś, kto zapisał się na pierwsze zawody i zobaczył problem w swojej szafce z preparatami.

Przykład: przedtreningówka z mieszanką autorską przed zawodami

Typowa sytuacja: osoba z licencją, start za sześć tygodni, przedtreningówka brana od roku po dwie miarki, na etykiecie 14 składników, w tym „mieszanka autorska 3200 mg” bez podziału na pozycje. Zaczynam od policzenia, ile z tych składników da się w ogóle sprawdzić: przy nieujawnionych proporcjach nie ustalisz ani dawki kofeiny, ani tego, czy w środku są stymulanty roślinne, a część z nich jest zabroniona podczas zawodów. Proszę wtedy o odstawienie produktu na czas przygotowań i zastąpienie go kofeiną w znanej dawce, na przykład 200 mg na godzinę przed sesją, bo w norweskich danych przedtreningówki były najczęstszym produktem wysokiego ryzyka, z 20 sprawami na 27 potwierdzonych. Wypisz z etykiety wszystkie składniki, zaznacz te, których nie potrafisz nazwać, i policz, ile ich zostaje.

Przykład: spalacz z zagranicznego sklepu

Drugi scenariusz wraca przy każdej redukcji: ktoś znalazł spalacz w sklepie spoza Unii, cena za 120 kapsułek wygląda atrakcyjnie, opis obiecuje „termogenezę”, a pytanie brzmi, czy to w ogóle legalne. Rozdzielam wtedy dwie rzeczy. Po pierwsze, w Polsce od kwietnia 2024 roku johimbina, DMAA i higenamina nie mogą być używane w produkcji żywności, więc produkt z takim składem nie jest legalnym suplementem, niezależnie od tego, gdzie go kupiono i co pisze sprzedawca. Po drugie, sprowadzona paczka nie ma polskiej etykiety, więc skład czyta się w obcym języku, a w australijskiej analizie 200 produktów 35% zawierało substancje z listy WADA, przy czym w 57% z nich nie było ich na opakowaniu. Przepisz skład do notatki i porównaj go z wykazem z rozporządzenia, zanim zapłacisz.

Przykład: junior w sportach walki i kapsułki bez opakowania

Trzecia sytuacja dotyczy nastolatków. Piętnastolatek trenujący sporty walki dostaje od starszego kolegi z sali woreczek z kilkunastoma kapsułkami „na regenerację”, bez opakowania, etykiety i numeru partii. Mówię wtedy jedno zdanie do rodzica i jedno do zawodnika: produktu bez opakowania nie da się ani sprawdzić na liście, ani zgłosić w protokole kontroli, a podanie małoletniemu zawodnikowi substancji z grup S1, S2 lub S4 jest w Polsce zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności. Zawodnik przed 16. rokiem życia jest osobą chronioną, co łagodzi wymiar kary, ale samego naruszenia z niego nie zdejmuje. W tym wieku pierwszy wybór to jedzenie i sen, a nie kapsułki od kogokolwiek z sali. Wyrzuć taki woreczek, powiedz o sprawie trenerowi klubu i ustal, kto jeszcze dostał te kapsułki.

Podsumowanie stanu dowodów

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy suplement może spowodować pozytywny wynik kontroli antydopingowej?

Tak. W analizie 634 produktów bez deklarowanych hormonów 14,8% zawierało sterydy spoza etykiety, a POLADA szacuje, że od 6% do 9% pozytywnych wyników na świecie wiąże się z suplementami. Ryzyko jest największe przy przedtreningówkach, spalaczach i produktach „na masę”.

Czy zanieczyszczony suplement chroni zawodnika przed karą?

Nie chroni przed samym naruszeniem, bo zgodnie z art. 2.1.1 zawodnik odpowiada za każdą substancję zabronioną wykrytą w jego próbce. Jeżeli udowodni brak istotnej winy i wskaże zanieczyszczony produkt, kara może spaść z dwóch lub czterech lat do przedziału od nagany do dwóch lat dyskwalifikacji.

Czy certyfikat partii gwarantuje, że suplement jest czysty?

Nie. Według stanowiska MKOl z 2018 roku żaden program nie daje absolutnej gwarancji, a jedynie pomaga zarządzać ryzykiem, bo badana jest próbka z partii, a nie każde opakowanie. Numer partii i status certyfikatu sprawdzaj w bazie programu, nie po samym znaku na etykiecie.

