Turkesteron zyskał popularność dzięki mediom społecznościowym i obietnicom przyrostów porównywalnych ze środkami dopingującymi, tylko bez ryzyka.
Poniżej wyjaśniam, ile badań u ludzi go dotyczy, i pokazuję, dlaczego przypadek pokrewnego ekdysteronu wiele tu tłumaczy.
Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. ObliczIle badań dotyczy turkesteronu
Odpowiedź jest krótka: nie przeprowadzono ani jednego opublikowanego badania klinicznego u ludzi dotyczącego samego turkesteronu i jego wpływu na skład ciała czy siłę.
Wszystko, co przywołuje się w tym kontekście, pochodzi z badań na zwierzętach, hodowlach komórkowych albo dotyczy innego związku z tej samej grupy, czyli ekdysteronu.
Dlaczego to tak istotne
Turkesteron i ekdysteron to nie to samo. Należą do fitoekdysteroidów i mają zbliżoną budowę, ale mogą różnić się przyswajalnością, metabolizmem i siłą działania.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
Przenoszenie wyników z jednego na drugi to zabieg, który w farmakologii wymagałby osobnego potwierdzenia.
Sprawa ekdysteronu
Ta historia dobrze pokazuje, jak łatwo o przedwczesne wnioski.
Badanie z 2019 roku
Mężczyźni trenujący siłowo przez dziesięć tygodni przyjmowali ekdysteron w różnych dawkach.
Wynik: większe przyrosty masy mięśniowej i siły wobec placebo. Autorzy zasugerowali nawet umieszczenie substancji na liście zabronionej.
Co wyszło później
Analiza preparatu użytego w tym badaniu, przeprowadzona przez inny zespół, wykazała, że zawierał on około 6 mg ekdysteronu zamiast deklarowanych 100 mg na kapsułkę.
To rozbieżność kilkunastokrotna, która podważa interpretację wyników. Nie wiadomo, jaką dawkę faktycznie otrzymywali uczestnicy.
Wcześniejsze badania
Praca z 2006 roku na mężczyznach trenujących siłowo nie wykazała istotnego wpływu ekdysteronu na skład ciała ani siłę.
Obraz jest więc niespójny nawet dla związku, który przebadano lepiej niż turkesteron.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Co faktycznie zawierają preparaty
To wątek najbardziej praktyczny, a często pomijany.
Ekstrakty roślinne nie podlegają kontroli porównywalnej z lekami. Zawartość związku aktywnego może odbiegać od deklaracji na etykiecie.
Przypadek opisany wyżej nie jest odosobniony. Analizy preparatów z ekdysteroidami wielokrotnie wykazywały zawartość znacznie niższą od podawanej.
Konsekwencja dla kupującego
Nawet gdyby turkesteron działał, kupując kapsułki nie masz pewności, ile go w nich jest.
Standaryzacja na 10% turkesteronu, często deklarowana na opakowaniach, bywa niesprawdzalna bez własnej analizy laboratoryjnej.
To argument silniejszy niż dyskusja o mechanizmach. Przy braku dowodów skuteczności i braku pewności co do zawartości, decyzja o zakupie opiera się wyłącznie na zaufaniu do marketingu.
Proponowany mechanizm
Warto go znać, ale traktować jako hipotezę.
Ekdysteroidy prawdopodobnie oddziałują na receptory estrogenowe beta, a nie na receptory androgenowe jak sterydy anaboliczno-androgenne.
To wyjaśniałoby, dlaczego nie obserwuje się przy nich hamowania wytwarzania własnego testosteronu ani działań androgennych.
Czego brakuje
Potwierdzenia, że mechanizm ten działa u człowieka po podaniu doustnym, w dawkach osiągalnych z suplementu.
Osobna kwestia to przyswajalność. Ekdysteroidy podane doustnie mają ograniczoną biodostępność, co dodatkowo komplikuje przełożenie badań komórkowych na praktykę.
