Charakter artykułu. Tekst opisuje stan wiedzy o związku eksperymentalnym, niedopuszczonym do stosowania u ludzi w żadnym kraju. Ma charakter informacyjny i nie zawiera zaleceń dotyczących stosowania.
SR-9011 to syntetyczny agonista receptorów Rev-Erb, przedstawiany zwykle jako następca lub ulepszona wersja SR-9009.
Poniżej porządkuję mechanizm, dane farmakokinetyczne i wyniki badań oraz omawiam publikację, która podważyła zakładany sposób działania obu cząsteczek.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
Pochodzenie i relacja z SR-9009
Obie cząsteczki opisano w tej samej publikacji, w czasopiśmie Nature w 2012 roku, w pracy zespołu Thomasa Burrisa ze Scripps Research Institute.
SR-9011 nie jest więc następcą SR-9009, tylko związkiem opracowanym równolegle, w ramach tego samego programu badawczego nad agonistami Rev-Erb.
Co z tego wynika
Narracja o ulepszonej wersji nie znajduje potwierdzenia w kolejności prac. Obie substancje badano jednocześnie i opisano razem.
Badań porównawczych oceniających ich siłę działania lub przyswajalność nie opublikowano, więc twierdzenia o przewadze jednej nad drugą pozostają nierozstrzygnięte.
Mechanizm działania
Rev-Erb alfa i beta to receptory jądrowe pełniące funkcję represorów transkrypcji.
Za co odpowiadają
- Regulacja rytmu dobowego, jako element molekularnego zegara biologicznego.
- Metabolizm lipidów i glukozy, w tym wytwarzanie glukozy w wątrobie.
- Biogeneza mitochondriów i usuwanie uszkodzonych organelli.
- Modulacja odpowiedzi zapalnej.
Aktywacja tych receptorów przez agonistę miała teoretycznie prowadzić do zwiększenia wydatku energetycznego, poprawy profilu lipidowego i wzrostu wytrzymałości.
Jakie korzyści zakładano
Warto wiedzieć, po co ten kierunek badań w ogóle powstał.
Rev-Erb reguluje jednocześnie rytm dobowy i metabolizm, co czyni go nietypowym celem farmakologicznym: jedna cząsteczka mogłaby wpływać na kilka procesów naraz.
Program badawczy dotyczył leków metabolicznych, a nie substancji wspomagających sylwetkę. Zainteresowanie środowiska sportowego pojawiło się później, po publikacji wyników dotyczących wytrzymałości.
Zakładane zastosowania medyczne
| Obszar | Na czym opierało się założenie |
|---|---|
| Zespół metaboliczny i cukrzyca typu 2 | Wpływ na wytwarzanie glukozy w wątrobie i wrażliwość tkanek na insulinę |
| Zaburzenia lipidowe | Obniżenie stężenia cholesterolu i trójglicerydów w modelach zwierzęcych |
| Otyłość | Zwiększenie wydatku energetycznego bez ograniczania spożycia |
| Choroby o podłożu zapalnym | Hamowanie wytwarzania cytokin prozapalnych |
| Zaburzenia rytmu dobowego | Możliwość farmakologicznego przestawiania zegara biologicznego przy pracy zmianowej |
| Choroby mięśni | Pobudzanie powstawania nowych mitochondriów w tkance mięśniowej |
Wątek, który wzbudził największe zainteresowanie
Badanie opublikowane w 2013 roku wykazało u myszy otrzymujących agonistę Rev-Erb wzrost wytrzymałości biegowej oraz zwiększenie liczby mitochondriów w mięśniach, czyli zmiany przypominające adaptacje do treningu wytrzymałościowego.
Stąd wzięło się określenie „wysiłek w tabletce”, które trafiło do mediów i uruchomiło zainteresowanie środowiska sportowego.
Kierunek myślenia stojący za tym badaniem dotyczył pacjentów, u których wysiłek fizyczny jest niemożliwy: osób unieruchomionych, z zaawansowaną niewydolnością serca czy chorobami nerwowo-mięśniowymi.
Celem nie było zastąpienie treningu u osób zdrowych, tylko wywołanie części adaptacji tam, gdzie trening nie wchodzi w grę.
Nowsze kierunki badawcze
Agoniści Rev-Erb są badani również w onkologii, po pracy z 2018 roku wskazującej na ich wybiórczą toksyczność wobec części linii komórek nowotworowych przy zachowaniu żywotności komórek prawidłowych.
Ten kierunek pozostaje na etapie przedklinicznym, ale pokazuje, że zainteresowanie tą grupą związków wykracza daleko poza kontekst sportowy.
Co z tych założeń zostało
Sama biologia Rev-Erb pozostaje obiecującym celem farmakologicznym i jest przedmiotem aktywnych badań.
Otwarte pozostaje pytanie, czy konkretne cząsteczki opisane w 2012 roku są odpowiednimi narzędziami do jego osiągnięcia, na co odpowiadają kolejne sekcje.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Wyniki badań przedklinicznych
| Obserwacja | Model | Sposób podania |
|---|---|---|
| Zmiany w rytmie dobowym i aktywności | Myszy | Zastrzyk dootrzewnowy |
| Obniżenie masy ciała i poprawa profilu lipidowego | Myszy z otyłością | Zastrzyk |
| Wzrost wytrzymałości biegowej | Myszy | Zastrzyk |
| Zwiększenie liczby mitochondriów w mięśniach | Myszy | Zastrzyk |
Wspólna cecha tych badań
Substancje podawano w zastrzykach, co omija metabolizm pierwszego przejścia i pozwala uzyskać stężenia nieosiągalne po podaniu doustnym.