Czy amator startujący w zawodach podlega kontroli antydopingowej?

Tak, jeżeli ma licencję klubu lub związku albo startuje w zawodach uznawanych przez polski związek sportowy. Przepisy POLADA obejmują też zawodników uprawiających sport rekreacyjnie, choć dla nich i dla osób chronionych, czyli zwykle niepełnoletnich, kara przy braku istotnej winy zaczyna się od nagany.

Czy SARM-y i prohormony wolno sprzedawać w Polsce jako suplement diety?

Nie. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 roku zakazuje używania SARM-ów, DMAA, higenaminy, ibutamorenu i johimbiny w produkcji żywności, a udostępnianie innym substancji z grup S1, S2 i S4 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu jest przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat pozbawienia wolności.

Podsumowanie

1. Odpowiadasz za zawartość swojej próbki niezależnie od winy. Zanieczyszczony produkt obniża karę do przedziału od nagany do dwóch lat, ale tylko wtedy, gdy udowodnisz źródło i brak istotnej winy.
2. Odsetek produktów z niezadeklarowanymi substancjami zależy od tego, co kupujesz: od około 9-15% w szerokich przeglądach do 38% wśród produktów wysokiego ryzyka.
3. Największe ryzyko niosą preparaty wieloskładnikowe: przedtreningówki, spalacze, produkty „na masę” i „boostery testosteronu”, a najmniejsze pojedyncze składniki w prostych formach.
4. Kontrola partii zmniejsza ryzyko, ale go nie usuwa, dlatego sprawdzaj numer partii w bazie i dokumentuj każdy preparat, który przyjmujesz.
5. SARM-y, prohormony, DMAA i higenamina nie są legalnymi składnikami suplementów w Polsce, a udostępnianie części z nich innym osobom jest przestępstwem.

Zanim dołożysz kolejny preparat, sprawdź, czy masz przespane noce, zjedzone posiłki wokół treningu i plan, w którym obciążenie rośnie stopniowo. To one robią różnicę w wynikach, a każdy dodatkowy produkt dokłada tylko ryzyka. Jeśli chcesz ustawić przygotowania pod konkretny start, pomocny będzie plan treningowy rozpisany pod termin zawodów, a jeżeli wolisz mieć kogoś, kto pilnuje obciążeń i suplementacji na bieżąco, dobrym rozwiązaniem jest prowadzenie online przez cały sezon startowy.

