Charakter artykułu. Tekst opisuje związek badany wyłącznie w warunkach laboratoryjnych, niedopuszczony do stosowania u ludzi. Ma charakter informacyjny, a podane dawki odnoszą się do protokołów badawczych i nie stanowią zaleceń.
5-amino-1MQ pojawił się w 2018 roku w publikacji opisującej nowy kierunek badań nad otyłością i szybko trafił do obiegu jako preparat.
Od tamtej pory nie przeprowadzono żadnego badania u ludzi. Poniżej wyjaśniam mechanizm, podaję dawki z badań i pokazuję, gdzie leżą granice dostępnej wiedzy.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
Stan badań
Nie przeprowadzono żadnego badania klinicznego, czyli badania z udziałem ludzi, oceniającego tę substancję.
Wszystko, co o niej wiadomo, pochodzi z badań na myszach oraz z hodowli komórkowych, czyli komórek badanych w naczyniu laboratoryjnym.
Konsekwencja: nie istnieją dane o skuteczności u ludzi, ustalonej dawce, tolerancji ani działaniach niepożądanych.
Rozróżnienie warte utrzymania
Brak danych o problemach to nie to samo co wykazanie bezpieczeństwa.
W przypadku tej substancji nie odnotowano działań niepożądanych po prostu dlatego, że nikt ich u ludzi nie badał.
Jak miałby działać
Mechanizm jest ciekawy i wart wyjaśnienia, bo tłumaczy też jego ograniczenia.
Komórki potrzebują do wytwarzania energii cząsteczki oznaczanej skrótem NAD. Bierze ona udział w przemianach, dzięki którym z jedzenia powstaje energia użyteczna dla organizmu.
Enzym o nazwie NNMT, czyli białko przyspieszające pewną reakcję chemiczną, zużywa surowiec potrzebny do produkcji tej cząsteczki na inny cel.
Założenie badaczy: jeśli zablokować ten enzym, surowca zostanie więcej, komórka wytworzy więcej cząsteczek NAD i będzie sprawniej spalać zapasy energii.
Dlaczego akurat tkanka tłuszczowa
Enzym ten występuje w komórkach tłuszczowych w dużych ilościach, a u osób z otyłością jego aktywność jest podwyższona.
Stąd hipoteza, że jego blokowanie mogłoby wpływać na gospodarkę tłuszczową bardziej niż na inne tkanki.
Co wykazano u myszy
| Obserwacja | Szczegóły |
|---|---|
| Zmniejszenie masy tłuszczowej | Około jednej trzeciej w ciągu jedenastu dni |
| Zmniejszenie rozmiaru komórek tłuszczowych | Odnotowane w badaniu tkanki |
| Ilość zjadanego pokarmu | Bez zmian |
| Model badawczy | Myszy z otyłością wywołaną dietą wysokotłuszczową |
Dlaczego ten wynik zwrócił uwagę
Zmniejszenie zapasów tłuszczu bez zmiany ilości zjadanego pokarmu oznacza, że efekt nie wynikał z ograniczenia apetytu, tylko z wpływu na przemianę materii.
To odróżnia ten kierunek od większości badanych dotąd substancji, działających przez tłumienie głodu.
Wątek dodatkowy
Osobne badanie tego samego zespołu oceniało wpływ substancji na komórki macierzyste mięśni u starych myszy, wskazując na poprawę zdolności regeneracyjnych tkanki mięśniowej.
To również wynik wyłącznie zwierzęcy, bez potwierdzenia u ludzi.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Dawki stosowane w badaniach
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Dawka | 5 mg na kilogram masy ciała myszy, na dobę |
| Droga podania | Zastrzyk dootrzewnowy, czyli do jamy brzusznej |
| Czas trwania | 11 dni |
| Zwierzęta | Myszy z otyłością wywołaną dietą wysokotłuszczową |
Kwestia drogi podania
Substancję podawano w zastrzykach, a nie doustnie.
To istotna różnica: przy zastrzyku cała dawka trafia do organizmu, a przy połknięciu jej część zostaje rozłożona w przewodzie pokarmowym i w wątrobie, zanim dotrze do krwi.
Preparaty oferowane w obrocie mają postać doustną, więc odniesienie ich do dawek z badania jest z tego powodu utrudnione.
Co z przeliczeniem na człowieka
Istnieją wzory pozwalające przeliczyć dawkę ze zwierzęcia na człowieka, uwzględniające różnice w wielkości ciała i tempie przemiany materii.
