Jak czytać etykietę suplementu diety i sprawdzić, czy produkt jest wart swojej ceny

Opakowanie suplementu mówi dużo o tym, co produkt ma dać, i bardzo mało o tym, co w nim faktycznie jest. Front krzyczy hasłami o energii, odporności i regeneracji, a twarde liczby siedzą małym drukiem z tyłu, często w postaci procentów, które nic nie mówią bez kalkulatora. Jeśli stoisz przed półką i nie wiesz, po czym poznać rzetelny produkt, jesteś we właściwym miejscu.

Pokazuję, czym suplement diety jest w polskim i unijnym prawie, co naprawdę oznacza zgłoszenie do Głównego Inspektoratu Sanitarnego, które elementy etykiety są obowiązkowe, jak przeliczyć procent referencyjnej wartości spożycia na miligramy, czym różni się masa ekstraktu od dawki substancji czynnej, jakie maksymalne dawki opiniuje Zespół do spraw Suplementów Diety, co badania mówią o zgodności składu z deklaracją i gdzie zgłosić produkt, który budzi Twoje wątpliwości.

Suplement diety to żywność, a nie lek

Punkt wyjścia jest jeden i wyjaśnia większość późniejszych rozczarowań. Ustawa z 25 sierpnia 2006 roku o bezpieczeństwie żywności i żywienia definiuje suplement diety jako środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji o działaniu odżywczym albo fizjologicznym, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie, z wyłączeniem produktów mających właściwości produktu leczniczego. Ta sama definicja pochodzi z unijnej dyrektywy 2002/46/WE, więc obowiązuje w całej Unii.

Dlaczego to nie jest formalność

Kapsułka, tabletka i saszetka to tylko postać produktu, a nie dowód, że przeszedł on ścieżkę leku. Lek przed dopuszczeniem przedstawia dokumentację skuteczności i bezpieczeństwa, a każda jego seria podlega nadzorowi farmaceutycznemu. Za bezpieczeństwo suplementu odpowiada się na takich samych zasadach jak za jogurt czy płatki: ciężar spoczywa na podmiocie, który go wprowadza, a urząd działa po fakcie. Dlatego dwa podobne opakowania stojące obok siebie w aptece mogą mieć zupełnie inny status prawny.

Powiadomienie do GIS i rejestr produktów

Zanim produkt trafi po raz pierwszy do sprzedaży w Polsce, podmiot wprowadzający go do obrotu ma obowiązek powiadomić o tym Głównego Inspektora Sanitarnego. Artykuł 29 ustawy wylicza, co takie powiadomienie zawiera: nazwę produktu i producenta, postać, wzór oznakowania w języku polskim, przyjętą kwalifikację środka spożywczego, skład jakościowy z substancjami czynnymi, skład ilościowy oraz dane podmiotu z numerem NIP. To zgłoszenie, nie wniosek o zgodę.

Co dzieje się po zgłoszeniu

Artykuł 30 mówi, że po otrzymaniu powiadomienia inspektor „może” przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czyli sprawdzić, czy produkt w ogóle jest środkiem spożywczym i czy nie spełnia wymagań produktu leczniczego, kosmetyku albo wyrobu medycznego. Ustawa daje na to 60 dni roboczych, ale sprzedaż rusza od razu po złożeniu powiadomienia i żadne postępowanie jej nie wstrzymuje. Skalę problemu pokazały dwie kontrole Najwyższej Izby Kontroli. W raporcie z 2017 roku średni czas weryfikacji wyniósł 455 dni, maksymalnie 817, a zgłoszeniami zajmowało się wtedy w urzędzie siedem osób przy napływie około 30 powiadomień dziennie. W kontroli z 2022 roku GIS przeanalizował 11% z 62 808 zgłoszeń z lat 2017-2020, a jedna weryfikacja ciągnęła się ponad 13 lat i 10 miesięcy.

Jak sprawdzić produkt w rejestrze

Rejestr produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu jest jawny: GIS prowadzi go elektronicznie i publikuje na swojej stronie, dziś pod adresem systemu e-Sanepid. Sprawdź w nim nazwę preparatu i podmiot odpowiedzialny, zanim kupisz coś nowego. Brak wpisu przy produkcie sprzedawanym w Polsce jest sygnałem ostrzegawczym. Obecność wpisu nie znaczy jednak, że skład ktoś ocenił: to potwierdzenie, że zgłoszenie wpłynęło, a nie świadectwo jakości.

