Dieta low FODMAP: dla kogo, na jak długo i jak wrócić do normalnego jedzenia?

Hasło low FODMAP trafia do gabinetu nie tylko od gastroenterologa, ale też z telefonu: z krótkiego filmu, z grupy dla osób ze wzdęciami, z listy „bezpiecznych produktów” przyklejonej na lodówce. Kłopot nie polega na tym, że dieta nie działa. U części osób z rozpoznanym zespołem jelita drażliwego działa, tylko pomyślano ją jako kilkutygodniowe narzędzie do znalezienia własnych wyzwalaczy objawów, a w praktyce zbyt często zamienia się w wielomiesięczną listę zakazów.

Pokazuję, czym są FODMAP i dlaczego szkodzą tylko części osób, co wykluczyć przed startem, komu dieta pomaga według badań i wytycznych, jak przejść jej trzy etapy, dlaczego o wyniku decyduje ponowne wprowadzanie, czym grozi zbyt długa eliminacja, jak korzystać z tabel, co działa obok diety i co z biegaczami, którym jelita przerywają trening.

Czym są FODMAP i jak wywołują objawy

FODMAP to skrót od angielskich nazw fermentujących oligosacharydów, disacharydów, monosacharydów i polioli. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) przy Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego PZH-PIB opisuje je jako krótkołańcuchowe węglowodany, które słabo się wchłaniają, szybko fermentują i mają wysokie ciśnienie osmotyczne. Czym jest sam zespół jelita drażliwego (IBS), jakie ma podtypy i jak może wyglądać jadłospis na etapie eliminacji, opisałem w materiale o diecie i ćwiczeniach przy jelicie drażliwym. Tutaj zajmuję się samą metodą: komu służy, ile ma trwać i jak z niej wyjść.

Pięć grup i gdzie ich szukać

• Fruktany. Pszenica i żyto w chlebie i makaronie, cebula, czosnek.
• Galaktooligosacharydy (GOS). Nasiona roślin strączkowych, czyli fasola, ciecierzyca, soczewica, a także migdały.
• Laktoza. Mleko, twaróg, śmietana; twarde sery dojrzewające mają jej niewiele.
• Nadmiar fruktozy. Nie każda fruktoza, tylko jej przewaga nad glukozą: jabłka, gruszki, miód.
• Poliole. Sorbitol i mannitol z części owoców i warzyw (kalafior, pieczarki, awokado) oraz słodziki w gumach i słodyczach „bez cukru”.

Woda, gaz i nadwrażliwe jelito

Mechanizm ma dwa kroki: w jelicie cienkim niewchłonięte cząsteczki przyciągają wodę (efekt osmotyczny), a w jelicie grubym bakterie je fermentują i powstaje gaz. Zachodzi to u każdego. W brytyjskim badaniu z 2017 roku z rezonansem magnetycznym 29 osób z IBS i 29 zdrowych wypijało po 40 g glukozy, fruktozy albo inuliny, czyli fruktanu. Fruktoza zwiększała ilość wody w jelicie cienkim, a inulina gazu w jelicie grubym, w obu grupach podobnie, ale próg objawów przekroczyło 13 z 29 osób z IBS po inulinie, 11 po fruktozie i 6 po glukozie. Autorzy wiążą objawy z nadwrażliwością trzewną, czyli obniżonym progiem odczuwania rozciągania ściany jelita, a nie z nadmiarem gazu.

Stąd wniosek praktyczny: FODMAP nie są szkodliwe same w sobie. NCEŻ zaznacza, że u większości osób produkty bogate w FODMAP nie wywołują dolegliwości, a autorzy metaanalizy z 2022 roku piszą, że fruktany, przynajmniej u zdrowych, wybiórczo pobudzają wzrost bifidobakterii. Dieta usuwa bodziec, który nadwrażliwe jelito odbiera jako ból, ale niczego nie leczy.

Z mojej oferty Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",… Sprawdź

Zanim zaczniesz: rozpoznanie i objawy alarmowe

Zespół z Uniwersytetu Monash, który opracował dietę, przeznacza ją wyłącznie dla osób z IBS rozpoznanym przez lekarza, bo podobne objawy dają celiakia, choroby zapalne jelit, endometrioza i rak jelita grubego. Brytyjskie Towarzystwo Gastroenterologiczne (BSG) zaleca przy pierwszej wizycie z objawami IBS morfologię, CRP lub OB, badanie w kierunku celiakii, a u osób przed 45. rokiem życia z biegunką także kalprotektynę w kale. Badanie w kierunku celiakii robi się, zanim z diety zniknie pszenica; o kolejności badań przed odstawieniem glutenu pisałem przy diecie bezglutenowej. W pracy z osobami, które przychodzą ze wzdęciami, zaczynam od pytania o rozpoznanie i wyniki, a dopiero potem od jadłospisu.