Dla dawki 5 mg na kilogram u myszy takie przeliczenie daje wartość rzędu ułamka miligrama na kilogram masy ciała człowieka, czyli kilkudziesięciu miligramów dla osoby dorosłej.
Zastrzeżenie do tego rachunku: takie przeliczenie służy wyłącznie do zaplanowania pierwszego badania u ludzi, a nie do ustalenia dawki skutecznej.
Nie uwzględnia różnic w przyswajalności, tempie usuwania substancji z organizmu ani wrażliwości osobniczej.
W praktyce badawczej pierwsze dawki podawane ludziom są zwykle wielokrotnie niższe od tak wyliczonych, właśnie ze względu na tę niepewność.
Dlaczego to nie musi zadziałać u ludzi
Myszy różnią się od ludzi w sposób istotny dla tego akurat mechanizmu.
Mają znacznie szybszą przemianę materii, przeliczoną na masę ciała, więc wpływ na tempo spalania energii jest u nich wyraźniejszy.
Inaczej rozmieszczają tkankę tłuszczową i mają więcej tak zwanego tłuszczu brunatnego, czyli tkanki, której zadaniem jest wytwarzanie ciepła przez spalanie energii.
Kontekst szerszy
Historia badań nad otyłością jest pełna substancji, które działały u gryzoni, a u ludzi okazały się nieskuteczne albo zbyt obciążające.
Zdecydowana większość kandydatów na leki nie przechodzi pomyślnie kolejnych etapów badań, a otyłość należy do obszarów, gdzie odsetek niepowodzeń jest szczególnie wysoki.
To nie znaczy, że mechanizm jest błędny. Znaczy, że wynik u myszy jest początkiem drogi badawczej, a nie jej końcem.
Czym jeszcze zajmuje się ten enzym
Wątek rzadko poruszany, a istotny dla oceny bezpieczeństwa.
Enzym NNMT nie zajmuje się wyłącznie gospodarką energetyczną w tkance tłuszczowej.
Uczestniczy w unieszkodliwianiu niektórych związków w wątrobie, przekształcając je w formy łatwiejsze do usunięcia z organizmu.
Występuje też w mózgu, wątrobie i nerkach, gdzie jego rola nie została w pełni poznana.
Skutki jego długotrwałego blokowania u człowieka nie zostały zbadane.
Dlaczego to ma znaczenie
Enzym pełniący wiele funkcji naraz jest trudnym celem dla leku, bo zablokowanie go wpływa jednocześnie na procesy niezwiązane z zamierzonym działaniem.
To jeden z powodów, dla których droga od obiecującego mechanizmu do gotowego leku bywa długa.
Skąd biorą się dawki z internetu
Nie z badań klinicznych, bo takich nie przeprowadzono.
Z przeliczeń opisanych wyżej, dokonanych na podstawie dawki 5 mg na kilogram stosowanej u myszy, oraz z relacji użytkowników.
Takie przeliczenie jest punktem wyjścia do zaplanowania badania, a nie ustaleniem dawki skutecznej i bezpiecznej.
Czego nie uwzględnia takie przeliczenie
- Różnic w przyswajalności, czyli tego, jaka część połkniętej dawki trafia do krwi.
- Różnic w tempie usuwania substancji z organizmu.
- Wrażliwości osobniczej, która u ludzi bywa znacznie większa niż w wyhodowanej linii myszy.
- Zmiany drogi podania, bo w badaniu stosowano zastrzyki, a preparaty w obrocie są doustne.
Status i jakość preparatów
5-amino-1MQ nie jest dopuszczony jako lek ani jako składnik suplementów diety w Polsce.
Preparaty oferowane w obrocie internetowym nie podlegają kontroli jakości właściwej dla produktów leczniczych.
Praktyczna konsekwencja: zawartość substancji czynnej, czystość surowca i obecność zanieczyszczeń nie są weryfikowane przez nikogo.
Przy substancji bez ustalonego profilu bezpieczeństwa dochodzi więc druga warstwa niepewności, dotycząca samego produktu.
Co ma dziś potwierdzoną skuteczność
Przy otyłości leczenie prowadzi lekarz, a dostępne obecnie leki z grupy GLP-1 dają redukcję masy ciała rzędu kilkunastu procent.
Dysponują też badaniami oceniającymi wpływ na liczbę zawałów i udarów, czyli na to, co ostatecznie decyduje o korzyści zdrowotnej.