Z mojej oferty Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy… Sprawdź

Co musi być na etykiecie

Suplement jest żywnością, więc obowiązuje go rozporządzenie (UE) nr 1169/2011. Jego artykuł 9 wymienia dane obowiązkowe dla każdego opakowanego środka spożywczego: nazwę żywności, wykaz składników, alergeny z załącznika II, ilość określonych składników, ilość netto, datę minimalnej trwałości lub termin przydatności do spożycia, specjalne warunki przechowywania, nazwę i adres podmiotu działającego na rynku spożywczym, kraj pochodzenia w przewidzianych przypadkach oraz instrukcję użycia. Do tego dochodzi kod identyfikacyjny partii produkcyjnej, wymagany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 kwietnia 2004 roku i czasem poprzedzony literą „L”, żeby dało się go odróżnić od innych numerów.

Sześć zwrotów wymaganych tylko od suplementów

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 października 2007 roku dokłada elementy, których nie znajdziesz na innej żywności. Na opakowaniu musi być określenie „suplement diety”, nazwy kategorii składników odżywczych lub substancji charakteryzujących produkt, porcja zalecana do spożycia w ciągu dnia, ostrzeżenie o nieprzekraczaniu tej porcji, stwierdzenie, że suplementy nie mogą być stosowane jako zamiennik zróżnicowanej diety, oraz informacja o przechowywaniu w sposób niedostępny dla małych dzieci. Zawartości podaje się liczbowo, w przeliczeniu na zalecaną dzienną porcję, a witaminy i składniki mineralne dodatkowo w procentach referencyjnej wartości spożycia. Suplementy są przy tym wyłączone z obowiązku podawania tabelki wartości odżywczej, więc nie szukaj na nich kalorii i soli.

Produkt sprzedawany w Polsce musi być oznakowany w języku polskim. Naklejka z tłumaczeniem jest w porządku, jeśli nie zasłania numeru partii i daty. Zwróć uwagę na adres: podmiot odpowiedzialny z siedzibą w Unii jest tym, do kogo można napisać reklamację i kogo dosięgnie inspekcja.

Ile substancji czynnej jest w porcji

Procent referencyjnej wartości spożycia, w skrócie RWS, to odniesienie do stałych liczb z załącznika XIII do rozporządzenia 1169/2011, a nie do Twojego zapotrzebowania. Referencje dla dorosłych wynoszą między innymi: witamina D 5 µg, witamina C 80 mg, witamina B6 1,4 mg, magnez 375 mg, cynk 10 mg, żelazo 14 mg, witamina B12 2,5 µg. Żeby wrócić do miligramów, pomnóż referencję przez procent z etykiety. Porcja z 1000% RWS witaminy D daje 50 µg, czyli 2000 jednostek międzynarodowych, a 300% RWS witaminy C to 240 mg. Jak takie procenty wyglądają w preparatach wieloskładnikowych, rozbieram w osobnym materiale: czy multiwitamina ma sens.

Pierwiastek, a nie masa soli

Przy składnikach mineralnych liczy się pierwiastek elementarny, czyli sam magnez, cynk czy żelazo, a nie masa związku, w którym występuje. Cytrynian magnezu ma około 16% magnezu, tlenek około 60%, więc 500 mg cytrynianu i 500 mg tlenku to dwie zupełnie różne dawki. Uczciwa etykieta podaje jedno i drugie: ilość związku i ilość pierwiastka w dziennej porcji. Jeśli widzisz tylko nazwę soli z liczbą, nie wiesz, ile dostajesz. Tę samą zasadę stosuj do witaminy A w równoważniku retinolu.

Tolerancje, czyli ile wolno się rozminąć

Ekstrakty, standaryzacja i mieszanki bez dawek

Przy składnikach roślinnych najwięcej nieporozumień robi różnica między masą surowca, masą ekstraktu i ilością substancji czynnej. Dobrze pokazują to uchwały Zespołu do spraw Suplementów Diety. Dla różeńca górskiego sproszkowany korzeń dopuszczono w ilości poniżej 216 mg na dzienną porcję, ekstrakt o stopniu skoncentrowania 1,5-5:1 poniżej 144 mg, a ekstrakt standaryzowany dodatkowo ogranicza zawartość rozawin do 15 mg i salidrozydów do 5 mg. Trzy różne liczby, ten sam surowiec.