Kiedy do lekarza

Polskie Towarzystwo Gastroenterologii (PTG-E) w wytycznych z 2018 roku wymienia objawy, które przemawiają za chorobą organiczną.

Po 50. roku życia PTG-E zaleca kolonoskopię jako badanie w kierunku raka jelita grubego. Dieta low FODMAP jest jednym z elementów leczenia IBS, a leki dobiera lekarz.

Dla kogo dieta ma dowody, a dla kogo nie

Dowody dotyczą dorosłych z rozpoznanym IBS. Metaanaliza sieciowa z 2025 roku objęła 28 badań z randomizacją (2338 pacjentów) i 11 diet. Low FODMAP była przebadana najlepiej (24 badania) i wobec zwykłej diety zmniejszała ryzyko braku poprawy do 0,51 (0,37-0,70); spośród diet badanych więcej niż raz tylko ona łagodziła też wzdęcia (0,55). Pewność porównania ze zwykłą dietą oceniono jako umiarkowaną, a większości pozostałych jako niską lub bardzo niską.

W brytyjskim badaniu z 2017 roku grupa kontrolna dostała dietę pozorowaną, wykluczającą podobną liczbę produktów. Po 4 tygodniach ulgę zgłosiło 57% osób na low FODMAP i 38% na diecie pozorowanej; w analizie wszystkich 104 uczestników różnica otarła się o granicę istotności (p = 0,051), a wśród trzymających się zaleceń wyniosła 61% wobec 39%.

Co mówią wytyczne

Stanowisko europejskich towarzystw gastroenterologii i neurogastroenterologii (UEG i ESNM) przyjęto jednogłośnie. Wspólny mianownik: dieta ma być ograniczona w czasie, a BSG oraz UEG i ESNM stawiają ją dopiero po prostszych metodach.

Bez rozpoznania, profilaktycznie, „na wzdęcia”: nie

Nie ma badań pokazujących korzyść z diety low FODMAP u zdrowych osób bez dolegliwości, stosujących ją profilaktycznie, ani przy okazjonalnych wzdęciach po obfitym obiedzie. Taka osoba nie ma czego łagodzić, a traci produkty karmiące bifidobakterie. NCEŻ odradza dietę także przy zaburzeniach odżywiania, niedożywieniu i innych wykluczeniach, a wersję restrykcyjną u dzieci, poza wskazaniami zespołu medycznego. Jeśli dolegliwości pojawiają się tylko po mleku, prostszym krokiem jest sprawdzenie własnego progu laktozy, o którym piszę w materiale o różnicach między alergią a nietolerancją pokarmową.

Trzy etapy i ile trwa każdy z nich

Najczęstsze nieporozumienie brzmi: „jestem na low FODMAP”, jakby chodziło o sposób żywienia. To protokół z początkiem i końcem. Zespół z Monash i NCEŻ opisują go tak samo: ograniczenie, ponowne wprowadzanie, personalizacja.

Etap 1: eliminacja przez 2-6 tygodni

Produkty bogate w FODMAP zastępuje się ubogimi, a porcje ustala z tabel. NCEŻ podaje 2-6 tygodni i dodaje, że przy wyraźnej poprawie po 3 tygodniach nie ma powodu przeciągać etapu. Jeśli objawy się nie zmieniły, można uznać, że nie zależą od FODMAP: dietę się kończy, nie przechodzi do kolejnych etapów i do niej nie wraca, a PTG-E również nie zaleca jej powtarzania. Zwróć uwagę, że ta faza odpowiada na jedno pytanie: czy Twoje objawy w ogóle reagują na FODMAP.

Etap 2: ponowne wprowadzanie po jednej grupie

Od tego etapu zależy wynik i właśnie on najczęściej jest pomijany. Według NCEŻ trwa zwykle 8-12 tygodni. Do diety ubogiej w FODMAP dokłada się produkt bogaty w jedną grupę, przez 3 dni w rosnącej porcji, a potem są 3 dni przerwy. Laktozę, GOS i fruktozę sprawdza się na jednym reprezentatywnym produkcie, na przykład laktozę na mleku krowim. Fruktany i poliole testuje się na kilku produktach, bo fruktany różnią się długością łańcucha i tempem fermentacji: pszenica może dawać objawy, a czosnek nie.