Porównanie jest jednoznaczne: po jednej stronie kilkanaście procent masy ciała i badania na tysiącach osób, po drugiej wynik u myszy sprzed kilku lat.
Szerzej o tych lekach piszę w tekście o lekach z grupy GLP-1.
Podstawa, która się nie zmienia
Deficyt energetyczny, czyli sytuacja, w której organizm zużywa więcej energii, niż dostaje z jedzenia, pozostaje warunkiem redukcji niezależnie od stosowanych preparatów.
Odpowiednia podaż białka i trening oporowy decydują o tym, ile z utraconej masy stanowi tłuszcz, a ile mięśnie. Szerzej w tekstach o etapach odchudzania i treningu na redukcji.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy 5-amino-1MQ badano u ludzi?
Nie. Nie przeprowadzono żadnego badania klinicznego z udziałem ludzi, więc dane o skuteczności, dawkowaniu i bezpieczeństwie w tej populacji nie istnieją. Wszystko, co wiadomo, pochodzi z badań na myszach i hodowlach komórkowych.
Jak działa 5-amino-1MQ?
Hamuje enzym NNMT, który zużywa cząsteczkę potrzebną komórce do produkcji energii. Zablokowanie tego enzymu ma tę cząsteczkę oszczędzać, co u myszy przekładało się na mniejsze zapasy tłuszczu.
Co wykazano u myszy?
U myszy z otyłością wywołaną dietą wysokotłuszczową odnotowano zmniejszenie masy tłuszczowej o około jedną trzecią w ciągu jedenastu dni, bez zmiany ilości zjadanego pokarmu. Wyniki opublikowano w 2018 roku.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
W badaniu na myszach 5 mg na kilogram masy ciała na dobę, w zastrzykach do jamy brzusznej, przez jedenaście dni. Nie było to podanie doustne, co utrudnia odniesienie tych wartości do preparatów w kapsułkach.
Czy te wyniki przełożą się na ludzi?
Tego nie wiadomo. Myszy różnią się od ludzi tempem przemiany materii i sposobem gromadzenia tłuszczu, a większość obiecujących kandydatów na leki przeciw otyłości nie przechodzi pomyślnie badań u ludzi.
Czy hamowanie tego enzymu jest bezpieczne?
Nie wiadomo. Enzym ten uczestniczy też w usuwaniu z organizmu niektórych związków oraz w regulacji pracy komórek w wielu tkankach, a skutki jego długotrwałego blokowania nie zostały zbadane.
Jaki jest status tej substancji?
Nie jest dopuszczona jako lek ani jako składnik suplementów diety w Polsce. Preparaty oferowane w obrocie internetowym nie podlegają kontroli jakości właściwej dla produktów leczniczych.
Co ma dziś potwierdzoną skuteczność przy otyłości?
Leczenie prowadzone przez lekarza, w tym leki z grupy GLP-1, o udokumentowanej redukcji masy ciała rzędu kilkunastu procent i z badaniami oceniającymi wpływ na zawały i udary. To nieporównywalnie lepiej zbadany kierunek.
Podsumowanie
Stan badań: zero badań u ludzi. Wszystko, co wiadomo, pochodzi z myszy i hodowli komórkowych.
Mechanizm: blokowanie enzymu, który zużywa surowiec potrzebny komórce do wytwarzania energii. Założenie brzmi sensownie, ale pozostaje założeniem.
Co wykazano u myszy: zmniejszenie zapasów tłuszczu o około jedną trzecią w jedenaście dni, bez zmiany ilości zjadanego pokarmu.
Dawka z badania: 5 mg na kilogram masy ciała, w zastrzykach, nie doustnie. Ta różnica utrudnia odniesienie wyniku do preparatów w kapsułkach.
Dlaczego to nie przesądza sprawy: myszy mają szybszą przemianę materii i inny rozkład tkanki tłuszczowej, a większość kandydatów na leki na otyłość nie przechodzi badań u ludzi.
Kwestia pomijana: blokowany enzym uczestniczy też w usuwaniu związków z organizmu i działa w kilku narządach, a skutków jego długotrwałego hamowania nie zbadano.