Stopień skoncentrowania, zapisywany jako 4:1 albo 10:1, mówi, ile kilogramów suszu poszło na kilogram ekstraktu. Standaryzacja mówi, ile w tym ekstrakcie jest oznaczonej substancji, na przykład „ekstrakt 5:1 standaryzowany na 5% witanolidów”. Dopiero ta druga liczba pozwala porównać produkt z dawkami z badań. Dla żeń-szenia indyjskiego Zespół dopuścił sproszkowany korzeń poniżej 3 g na dobę przy zawartości witanolidów do 10 mg i wymaga od przedsiębiorcy specyfikacji ilościowej. Porównuj więc miligramy substancji czynnej, a nie miligramy proszku. Przy grzybach dochodzi pytanie, czy w kapsułce jest owocnik, czy grzybnia zmielona razem z ziarnem, co rozkładam na przykładzie soplówki jeżowatej i jej ekstraktów.

Mieszanki autorskie

Osobny problem to składniki schowane w mieszance opisanej jedną łączną masą. W analizie stu najlepiej sprzedających się przedtreningówek z 2019 roku produkt zawierał średnio 18,4 składnika, z czego 8,1 znalazło się w mieszankach bez podania ilości, a łącznie bez dawki podano 44,3% wszystkich składników. Z punktu widzenia etykiety oznacza to, że nie da się sprawdzić ani skuteczności, ani sumy kofeiny z innymi produktami. Praktyczne skutki dla treningu rozbieram przy okazji składu i bezpieczeństwa przedtreningówek.

Oświadczenia zdrowotne kontra obietnice z reklamy

Zdania o zdrowiu na opakowaniu nie są dowolne. Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 nazywa je oświadczeniami zdrowotnymi i pozwala używać tylko tych, które trafiły do unijnego wykazu po ocenie Europejskiego Urzędu do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i decyzji Komisji Europejskiej. Do stycznia 2008 roku państwa członkowskie przysłały Komisji wykazy z ponad 44 tysiącami oświadczeń, które po usunięciu powtórzeń zebrano w skonsolidowaną listę 4637 pozycji przekazaną do oceny EFSA. Dopuszczone sformułowania zebrano w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012.

Jak odróżnić jedno od drugiego

Dopuszczone oświadczenie brzmi sucho i dotyczy składnika, nie produktu: „magnez pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu mięśni”, „witamina C pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego”. Żeby go użyć, porcja musi dostarczać znaczącą ilość składnika, czyli co najmniej 15% RWS. Obok tego wolno stosować oświadczenia z listy oczekujących na ocenę, w większości dotyczące surowców roślinnych. Reklamowe hasła w rodzaju „formuła na regenerację” nie są oświadczeniami z wykazu, tylko nazwami własnymi produktu.

Rozporządzenie 1924/2006 zabrania też oświadczeń sugerujących, że niespożycie danej żywności zaszkodzi zdrowiu, odwołujących się do szybkości lub wielkości chudnięcia oraz powołujących się na zalecenia konkretnych lekarzy. Dodatkowo artykuł 7 rozporządzenia 1169/2011 zakazuje przypisywania jakiejkolwiek żywności właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób. Za złamanie wymagań znakowania grozi kara do trzydziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Maksymalne dawki opiniowane przy GIS

Unia nie ustaliła dotąd wiążących maksymalnych dawek witamin i składników mineralnych w suplementach, choć dyrektywa 2002/46/WE to przewiduje. W Polsce lukę wypełnia Zespół do spraw Suplementów Diety, organ opiniodawczo-doradczy Głównego Inspektora Sanitarnego działający przy Radzie Sanitarno-Epidemiologicznej. Zespół określa w uchwałach maksymalne ilości w zalecanej dziennej porcji, powyżej których składnik wykazuje działanie lecznicze, prowadzi listę surowców roślinnych z ich dawkami i monitoruje działania niepożądane.

Pięć wartości z uchwał

Przelicz to na procenty z etykiety: 15 mg cynku to 150% RWS, 400 mg magnezu 107% RWS, a 6 mg witaminy B6 aż 429% RWS. Uchwała o witaminie B6, przyjęta we wrześniu 2024 roku, obniżyła wartość z 18 do 6 mg po tym, jak EFSA obniżyła górny tolerowany poziom spożycia do 12 mg na dobę. Dlaczego akurat ta witamina wymaga uwagi, tłumaczę w artykule o neuropatii z nadmiaru witaminy B6 i ukrytych dawkach.