Status w sporcie
Sam turkesteron nie figuruje obecnie na liście substancji zabronionych, ale ekdysteron został objęty programem monitorowania Światowej Agencji Antydopingowej.
Program monitorowania służy obserwacji skali stosowania substancji i może poprzedzać decyzję o wpisaniu jej na listę zabronioną.
Praktyczna wskazówka dla osób startujących w zawodach: przed zastosowaniem jakiegokolwiek preparatu warto sprawdzić aktualną listę, bo zmienia się corocznie.
Dodatkowe ryzyko
Suplementy o niepewnym składzie bywają zanieczyszczone substancjami zabronionymi, czasem nieumyślnie, w wyniku zanieczyszczenia linii produkcyjnej.
Przy kontroli antydopingowej odpowiada zawodnik, niezależnie od tego, czy zanieczyszczenie było zamierzone.
Bezpieczeństwo
Tu obraz jest umiarkowanie uspokajający, ale z zastrzeżeniem.
Co wiadomo
Krótkotrwałe stosowanie wydaje się dobrze tolerowane. Zgłaszane dolegliwości są łagodne i dotyczą głównie przewodu pokarmowego: nudności, biegunki i dyskomfortu przy wyższych dawkach.
Nie ma doniesień o toksyczności dla wątroby ani o hamowaniu wytwarzania testosteronu, co odróżnia tę grupę od sterydów anaboliczno-androgennych.
Czego nie wiadomo
Brak danych o bezpieczeństwie długoterminowym, bo badania trwające dłużej niż kilkanaście tygodni po prostu nie zostały przeprowadzone.
Brak wiedzy o interakcjach z lekami i innymi suplementami.
Ważne rozróżnienie: brak doniesień o działaniach niepożądanych nie jest tym samym co udowodnione bezpieczeństwo. Częściej wynika z braku badań niż z ich pozytywnych wyników.
Kwestia dawkowania
Producenci zalecają zwykle 250-1000 mg ekstraktu dziennie, standaryzowanego na 10% turkesteronu.
Podstawa tych zaleceń: praktyka rynkowa i doświadczenia użytkowników, a nie badania kliniczne.
Skutek uboczny braku standaryzacji: ta sama deklarowana dawka od różnych producentów może oznaczać różną ilość związku aktywnego.
Co ma sens zamiast
Uporządkowane według siły dowodów.
| Rozwiązanie | Siła dowodów | Koszt miesięczny |
|---|---|---|
| Progresywny trening siłowy | Bardzo mocna | Zero |
| Podaż białka 1,6-2,2 g na kg | Bardzo mocna | Koszt żywności |
| Kreatyna monohydrat | Bardzo mocna | Kilkanaście złotych |
| Odpowiedni sen | Mocna | Zero |
| Turkesteron | Brak badań u ludzi | Kilkadziesiąt do kilkuset złotych |
Rzecz warta podkreślenia
Kreatyna kosztuje ułamek ceny turkesteronu, a ma za sobą setki badań u ludzi. Szerzej w tekście o kreatynie.
Podstawą pozostaje jednak progresja treningowa i odpowiednia podaż energii oraz białka. O samym mechanizmie wzrostu mięśni piszę w tekście o hipertrofii.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy turkesteron działa na masę mięśniową?
Nie wiadomo, bo nie przeprowadzono ani jednego opublikowanego badania klinicznego u ludzi dotyczącego samego turkesteronu. Wszystkie przywoływane dane pochodzą z badań na zwierzętach, hodowlach komórkowych albo dotyczą pokrewnego ekdysteronu.
Co pokazało głośne badanie nad ekdysteronem?
Badanie z 2019 roku wykazało większe przyrosty masy i siły w grupie suplementującej, ale późniejsza analiza preparatu ujawniła, że zawierał on około 6 mg substancji zamiast deklarowanych 100 mg na kapsułkę. To poważnie podważa interpretację wyników.
Czy turkesteron jest na liście WADA?