Po co ta dyscyplina, pokazuje belgijskie badanie z 2024 roku z ośrodka specjalistycznego. Z 117 osób z IBS 80% odpowiedziało na 6 tygodni eliminacji, a potem przez 9 tygodni testowało na ślepo proszki z sześcioma FODMAP i glukozę jako kontrolę. Objawy wracały średnio po 2,5 grupy, najczęściej po fruktanach (56%) i mannitolu (54%), rzadziej po GOS (35%), laktozie (28%), fruktozie (27%) i sorbitolu (23%). Glukoza, która nie jest FODMAP, „wywołała” objawy u 26%, więc pojedyncza nieudana próba bywa przypadkiem i można ją po czasie powtórzyć.

Etap 3: personalizacja

Na koniec wraca wszystko, co przeszło próbę, a ogranicza się tylko to, co szkodzi, i tylko do porcji dającej spokój. W obserwacji 103 osób zadowalającą ulgę miało 12% na starcie, 61% po eliminacji i 57% w obserwacji długoterminowej; 82% jadło w wersji dostosowanej, a jadłospis pozostał odżywczo wystarczający. Zespół z Monash zaleca co jakiś czas ponawiać próby ze źle tolerowanymi produktami, bo tolerancja się zmienia. Pełne ziarna i strączki przywracaj stopniowo, jak przy diecie bogatoresztkowej i tempie zwiększania błonnika.

Dlaczego eliminacja nie może trwać miesiącami

Europejskie wytyczne UEG i ESNM wymieniają cztery powody, dla których nie zaleca się długotrwałych, szerokich ograniczeń: ryzyko niedoborów, trudność w trzymaniu diety, koszt i kłopoty w życiu towarzyskim. Do tego dochodzą mikrobiota i relacja z jedzeniem.

Bifidobakterie i błonnik

Metaanaliza z 2022 roku (9 badań, 403 pacjentów) wykazała jedną spójną zmianę: po eliminacji spada liczebność bifidobakterii, bez wyraźnego wpływu na różnorodność mikrobioty. Badania dotyczyły jednak tylko krótkiej eliminacji. W małym badaniu u 18 osób po 12 miesiącach diety spersonalizowanej liczebność bifidobakterii nie różniła się od wyjściowej, a ulgę zgłaszało 67% wobec 28% na starcie: to sygnał, a nie dowód. NCEŻ ostrzega przed niedoborem wapnia, błonnika, żelaza i witamin z grupy B w źle ułożonej diecie, a UEG i ESNM opisują niedobory żelaza i wapnia.

Lęk przed jedzeniem i zaburzenia odżywiania

W londyńskiej obserwacji 233 osób z IBS 23% miało w kwestionariuszu przesiewowym wynik wskazujący na ryzyko zaburzeń odżywiania, a właśnie te osoby częściej trzymały się diety (57% wobec 35%). W amerykańskim ośrodku referencyjnym 6,3% z 410 pacjentów spełniało kryteria ARFID, czyli unikania i ograniczania jedzenia bez związku z wagą, a 92,8% osób z takimi objawami tłumaczyło je strachem przed dolegliwościami jelitowymi. BSG zaleca więc przed startem prosty kwestionariusz przesiewowy i nadzór dietetyka. Obserwuję, że im dłuższa lista zakazanych produktów, tym trudniej ją skrócić, choć objawy od dawna są opanowane.

Tabele i aplikacja jako narzędzie

Zawartości FODMAP nie da się zgadnąć ze składu produktu. Zespół z Monash mierzy ją w laboratorium i udostępnia w aplikacji z kolorami dla konkretnej porcji: zielony to mało FODMAP, bursztynowy umiarkowanie, czerwony dużo. NCEŻ wymienia takie aplikacje jako ułatwienie, bo mają wielkości porcji, dzienniczek i schemat ponownego wprowadzania. Stosuję je jako słownik, a nie wyrocznię: ten sam produkt bywa zielony w małej porcji i czerwony w dużej, a produktu, którego nie zbadano, nie da się ocenić.