Czy w środku jest to, co na etykiecie

Najlepiej opisana etykieta nadal mówi o deklaracji, a nie o zawartości. W polskim badaniu z 2021 roku przeanalizowano 116 preparatów z magnezem dostępnych na naszym rynku: w 58,7% próbek zawartość wykraczała poza dopuszczalne tolerancje od -20% do +45%, a różnice sięgały 304% powyżej deklaracji i 98% poniżej. Kontrola NIK zlecona Narodowemu Instytutowi Leków pokazała to samo na probiotykach: w 4 z 11 prób były szczepy niewykazane w składzie, w kolejnych 4 liczba bakterii była niższa od deklarowanej, a w jednej znaleziono bakterie chorobotwórcze z grupy Enterococcus faecium. W osobnych badaniach tego samego instytutu 50 z 56 próbek nie utrzymało deklarowanej liczby żywych bakterii do końca terminu ważności. Na co patrzeć przy tej grupie produktów, pokazuję w poradniku o tym, po czym poznać rzetelny probiotyk.

Rozjazdy w innych kategoriach

• Melatonina. W amerykańskim badaniu 110 produktów przeznaczonych dla dzieci zawartość melatoniny mieściła się w przedziale od 0% do 667% deklaracji.
• Kofeina. W analizie 11 kapsułek termogenicznych metodą rezonansu magnetycznego 6 próbek przekraczało 115% deklaracji, 3 były poniżej 85%, a jedna zawierała 4,3% tego, co podano na opakowaniu.
• Substancje zabronione w sporcie. W holenderskiej pracy z 2021 roku przebadano 66 produktów z kategorii podwyższonego ryzyka kupionych w sklepach internetowych: 25 z nich (38%) zawierało niezadeklarowane substancje dopingujące, a 3 (4,5%) stwarzały ryzyko dla zdrowia przy zalecanym stosowaniu.

Czego szukać u producenta

Zapisz sobie cztery rzeczy, o które pytam sprzedawców i producentów: numer partii na opakowaniu, dokument analizy dla tej partii, adres podmiotu odpowiedzialnego w Unii i informację o niezależnym badaniu. W sporcie z kontrolą antydopingową przydają się programy badające konkretne serie, na przykład Cologne List prowadzona od 2006 roku przez ośrodek badań nad zapobieganiem dopingowi Niemieckiej Wyższej Szkoły Sportu w Kolonii, obejmująca ponad 1900 produktów. Jej autorzy piszą wprost, że wpis nie oznacza produktu wolnego od substancji dopingujących, bo żadne laboratorium nie oznacza wszystkich pozycji z listy zabronionej.

Sygnały ostrzegawcze i zakupy z zagranicy

Po kilkuset przejrzanych opakowaniach zauważyłem, że te same sygnały wracają niezależnie od kategorii produktu. Traktuj je jak żółte światło, a nie wyrok.

• Obietnica leczenia. Zdania o leczeniu, cofaniu choroby albo zastępowaniu leku są zakazane wprost, więc ich obecność mówi o podejściu producenta do przepisów.
• „Naturalny, więc bezpieczny”. Na liście substancji niedozwolonych w suplementach, prowadzonej przez Zespół przy GIS, są między innymi johimbina, pieprz metystynowy i higenamina, a wszystkie są pochodzenia roślinnego.
• Brak dawek. Mieszanka z jedną łączną masą, nazwa surowca bez ilości ekstraktu, sól mineralna bez przeliczenia na pierwiastek.
• Sprzedaż tylko przez zagraniczny sklep. Preparat bez polskiego oznakowania, bez adresu podmiotu w Unii i bez wpisu w rejestrze GIS trafia do Ciebie poza systemem nadzoru, a przy reklamacji zostajesz z paragonem z innego kraju. Przy żywicy shilajit z wysyłki spoza Unii dochodzi jeszcze ryzyko metali ciężkich.
• Dowody z opinii, nie z badań. Zdjęcia przed i po, powołanie się na zalecenia konkretnego lekarza, obietnica liczby kilogramów w tydzień.