Bibliografia

1. Polska Agencja Antydopingowa. Przepisy antydopingowe POLADA 2021 (wersja 1.2). antydoping.pl, przepisy 2021 (dostęp 24.09.2026).
2. Polska Agencja Antydopingowa. Lista substancji i metod zabronionych 2026 oraz Program monitorujący 2026. antydoping.pl, lista 2026 (dostęp 24.09.2026).
3. Polska Agencja Antydopingowa. Odżywki i suplementy w świecie sportowca wyczynowego oraz materiał „Doping na talerzu, doping z apteki” (z Fundacją „Maraton Warszawski”). antydoping.pl, edukacja (dostęp 24.09.2026).
4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2024 r. w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności (Dz. U. z 2024 r. poz. 420). Dz. U. 2024 poz. 420 (dostęp 24.09.2026).
5. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie (Dz. U. z 2017 r. poz. 1051). Dz. U. 2017 poz. 1051 (dostęp 24.09.2026).
6. Maughan RJ, Burke LM, Dvorak J, et al. IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete. Br J Sports Med. 2018;52(7):439-455. PMID: 29540367.
7. Australian Institute of Sport. AIS Sports Supplement Framework: Group D. ausport.gov.au, group D (dostęp 24.09.2026).
8. Geyer H, Parr MK, Mareck U, et al. Analysis of non-hormonal nutritional supplements for anabolic-androgenic steroids – results of an international study. Int J Sports Med. 2004;25(2):124-129. PMID: 14986195.
9. Geyer H, Parr MK, Koehler K, et al. Nutritional supplements cross-contaminated and faked with doping substances. J Mass Spectrom. 2008;43(7):892-902. PMID: 18563865.
10. Duiven E, van Loon LJC, Spruijt L, et al. Undeclared Doping Substances are Highly Prevalent in Commercial Sports Nutrition Supplements. J Sports Sci Med. 2021;20(2):328-338. PMID: 34211326.
11. Martínez-Sanz JM, Sospedra I, Ortiz CM, et al. Intended or Unintended Doping? A Review of the Presence of Doping Substances in Dietary Supplements Used in Sports. Nutrients. 2017;9(10):1093. PMID: 28976928.
12. Kozhuharov VR, Ivanov K, Ivanova S. Dietary Supplements as Source of Unintentional Doping. Biomed Res Int. 2022;2022:8387271. PMID: 35496041.
13. Al-Saad N, Aljaal S, Alessa J, et al. Systematic review of undeclared prohibited substances and pharmacological adulterants in dietary supplements: prevalence, detection, and risks in sport. Front Sports Act Living. 2026;8:1740663. PMID: 41908212.
14. Barker L, Cawley A, Speers N, et al. Sports Supplement Analysis Survey for the Prevalence of WADA Prohibited Substances in the Australian Online Marketplace. Drug Test Anal. 2025;17(10):1857-1864. PMID: 40180440.
15. Lauritzen F. Dietary Supplements as a Major Cause of Anti-doping Rule Violations. Front Sports Act Living. 2022;4:868228. PMID: 35399596.
16. Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, et al. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA. 2017;318(20):2004-2010. PMID: 29183075.
17. Vignali JD, Pak KC, Beverley HR, et al. Systematic Review of Safety of Selective Androgen Receptor Modulators in Healthy Adults: Implications for Recreational Users. J Xenobiot. 2023;13(2):218-236. PMID: 37218811.
18. Nash E, Nicoll A, Batt N, et al. Drug-induced liver injury from selective androgen receptor modulators, anabolic-androgenic steroids and bodybuilding supplements in Australia. Aliment Pharmacol Ther. 2024;59(8):953-961. PMID: 38372012.
19. Mancin L, Close GL, Jeukendrup A, et al. Reducing the Risk of Unintentional Doping From Supplements: A Practical Guide for Athletes and Support Teams. Transl Sports Med. 2026;2026:5919439. PMID: 42639281.
20. Dissemond J, Havers T, Held S, et al. How reliable is the labeling of a commercial phytosteroid product? A 12-week randomized double-blind training study. J Int Soc Sports Nutr. 2025;22(1):2540408. PMID: 40781783.

Z mojej oferty Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Czy suplement może spowodować pozytywny wynik kontroli antydopingowej?

Tak. W analizie 634 produktów bez deklarowanych hormonów 14,8% zawierało sterydy spoza etykiety, a POLADA szacuje, że od 6% do 9% pozytywnych wyników na świecie wiąże się z suplementami. Ryzyko jest największe przy przedtreningówkach, spalaczach i produktach „na masę”.

Czy zanieczyszczony suplement chroni zawodnika przed karą?

Nie chroni przed samym naruszeniem, bo zgodnie z art. 2.1.1 zawodnik odpowiada za każdą substancję zabronioną wykrytą w jego próbce. Jeżeli udowodni brak istotnej winy i wskaże zanieczyszczony produkt, kara może spaść z dwóch lub czterech lat do przedziału od nagany do dwóch lat dyskwalifikacji.

Czy certyfikat partii gwarantuje, że suplement jest czysty?

Nie. Według stanowiska MKOl z 2018 roku żaden program nie daje absolutnej gwarancji, a jedynie pomaga zarządzać ryzykiem, bo badana jest próbka z partii, a nie każde opakowanie. Numer partii i status certyfikatu sprawdzaj w bazie programu, nie po samym znaku na etykiecie.

Czy amator startujący w zawodach podlega kontroli antydopingowej?

Tak, jeżeli ma licencję klubu lub związku albo startuje w zawodach uznawanych przez polski związek sportowy. Przepisy POLADA obejmują też zawodników uprawiających sport rekreacyjnie, choć dla nich i dla osób chronionych, czyli zwykle niepełnoletnich, kara przy braku istotnej winy zaczyna się od nagany.

Czy SARM-y i prohormony wolno sprzedawać w Polsce jako suplement diety?

Nie. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2024 roku zakazuje używania SARM-ów, DMAA, higenaminy, ibutamorenu i johimbiny w produkcji żywności, a udostępnianie innym substancji z grup S1, S2 i S4 bez pozwolenia na dopuszczenie do obrotu jest przestępstwem zagrożonym karą do 3 lat pozbawienia wolności.