Sam turkesteron nie figuruje na liście substancji zabronionych, ale pokrewny ekdysteron został objęty programem monitorowania WADA. Osoby startujące w zawodach powinny sprawdzić aktualny status przed zastosowaniem jakiegokolwiek preparatu.
Czy suplementy faktycznie zawierają turkesteron?
Bywa z tym różnie i to jeden z głównych problemów. Analizy preparatów z ekdysteroidami wielokrotnie wykazywały zawartość znacznie niższą od deklarowanej. Ekstrakty roślinne nie podlegają takiej kontroli jak leki.
Czy turkesteron to steryd anaboliczny?
Nie w rozumieniu farmakologicznym. To fitoekdysteroid, czyli związek roślinny, który nie oddziałuje na receptory androgenowe i nie hamuje wytwarzania własnego testosteronu. Podobieństwo dotyczy budowy chemicznej, a nie mechanizmu działania.
Czy jest bezpieczny?
Krótkotrwałe stosowanie wydaje się dobrze tolerowane, a najczęstsze zgłaszane dolegliwości to problemy żołądkowe. Brakuje jednak danych o bezpieczeństwie długoterminowym, bo odpowiednich badań po prostu nie przeprowadzono.
Jaka jest skuteczna dawka?
Nie ustalono jej, bo nie ma badań pozwalających ją określić. Producenci zalecają zwykle 250-1000 mg ekstraktu dziennie, ale te wartości wynikają z praktyki rynkowej, a nie z badań klinicznych.
Co warto stosować zamiast?
Kreatynę, która ma bardzo mocną bazę dowodową, odpowiednią podaż białka na poziomie 1,6-2,2 g na kilogram masy ciała oraz progresywny trening siłowy. To rozwiązania tańsze i realnie przebadane.
Podsumowanie
Rzecz podstawowa: nie ma ani jednego opublikowanego badania klinicznego u ludzi dotyczącego samego turkesteronu. Wszystko inne to badania zwierzęce, komórkowe albo dotyczące pokrewnego związku.
Historia warta zapamiętania: preparat użyty w głośnym badaniu nad ekdysteronem zawierał około 6 mg zamiast deklarowanych 100 mg na kapsułkę.
Argument praktyczny mocniejszy niż dyskusja o mechanizmach: nawet gdyby turkesteron działał, nie wiadomo, ile go jest w kupionej kapsułce.
Dla osób startujących w zawodach: ekdysteron jest objęty programem monitorowania WADA, a lista zmienia się corocznie i warto ją sprawdzać.
Uwaga o bezpieczeństwie: brak doniesień o działaniach niepożądanych nie jest tym samym co udowodnione bezpieczeństwo, a wynika tu głównie z braku badań.
I porównanie, które porządkuje sprawę: kreatyna kosztuje kilkanaście złotych miesięcznie i ma za sobą setki badań u ludzi. Turkesteron kosztuje wielokrotnie więcej i nie ma żadnego.