Gdzie zgłosić problem i kogo zapytać

Suplement jest żywnością, więc właściwa jest Państwowa Inspekcja Sanitarna. Zgłoszenie złożysz przez formularz „Zgłoś interwencję online” na stronie GIS i w systemie e-Sanepid albo bezpośrednio w powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej. Opisz produkt, podaj numer partii i datę minimalnej trwałości, dołącz zdjęcie etykiety i paragon. Jeśli działanie niepożądane wystąpiło po leku, zgłoszenie przyjmuje Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Ten sam urząd wydaje opinię wiążącą dla inspektora sanitarnego przy ocenie, czy produkt nie jest w istocie lekiem.

Kiedy do lekarza lub farmaceuty

Z sali: sześć opakowań, mieszanka bez dawek i preparat bez polskiej etykiety

Pytanie o etykiety rzadko pada wprost. Wychodzi wtedy, gdy ktoś przynosi na konsultację reklamówkę preparatów albo pokazuje mi zdjęcie opakowania na ekranie telefonu.

Przykład: sześć opakowań i same procenty

Typowa sytuacja: na stole ląduje sześć opakowań i pada pytanie, co z tego działa. Na pięciu etykietach są wyłącznie procenty referencyjnych wartości spożycia: 100% tu, 250% tam, 1000% przy witaminie D. Zaczynam od przeliczenia ich na miligramy i mikrogramy, bo dopiero wtedy widać, że trzy produkty dublują ten sam składnik. Przy jednym zestawie wyszło 28 mg cynku dziennie z trzech preparatów, prawie dwa razy więcej niż 15 mg z uchwały Zespołu przy GIS. Proszę podopiecznych, żeby przy każdym produkcie dopisali długopisem cel i realną dawkę. Zrób to samo: wypisz na kartce nazwę składnika, procent RWS i wynik mnożenia, a potem zsumuj powtórzenia.

Przykład: 6 g mieszanki autorskiej w przedtreningówce

Druga scena powtarza się przed startami. Ktoś pokazuje przedtreningówkę, w której miarka waży 12 g, a w składzie widnieje jedna pozycja: mieszanka autorska 6 g z listą dziewięciu nazw, od kofeiny po ekstrakt z zielonej herbaty. Składniki wymienia się w kolejności malejących ilości, więc o kofeinie z drugiego miejsca wiadomo tylko tyle, że jest jej mniej niż pierwszego składnika: równie dobrze 80 mg, jak i 350 mg. W mojej praktyce odkładam taki produkt i szukam wersji z rozpisanymi dawkami, bo inaczej nie policzę kofeiny razem z kawą i napojem w ciągu dnia. Policz swoją dobową kofeinę ze wszystkich źródeł i porównaj z limitem 400 mg na dobę oraz 200 mg jednorazowo.

Przykład: preparat z zagranicznego sklepu bez numeru partii

Trzecia historia dotyczy zakupów w sieci. Do rozmowy trafia słoik zamówiony z zagranicznego sklepu: opis wyłącznie po angielsku, bez naklejki po polsku, bez adresu podmiotu w Unii, a na wieczku zamiast numeru partii i daty minimalnej trwałości widnieje sam nadruk z logo. Sprawdzam wtedy rejestr produktów objętych powiadomieniem i najczęściej nie ma tam ani nazwy, ani firmy. Radzę odstawić taki preparat, bo przy reklamacji i przy zgłoszeniu do sanepidu nie ma czego podać. Zanim klikniesz „kup”, sprawdź na zdjęciach oferty, czy widać polskie oznakowanie, numer partii i datę, a jeśli ich nie widać, poproś sprzedawcę o zdjęcie opakowania.

Podsumowanie stanu dowodów

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy suplement diety jest badany przed wprowadzeniem do sprzedaży?

Nie w taki sposób jak lek. Producent wysyła do Głównego Inspektoratu Sanitarnego powiadomienie i może zacząć sprzedaż od razu, a ustawa daje urzędowi 60 dni roboczych na ewentualne postępowanie wyjaśniające, które według kontroli NIK trwało średnio 455 dni.

Jak sprawdzić, czy suplement został zgłoszony do GIS?

Wpisz nazwę produktu albo podmiotu w rejestrze produktów objętych powiadomieniem, prowadzonym przez GIS pod adresem e.sanepid.gov.pl. Wpis potwierdza tylko to, że zgłoszenie wpłynęło, a nie że skład został sprawdzony i zaakceptowany.

Co oznacza 1000% RWS na opakowaniu?