W analizie danych 21 462 użytkowników innej, brytyjskiej aplikacji odsetek zgłaszających dolegliwości spadł w czasie eliminacji z 57% do 44%, a przy ponownym wprowadzaniu pszenny chleb, cebula, czosnek, mleko i pszenny makaron okazywały się wyzwalaczem w 35-41% prób. To dane bez grupy kontrolnej, a dwoje autorów współtworzyło aplikację. Porównaj więc tabelę z własnym dzienniczkiem: decyduje Twoja reakcja, nie kolor.

Co działa obok diety: błonnik, ruch, praca ze stresem

Pierwszy krok: posiłki i błonnik rozpuszczalny

BSG każe zacząć od zwykłych zaleceń: regularne posiłki, mniej alkoholu, kofeiny, tłustych i ostrych potraw, dopasowany błonnik. Błonnik rozpuszczalny, jak łuski babki jajowatej, ma tam zalecenie silne przy umiarkowanej jakości dowodów, od 3-4 g dziennie z powolnym zwiększaniem. PTG-E zaleca go przy każdym typie IBS (10-25 g błonnika dziennie) i, podobnie jak BSG, odradza błonnik nierozpuszczalny, na przykład otręby pszenne. Dawki i wodę omówiłem przy psyllium przy zaparciach i jelicie drażliwym, a frakcje błonnika w materiale o błonniku pokarmowym i jego rodzajach.

Ruch, terapie psychologiczne, probiotyki

BSG zaleca regularny ruch wszystkim osobom z IBS (zalecenie silne, dowody słabe), a PTG-E umiarkowany wysiłek w różnych formach, łącznie z jogą. W metaanalizie sieciowej 41 badań (4072 osoby) terapia poznawczo-behawioralna prowadzona na żywo zmniejszała ryzyko utrzymania objawów do 0,62, a hipnoterapia ukierunkowana na jelita do 0,67; ryzyko błędu było wysokie, więc efekt jest raczej przeszacowany. Probiotyki mają w BSG słabe zalecenie: próba do 12 tygodni i odstawienie, jeśli nie ma poprawy. Szczep dobieraj do celu, co opisuję w poradniku, jak wybrać probiotyk pod konkretny problem.

FODMAP u sportowców i biegunka biegaczy

Krótkie ograniczenie FODMAP u biegaczy z dolegliwościami wysiłkowymi ma dwa małe badania. W pierwszym 11 biegaczy przez 6 dni jadło na przemian dietę ubogą i bogatą w FODMAP: na ubogiej rzadziej mieli gazy, parcie, luźne stolce i biegunkę w ciągu dnia, ale objawy w trakcie biegu się nie różniły. W drugim 16 zdrowych biegaczy amatorów przez 7 dni jadło około 16 g albo 39 g FODMAP dziennie; wynik w skali objawów spadł z 81 do 31 punktów, a poprawę miało 69%. Pełne zaślepienie nie było możliwe, a na diecie ubogiej w FODMAP spadało spożycie węglowodanów.

To dotyczy każdego, kto trenuje: pszenny chleb, makaron i płatki to u wielu osób główne źródła węglowodanów, a zarazem produkty bogate w FODMAP. W badaniach ograniczenie trwało 6-7 dni i tak je traktuję: jako krótki test przed ważnym startem, a nie stałą dietę. Jeśli dolegliwości występują także w dni bez treningu, to sygnał do diagnostyki; strategie na sam wysiłek, w tym trening jelit, zebrałem w tekście o problemach żołądkowych u sportowców.

Z gabinetu: osiem miesięcy na liście, film z internetu i chleb zamiast czosnku

Przy omawianiu jadłospisu low FODMAP wraca w trzech momentach: gdy eliminacja trwa za długo, gdy ktoś zaczyna ją na własną rękę i gdy próby zaskakują.

Przykład: osiem miesięcy eliminacji i strach przed pierwszą próbą

Typowa sytuacja: osoba z rozpoznanym IBS od ośmiu miesięcy jest na eliminacji. Objawy dawno się uspokoiły, ale jadłospis skurczył się do kilkunastu produktów, a myśl o próbie budzi lęk. Zaczynam od przypomnienia, że NCEŻ przewiduje na eliminację 2-6 tygodni, a w zaślepionym badaniu objawy wracały średnio po 2,5 z 6 grup, nie po wszystkich. Na pierwszą próbę wybieramy grupę, której ta osoba boi się najmniej, na przykład laktozę w małej porcji mleka, i od razu ustalamy, co robimy, jeśli objawy wrócą. Pytam też, ile miejsca w ciągu dnia zajmują myśli o jedzeniu, i gdy dużo, proponuję równolegle rozmowę z psychologiem. Policz, ile różnych produktów zjadasz w ciągu tygodnia, i zapisz tę liczbę jako punkt wyjścia.