Jeśli chcesz ustawić trening i dietę pod budowę masy mięśniowej, sprawdź indywidualny plan treningowy. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie analizujemy suplementy bez marketingu.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- Isenmann E, Ambrosio G, Joseph JF, i wsp. Ecdysteroids as non-conventional anabolic agent: performance enhancement by ecdysterone supplementation in humans. Archives of Toxicology. 2019;93(7):1807-1816. doi:10.1007/s00204-019-02490-x
- Ambrosio G, Joseph JF, Wuest B, i wsp. Detection and quantitation of ecdysterone in human serum by liquid chromatography coupled to tandem mass spectrometry. The Journal of Steroid Biochemistry and Molecular Biology. 2020;197:105519. doi:10.1016/j.jsbmb.2019.105519
- Wilborn CD, Taylor LW, Campbell BI, i wsp. Effects of methoxyisoflavone, ecdysterone, and sulfo-polysaccharide supplementation on training adaptations in resistance-trained males. Journal of the International Society of Sports Nutrition. 2006;3(2):19-27. doi:10.1186/1550-2783-3-2-19
- Parr MK, Botrè F, Naß A, Hengevoss J, Diel P, Wolber G. Ecdysteroids: A novel class of anabolic agents? Biology of Sport. 2015;32(2):169-173. doi:10.5604/20831862.1144420
- Gorelick-Feldman J, MacLean D, Ilic N, i wsp. Phytoecdysteroids increase protein synthesis in skeletal muscle cells. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2008;56(10):3532-3537. doi:10.1021/jf073059z
- Dinan L, Dioh W, Veillet S, Lafont R. 20-Hydroxyecdysone, from Plant Extracts to Clinical Use: Therapeutic Potential for the Treatment of Neuromuscular, Cardio-Metabolic and Respiratory Diseases. Biomedicines. 2021;9(5):492. doi:10.3390/biomedicines9050492
- Bájgar A, Kucerová K, Jonatová L, i wsp. Wide phytoecdysteroid distribution and their potential biological roles. Journal of Insect Physiology. 2013;59(1):1-9. doi:10.1016/j.jinsphys.2012.10.014
- Maughan RJ, Burke LM, Dvorak J, i wsp. IOC consensus statement: dietary supplements and the high-performance athlete. British Journal of Sports Medicine. 2018;52(7):439-455. doi:10.1136/bjsports-2018-099027
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czy turkesteron działa na masę mięśniową?
Nie wiadomo, bo nie przeprowadzono ani jednego opublikowanego badania klinicznego u ludzi dotyczącego samego turkesteronu. Wszystkie przywoływane dane pochodzą z badań na zwierzętach, hodowlach komórkowych albo dotyczą pokrewnego ekdysteronu.
Co pokazało głośne badanie nad ekdysteronem?
Badanie z 2019 roku wykazało większe przyrosty masy i siły w grupie suplementującej, ale późniejsza analiza preparatu ujawniła, że zawierał on około 6 mg substancji zamiast deklarowanych 100 mg na kapsułkę. To poważnie podważa interpretację wyników.
Czy turkesteron jest na liście WADA?
Sam turkesteron nie figuruje na liście substancji zabronionych, ale pokrewny ekdysteron został objęty programem monitorowania WADA. Osoby startujące w zawodach powinny sprawdzić aktualny status przed zastosowaniem jakiegokolwiek preparatu.
Czy suplementy faktycznie zawierają turkesteron?
Bywa z tym różnie i to jeden z głównych problemów. Analizy preparatów z ekdysteroidami wielokrotnie wykazywały zawartość znacznie niższą od deklarowanej. Ekstrakty roślinne nie podlegają takiej kontroli jak leki.
Czy turkesteron to steryd anaboliczny?
Nie w rozumieniu farmakologicznym. To fitoekdysteroid, czyli związek roślinny, który nie oddziałuje na receptory androgenowe i nie hamuje wytwarzania własnego testosteronu. Podobieństwo dotyczy budowy chemicznej, a nie mechanizmu działania.
Czy jest bezpieczny?
Krótkotrwałe stosowanie wydaje się dobrze tolerowane, a najczęstsze zgłaszane dolegliwości to problemy żołądkowe. Brakuje jednak danych o bezpieczeństwie długoterminowym, bo odpowiednich badań po prostu nie przeprowadzono.
Jaka jest skuteczna dawka?
Nie ustalono jej, bo nie ma badań pozwalających ją określić. Producenci zalecają zwykle 250-1000 mg ekstraktu dziennie, ale te wartości wynikają z praktyki rynkowej, a nie z badań klinicznych.
Co warto stosować zamiast?
Kreatynę, która ma bardzo mocną bazę dowodową, odpowiednią podaż białka na poziomie 1,6-2,2 g na kilogram masy ciała oraz progresywny trening siłowy. To rozwiązania tańsze i realnie przebadane.