Że porcja dostarcza dziesięciokrotność referencyjnej wartości spożycia z załącznika XIII do rozporządzenia 1169/2011. Dla witaminy D referencja wynosi 5 µg, więc 1000% RWS to 50 µg, czyli 2000 jednostek międzynarodowych.

Czy producent może napisać na opakowaniu, że produkt leczy?

Nie. Rozporządzenie 1169/2011 zabrania przypisywania żywności właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób, a oświadczenia zdrowotne muszą pochodzić z unijnego wykazu albo z listy oczekujących na ocenę EFSA.

Czy certyfikat antydopingowy gwarantuje, że produkt jest czysty?

Nie gwarantuje, bo badanie dotyczy konkretnej partii, a żadne laboratorium nie oznacza wszystkich substancji z listy zabronionej. Program Cologne List działa od 2006 roku i obejmuje ponad 1900 produktów, a jego autorzy piszą wprost o zmniejszeniu ryzyka, nie o jego wykluczeniu.

Podsumowanie

1. Zgłoszenie do GIS to nie dopuszczenie produktu. Sprzedaż rusza od razu po powiadomieniu, a urząd przeanalizował 11% zgłoszeń z lat 2017-2020.
2. Czytaj tył opakowania, nie front. Obowiązkowe są między innymi porcja dzienna, ostrzeżenie o jej nieprzekraczaniu, numer partii, data i adres podmiotu w Unii.
3. Procenty przelicz na miligramy. Referencje są stałe: witamina D 5 µg, magnez 375 mg, cynk 10 mg, witamina B6 1,4 mg.
4. Przy roślinach liczy się substancja czynna. Masa ekstraktu bez standaryzacji i mieszanka z jedną łączną masą nie pozwalają porównać dawki z badaniami.
5. Deklaracja to nie zawartość. W 58,7% polskich preparatów z magnezem wynik wykraczał poza dopuszczalne tolerancje, więc numer partii i badanie niezależne mają realną wartość.

Etykieta pomaga odsiać produkty bez sensu, ale nie zbuduje formy za Ciebie: przed kolejnym zakupem uczciwiej działa dopięcie snu, regularnych posiłków z wystarczającą ilością białka i spokojnej progresji obciążeń, bo to one zmieniają wyniki na sali. Jeśli chcesz przejrzeć swoją szufladę z preparatami i ustalić, co zostaje, a co możesz odpuścić, umów się na rozmowę o suplementach i diecie przez internet, a jeśli wolisz spotkanie na żywo, zapraszam do gabinetu, w którym pracuję jako dietetyk z Lublina.