Przykład: dieta z filmu i 5 kilogramów mniej bez odchudzania

Drugi scenariusz: ktoś po filmie w internecie od trzech tygodni sam trzyma się listy produktów ubogich w FODMAP i prosi o jadłospis. W wywiadzie wychodzi, że nie ma rozpoznania, a w ostatnich trzech miesiącach bez odchudzania ubyło 5 kg. Niezamierzone chudnięcie jest na liście objawów alarmowych PTG-E, więc na tym etapie jadłospisu eliminacyjnego nie układam. Umawiamy się, że najpierw będzie lekarz rodzinny i rozmowa o morfologii, CRP, badaniu w kierunku celiakii i kalprotektynie, a do tego czasu powrót do dotychczasowego jedzenia, żeby nie pogłębiać deficytu. Do diety można wrócić, gdy lekarz rozpozna IBS. Zapisz przed wizytą, od kiedy trwają objawy, ile ważysz dziś i jaka była Twoja masa ciała pół roku temu.

Przykład: pszenny chleb szkodzi, ząbek czosnku nie

Trzecia sytuacja pochodzi z etapu ponownego wprowadzania. Osoba z IBS z przewagą biegunek testuje fruktany: przy pszennym chlebie drugiego dnia, po dwóch kromkach, pojawiają się ból i luźny stolec, więc próbę przerywamy. Po wyciszeniu objawów i trzech dniach przerwy sprawdzamy czosnek w małych ilościach, od pół ząbka w obiedzie pierwszego dnia do półtora trzeciego, i nic się nie dzieje. Tłumaczę, że fruktany różnią się długością łańcucha i dlatego testuje się je na kilku produktach, a nie na jednym. W jadłospisie zostaje czosnek w kuchni i jedna kromka pszennego chleba dziennie, którą ta osoba dobrze tolerowała pierwszego dnia, a resztę pieczywa zastępujemy produktami, które przeszły próbę. Zapisuj w dzienniczku nie tylko produkt, ale też porcję i dzień próby.

Podsumowanie stanu dowodów

Najczęstsze pytania (FAQ)

Jak długo trwa eliminacja w diecie low FODMAP?

Od 2 do 6 tygodni, a według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej przy wyraźnej poprawie po 3 tygodniach nie trzeba jej przedłużać. Jeśli po 6 tygodniach objawy się nie zmieniły, dietę się kończy i nie powtarza.

Czy można zacząć low FODMAP bez rozpoznania IBS?

Nie, bo twórcy diety z Uniwersytetu Monash przeznaczają ją dla osób z IBS rozpoznanym przez lekarza, a podobne objawy dają celiakia, choroby zapalne jelit i rak jelita grubego. Brytyjskie wytyczne zalecają najpierw morfologię, CRP i badanie w kierunku celiakii, a przed 45. rokiem życia przy biegunce także kalprotektynę.

Jak sprawdzić, które FODMAP mi szkodzą?

Przez ponowne wprowadzanie: jedną grupę testuje się 3 dni w rosnącej porcji, a potem są 3 dni przerwy. W zaślepionym badaniu z 2024 roku objawy wracały średnio po 2,5 z 6 grup, najczęściej po fruktanach (56%) i mannitolu (54%).

Czy dieta low FODMAP szkodzi mikrobiocie jelitowej?

Krótka eliminacja obniża liczebność bifidobakterii, co pokazała metaanaliza 9 badań z 403 pacjentami. W małym badaniu u 18 osób po 12 miesiącach diety spersonalizowanej ich liczebność nie różniła się od wyjściowej.

Czy low FODMAP pomaga na biegunkę biegaczy?

W dwóch małych badaniach (11 i 16 biegaczy) 6-7 dni diety zmniejszało codzienne dolegliwości jelitowe, choć w pierwszym objawy w trakcie biegu się nie zmieniły. Dieta łatwo przy tym obniża ilość węglowodanów potrzebnych do treningu.