Jeśli chcesz ułożyć redukcję w oparciu o dietę i trening, sprawdź konsultację online. W Lublinie przyjmuję jako dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie omawiamy takie tematy w oparciu o dane.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- Neelakantan H, Vance V, Wetzel MD, i wsp. Selective and membrane-permeable small molecule inhibitors of nicotinamide N-methyltransferase reverse high fat diet-induced obesity in mice. Biochemical Pharmacology. 2018;147:141-152. doi:10.1016/j.bcp.2017.11.007
- Kraus D, Yang Q, Kong D, i wsp. Nicotinamide N-methyltransferase knockdown protects against diet-induced obesity. Nature. 2014;508(7495):258-262. doi:10.1038/nature13198
- Neelakantan H, Brightwell CR, Graber TG, i wsp. Small molecule nicotinamide N-methyltransferase inhibitor activates senescent muscle stem cells and improves regenerative capacity of aged skeletal muscle. Biochemical Pharmacology. 2019;163:481-492. doi:10.1016/j.bcp.2019.02.008
- Pissios P. Nicotinamide N-Methyltransferase: More Than a Vitamin B3 Clearance Enzyme. Trends in Endocrinology and Metabolism. 2017;28(5):340-353. doi:10.1016/j.tem.2017.02.004
- Gao Y, van Haren MJ, Moret EE, i wsp. Bisubstrate Inhibitors of Nicotinamide N-Methyltransferase (NNMT) with Enhanced Activity. Journal of Medicinal Chemistry. 2019;62(14):6597-6614. doi:10.1021/acs.jmedchem.9b00413
- Nair AB, Jacob S. A simple practice guide for dose conversion between animals and human. Journal of Basic and Clinical Pharmacy. 2016;7(2):27-31. doi:10.4103/0976-0105.177703
- Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, i wsp. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. The New England Journal of Medicine. 2021;384(11):989-1002. doi:10.1056/NEJMoa2032183
- Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, i wsp. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes. The New England Journal of Medicine. 2023;389(24):2221-2232. doi:10.1056/NEJMoa2307563
- Wong CH, Siah KW, Lo AW. Estimation of clinical trial success rates and related parameters. Biostatistics. 2019;20(2):273-286. doi:10.1093/biostatistics/kxx069
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czy 5-amino-1MQ badano u ludzi?
Nie. Nie przeprowadzono żadnego badania klinicznego z udziałem ludzi, więc dane o skuteczności, dawkowaniu i bezpieczeństwie w tej populacji nie istnieją. Wszystko, co wiadomo, pochodzi z badań na myszach i hodowlach komórkowych.
Jak działa 5-amino-1MQ?
Hamuje enzym NNMT, który zużywa cząsteczkę potrzebną komórce do produkcji energii. Zablokowanie tego enzymu ma tę cząsteczkę oszczędzać, co u myszy przekładało się na mniejsze zapasy tłuszczu.
Co wykazano u myszy?
U myszy z otyłością wywołaną dietą wysokotłuszczową odnotowano zmniejszenie masy tłuszczowej o około jedną trzecią w ciągu jedenastu dni, bez zmiany ilości zjadanego pokarmu. Wyniki opublikowano w 2018 roku.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
W badaniu na myszach 5 mg na kilogram masy ciała na dobę, w zastrzykach do jamy brzusznej, przez jedenaście dni. Nie było to podanie doustne, co utrudnia odniesienie tych wartości do preparatów w kapsułkach.
Czy te wyniki przełożą się na ludzi?
Tego nie wiadomo. Myszy różnią się od ludzi tempem przemiany materii i sposobem gromadzenia tłuszczu, a większość obiecujących kandydatów na leki przeciw otyłości nie przechodzi pomyślnie badań u ludzi.
Czy hamowanie tego enzymu jest bezpieczne?
Nie wiadomo. Enzym ten uczestniczy też w usuwaniu z organizmu niektórych związków oraz w regulacji pracy komórek w wielu tkankach, a skutki jego długotrwałego blokowania nie zostały zbadane.
Jaki jest status tej substancji?
Nie jest dopuszczona jako lek ani jako składnik suplementów diety w Polsce. Preparaty oferowane w obrocie internetowym nie podlegają kontroli jakości właściwej dla produktów leczniczych.
Co ma dziś potwierdzoną skuteczność przy otyłości?
Leczenie prowadzone przez lekarza, w tym leki z grupy GLP-1, o udokumentowanej redukcji masy ciała rzędu kilkunastu procent i z badaniami oceniającymi wpływ na zawały i udary. To nieporównywalnie lepiej zbadany kierunek.