Bibliografia

1. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 1448), art. 3, 29, 30, 31 i 103. eli.gov.pl, Dz. U. 2023/1448 (dostęp 24.09.2026).
2. Dyrektywa 2002/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do suplementów żywnościowych. eur-lex.europa.eu, 2002/46/WE (dostęp 24.09.2026).
3. Główny Inspektorat Sanitarny. Szczegółowe wymagania prawne dotyczące suplementów diety; Jakie informacje powinny znajdować się na opakowaniu suplementu diety; Podstawowe wymagania dotyczące znakowania żywności. gov.pl, GIS, suplementy diety (dostęp 24.09.2026).
4. Najwyższa Izba Kontroli. Dopuszczanie do obrotu suplementów diety (kontrola za lata 2014-2016), informacja z 8.02.2017. nik.gov.pl, suplementy 2017 (dostęp 24.09.2026).
5. Najwyższa Izba Kontroli. (Nie)kontrolowane suplementy diety (kontrola za lata 2017-2020), informacja z 18.01.2022. nik.gov.pl, suplementy 2022 (dostęp 24.09.2026).
6. Główny Inspektorat Sanitarny. Rejestr produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu oraz Elektroniczny System Powiadomień. e.sanepid.gov.pl (dostęp 24.09.2026).
7. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, art. 7, 9, 29 i załącznik XIII. eur-lex.europa.eu, 1169/2011 (dostęp 24.09.2026).
8. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 października 2007 r. w sprawie składu oraz oznakowania suplementów diety (Dz. U. z 2018 r. poz. 1951) oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie znakowania kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej (Dz. U. nr 83, poz. 772). isap.sejm.gov.pl, Dz. U. 2007/1425 (dostęp 24.09.2026).
9. Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Konsumentów. Wytyczne dla właściwych organów w sprawie kontroli zgodności z prawodawstwem UE w zakresie określenia limitów tolerancji dla składników odżywczych wymienionych na etykiecie, grudzień 2012. pfpz.pl, limity tolerancji (dostęp 24.09.2026).
10. Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności oraz rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych. eur-lex.europa.eu, 432/2012 (dostęp 24.09.2026).
11. Główny Inspektorat Sanitarny. Oświadczenia żywieniowe i zdrowotne: informacje ogólne; Unijny Rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych. gov.pl, GIS, oświadczenia (dostęp 24.09.2026).
12. European Food Safety Authority. Health claims: ocena oświadczeń z art. 13 rozporządzenia 1924/2006. efsa.europa.eu, health claims (dostęp 24.09.2026).
13. Zespół do spraw Suplementów Diety przy Radzie Sanitarno-Epidemiologicznej. Zestawienie uchwał, w tym uchwały 3/2019, 6/2019, 10/2019, 15/2019, 16/2019, 19/2019, 20/2019, 7/2020, 1/2021, 2/2021, 4/2021, 7/2021, 2/2024 i 4/2024. gov.pl, GIS, uchwały Zespołu (dostęp 24.09.2026).
14. Puścion-Jakubik A, Bartosiewicz N, Socha K. Is the magnesium content in food supplements consistent with the manufacturers’ declarations? Nutrients. 2021;13(10):3416. PMID: 34684417.
15. Pawar RS, Coppin JP, Khanna S, et al. A survey of melatonin in dietary supplement products sold in the United States. Drug Test Anal. 2025;17(8):1176-1185. PMID: 39482109.
16. Longhi GS, Crocoli LC, Armando YP, et al. Too much or too little caffeine? Determination of content in thermogenic capsules by quantitative 1H nuclear magnetic resonance (qNMR). J Pharm Biomed Anal. 2025;261:116832. PMID: 40179616.
17. Duiven E, van Loon LJC, Spruijt L, et al. Undeclared doping substances are highly prevalent in commercial sports nutrition supplements. J Sports Sci Med. 2021;20(2):328-338. PMID: 34211326.
18. Jagim AR, Harty PS, Camic CL. Common ingredient profiles of multi-ingredient pre-workout supplements. Nutrients. 2019;11(2):254. PMID: 30678328.
19. Cologne List. Basic information, laboratory analyses and FAQs. koelnerliste.com, o programie (dostęp 24.09.2026).
20. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Zgłoś działanie niepożądane. gov.pl, URPL, zgłoszenia (dostęp 24.09.2026).

Z mojej oferty Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Czy suplement diety jest badany przed wprowadzeniem do sprzedaży?

Nie w taki sposób jak lek. Producent wysyła do Głównego Inspektoratu Sanitarnego powiadomienie i może zacząć sprzedaż od razu, a ustawa daje urzędowi 60 dni roboczych na ewentualne postępowanie wyjaśniające, które według kontroli NIK trwało średnio 455 dni.

Jak sprawdzić, czy suplement został zgłoszony do GIS?

Wpisz nazwę produktu albo podmiotu w rejestrze produktów objętych powiadomieniem, prowadzonym przez GIS pod adresem e.sanepid.gov.pl. Wpis potwierdza tylko to, że zgłoszenie wpłynęło, a nie że skład został sprawdzony i zaakceptowany.

Co oznacza 1000% RWS na opakowaniu?

Że porcja dostarcza dziesięciokrotność referencyjnej wartości spożycia z załącznika XIII do rozporządzenia 1169/2011. Dla witaminy D referencja wynosi 5 µg, więc 1000% RWS to 50 µg, czyli 2000 jednostek międzynarodowych.

Czy producent może napisać na opakowaniu, że produkt leczy?

Nie. Rozporządzenie 1169/2011 zabrania przypisywania żywności właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób, a oświadczenia zdrowotne muszą pochodzić z unijnego wykazu albo z listy oczekujących na ocenę EFSA.

Czy certyfikat antydopingowy gwarantuje, że produkt jest czysty?

Nie gwarantuje, bo badanie dotyczy konkretnej partii, a żadne laboratorium nie oznacza wszystkich substancji z listy zabronionej. Program Cologne List działa od 2006 roku i obejmuje ponad 1900 produktów, a jego autorzy piszą wprost o zmniejszeniu ryzyka, nie o jego wykluczeniu.