Podsumowanie

1. Najpierw rozpoznanie, potem dieta. Low FODMAP jest dla osób z IBS rozpoznanym przez lekarza; krew w stolcu, chudnięcie, objawy nocne, gorączka i nowe dolegliwości po 50. roku życia wymagają diagnostyki.
2. Dieta działa, ale skromniej, niż się mówi. Wobec zwykłego jedzenia ryzyko braku poprawy spada do 0,51, a nad prostymi zaleceniami przewaga jest niewielka i niepewna.
3. Eliminacja trwa 2-6 tygodni, nie miesiące. Brak poprawy po 6 tygodniach oznacza koniec diety, a nie przedłużenie ani powtórkę.
4. O wyniku decyduje ponowne wprowadzanie. Jedna grupa naraz, 3 dni w rosnącej porcji i 3 dni przerwy; przeciętnie objawy wracają po 2,5 z 6 grup.
5. Dłuższa eliminacja ma swoją cenę. Mniej bifidobakterii, ryzyko niedoborów i narastający lęk przed jedzeniem, dlatego całość najlepiej przejść z dietetykiem.

Zanim wytniesz z jadłospisu cebulę i chleb, sprawdź podstawy, które działają niezależnie od FODMAP: regularne posiłki, sen, ruch kilka razy w tygodniu i błonnik rozpuszczalny zwiększany powoli. Jeśli masz rozpoznane IBS i chcesz przejść przez eliminację oraz ponowne wprowadzanie z planem, a nie na wyczucie, przejdźmy przez to razem podczas konsultacji online, na której rozpiszemy kolejne próby. A jeśli etap prób masz już za sobą i potrzebujesz jadłospisu z produktów, które przeszły test, przygotuję indywidualną dietę online opartą na Twojej liście tolerowanych produktów.

Bibliografia

1. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH-PIB. Dieta low FODMAP: zasady i zastosowanie (aktualizacja 16.03.2025). ncez.pzh.gov.pl, low FODMAP (dostęp 25.09.2026).
2. Major G, Pritchard S, Murray K, et al. Colon Hypersensitivity to Distension, Rather Than Excessive Gas Production, Produces Carbohydrate-Related Symptoms in Individuals With Irritable Bowel Syndrome. Gastroenterology. 2017;152(1):124-133.e2. PMID: 27746233.
3. So D, Loughman A, Staudacher HM. Effects of a low FODMAP diet on the colonic microbiome in irritable bowel syndrome: a systematic review with meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2022;116(4):943-952. PMID: 35728042.
4. Monash University. About FODMAPs and IBS oraz Starting the FODMAP diet. www.monashfodmap.com (dostęp 25.09.2026).
5. Vasant DH, Paine PA, Black CJ, et al. British Society of Gastroenterology guidelines on the management of irritable bowel syndrome. Gut. 2021;70(7):1214-1240. PMID: 33903147.
6. Pietrzak A, Skrzydło-Radomańska B, Mulak A, et al. Guidelines on the management of irritable bowel syndrome: In memory of Professor Witold Bartnik. Prz Gastroenterol. 2018;13(4):259-288. PMID: 30581501.
7. Cuffe MS, Staudacher HM, Aziz I, et al. Efficacy of dietary interventions in irritable bowel syndrome: a systematic review and network meta-analysis. Lancet Gastroenterol Hepatol. 2025;10(6):520-536. PMID: 40258374.
8. Staudacher HM, Lomer MCE, Farquharson FM, et al. A Diet Low in FODMAPs Reduces Symptoms in Patients With Irritable Bowel Syndrome and A Probiotic Restores Bifidobacterium Species: A Randomized Controlled Trial. Gastroenterology. 2017;153(4):936-947. PMID: 28625832.
9. Böhn L, Störsrud S, Liljebo T, et al. Diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome as well as traditional dietary advice: a randomized controlled trial. Gastroenterology. 2015;149(6):1399-1407.e2. PMID: 26255043.
10. Savarino E, Zingone F, Barberio B, et al. Functional bowel disorders with diarrhoea: Clinical guidelines of the United European Gastroenterology and European Society for Neurogastroenterology and Motility. United European Gastroenterol J. 2022;10(6):556-584. PMID: 35695704.
11. Lacy BE, Pimentel M, Brenner DM, et al. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome. Am J Gastroenterol. 2021;116(1):17-44. PMID: 33315591.
12. Van den Houte K, Colomier E, Routhiaux K, et al. Efficacy and Findings of a Blinded Randomized Reintroduction Phase for the Low FODMAP Diet in Irritable Bowel Syndrome. Gastroenterology. 2024;167(2):333-342. PMID: 38401741.
13. O’Keeffe M, Jansen C, Martin L, et al. Long-term impact of the low-FODMAP diet on gastrointestinal symptoms, dietary intake, patient acceptability, and healthcare utilization in irritable bowel syndrome. Neurogastroenterol Motil. 2018;30(1). PMID: 28707437.
14. Staudacher HM, Rossi M, Kaminski T, et al. Long-term personalized low FODMAP diet improves symptoms and maintains luminal Bifidobacteria abundance in irritable bowel syndrome. Neurogastroenterol Motil. 2022;34(4):e14241. PMID: 34431172.
15. Mari A, Hosadurg D, Martin L, et al. Adherence with a low-FODMAP diet in irritable bowel syndrome: are eating disorders the missing link? Eur J Gastroenterol Hepatol. 2019;31(2):178-182. PMID: 30543574.
16. Murray HB, Bailey AP, Keshishian AC, et al. Prevalence and Characteristics of Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder in Adult Neurogastroenterology Patients. Clin Gastroenterol Hepatol. 2020;18(9):1995-2002.e1. PMID: 31669056.
17. Dimidi E, Belogianni K, Whelan K, et al. Gut Symptoms during FODMAP Restriction and Symptom Response to Food Challenges during FODMAP Reintroduction: A Real-World Evaluation in 21,462 Participants Using a Mobile Application. Nutrients. 2023;15(12):2683. PMID: 37375587.
18. Black CJ, Thakur ER, Houghton LA, et al. Efficacy of psychological therapies for irritable bowel syndrome: systematic review and network meta-analysis. Gut. 2020;69(8):1441-1451. PMID: 32276950.
19. Lis DM, Stellingwerff T, Kitic CM, et al. Low FODMAP: A Preliminary Strategy to Reduce Gastrointestinal Distress in Athletes. Med Sci Sports Exerc. 2018;50(1):116-123. PMID: 28891824.
20. Wiffin M, Smith L, Antonio J, et al. Effect of a short-term low fermentable oligiosaccharide, disaccharide, monosaccharide and polyol (FODMAP) diet on exercise-related gastrointestinal symptoms. J Int Soc Sports Nutr. 2019;16(1):1. PMID: 30646926.

Z mojej oferty Trener Personalny i Dietetyk – Kompleksowe Prowadzenie Online Przestań zgadywać. Oddaj swoje zdrowie i sylwetkę w ręce eksperta. Jako dyplomowany dietetyk i certyfikowany trener personalny, zdejmuję z… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Jak długo trwa eliminacja w diecie low FODMAP?

Od 2 do 6 tygodni, a według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej przy wyraźnej poprawie po 3 tygodniach nie trzeba jej przedłużać. Jeśli po 6 tygodniach objawy się nie zmieniły, dietę się kończy i nie powtarza.

Czy można zacząć low FODMAP bez rozpoznania IBS?

Nie, bo twórcy diety z Uniwersytetu Monash przeznaczają ją dla osób z IBS rozpoznanym przez lekarza, a podobne objawy dają celiakia, choroby zapalne jelit i rak jelita grubego. Brytyjskie wytyczne zalecają najpierw morfologię, CRP i badanie w kierunku celiakii, a przed 45. rokiem życia przy biegunce także kalprotektynę.

Jak sprawdzić, które FODMAP mi szkodzą?

Przez ponowne wprowadzanie: jedną grupę testuje się 3 dni w rosnącej porcji, a potem są 3 dni przerwy. W zaślepionym badaniu z 2024 roku objawy wracały średnio po 2,5 z 6 grup, najczęściej po fruktanach (56%) i mannitolu (54%).

Czy dieta low FODMAP szkodzi mikrobiocie jelitowej?

Krótka eliminacja obniża liczebność bifidobakterii, co pokazała metaanaliza 9 badań z 403 pacjentami. W małym badaniu u 18 osób po 12 miesiącach diety spersonalizowanej ich liczebność nie różniła się od wyjściowej.

Czy low FODMAP pomaga na biegunkę biegaczy?

W dwóch małych badaniach (11 i 16 biegaczy) 6-7 dni diety zmniejszało codzienne dolegliwości jelitowe, choć w pierwszym objawy w trakcie biegu się nie zmieniły. Dieta łatwo przy tym obniża ilość węglowodanów potrzebnych do treningu.