To istotne przy interpretacji, bo wyniki nie mówią nic o skuteczności formy przyjmowanej doustnie.
Publikacja, która zmieniła obraz
W 2019 roku ukazała się praca, w której podano SR-9009 myszom pozbawionym receptorów Rev-Erb, czyli takim, u których zakładany cel molekularny nie istnieje.
Wynik: zmiany metaboliczne w komórkach mięśniowych wystąpiły mimo braku receptora.
Wniosek autorów: obserwowane efekty przynajmniej częściowo wynikają z mechanizmów niezależnych od Rev-Erb.
Znaczenie tego wyniku
Nie oznacza to, że substancja nie działa. Oznacza, że nie wiadomo, przez co działa, a wyjaśnienie oparte na aktywacji Rev-Erb jest niewystarczające.
Konsekwencja dla SR-9011: ponieważ zakładano dla niego ten sam mechanizm, to samo zastrzeżenie odnosi się do niego.
Kwestia biodostępności doustnej
To parametr o największym znaczeniu praktycznym.
| SR-9009 | SR-9011 | |
|---|---|---|
| Biodostępność doustna | Około 2% w badaniach na gryzoniach | Brak opublikowanych danych |
| Okres półtrwania | Około 4 godzin | Brak danych |
| Droga podania w badaniach | Zastrzyk | Zastrzyk |
Co oznacza wartość 2%
Że po podaniu doustnym do krążenia ogólnego trafia około jedna pięćdziesiąta dawki, a reszta ulega przemianie w przewodzie pokarmowym i wątrobie.
Dla SR-9011 osobnych pomiarów nie opublikowano, ale bliskie podobieństwo strukturalne przemawia za zbliżonym profilem.
To wyjaśnia rozbieżność relacji użytkowników. Część opisuje wyraźne efekty, część żadnych, co przy tak niskiej przyswajalności jest przewidywalne.
Osobny czynnik: przy produktach spoza obrotu regulowanego nie wiadomo, ile substancji faktycznie zawiera preparat.
Dawki w praktyce nieoficjalnej
Warto zaznaczyć źródło tych informacji.
Nie pochodzą z badań, tylko z relacji osób eksperymentujących z tymi związkami, i nie mają uzasadnienia w danych farmakokinetycznych.
Zgłaszane zakresy: 10-30 mg dziennie, zwykle w dwóch lub trzech porcjach, przy zakładanym krótkim okresie półtrwania.
Długość stosowania: najczęściej 4-8 tygodni.
Zastrzeżenie dotyczące tych wartości
Przy biodostępności rzędu 2% związek między przyjętą dawką a stężeniem w organizmie jest trudny do przewidzenia, co czyni te liczby orientacyjnymi w niewielkim stopniu.
Co wiadomo o bezpieczeństwie
Danych z badań u ludzi nie ma, więc informacje pochodzą z mechanizmu i badań na zwierzętach.
Wynikające z mechanizmu
Zaburzenia rytmu dobowego i snu, ponieważ Rev-Erb jest elementem zegara biologicznego, a jego farmakologiczna modulacja wpływa na cykl aktywności.
W badaniach na myszach odnotowywano zmiany wzorca aktywności i snu.
Czego nie zbadano
- Wpływu na narządy przy dłuższym stosowaniu u ludzi.
- Interakcji z lekami.
- Wpływu na gospodarkę hormonalną w perspektywie wieloletniej.
- Bezpieczeństwa alternatywnych dróg podania, stosowanych w praktyce nieoficjalnej dla obejścia problemu przyswajalności.
Rozróżnienie warte odnotowania: brak danych o działaniach niepożądanych to nie to samo co ich brak.
Przy substancji nieprzebadanej u ludzi nie ma systemu zgłaszania takich zdarzeń, więc nawet występujące pozostają nieudokumentowane.
Status regulacyjny i antydopingowy
Kontrola antydopingowa
Agoniści osi Rev-Erb figurują na liście substancji zabronionych Światowej Agencji Antydopingowej, w kategorii modulatorów hormonów i metabolizmu, wymienieni obok SR-9009.
Substancje niewymienione z nazwy obejmuje kategoria substancji niezatwierdzonych, dotycząca związków bez dopuszczenia do stosowania u ludzi w jakimkolwiek kraju.
Praktyczna konsekwencja: stosowanie przez zawodników objętych kontrolą prowadzi do wyniku pozytywnego.
Status regulacyjny
SR-9011 nie jest lekiem ani suplementem diety w żadnym kraju i nie przeszedł procedury dopuszczenia.
W obrocie występuje jako odczynnik chemiczny przeznaczony do badań, z adnotacją o nieprzeznaczeniu do spożycia.
Jakość produktów w obrocie
Kwestia niezależna od właściwości samej cząsteczki.
Analizy produktów sprzedawanych jako związki eksperymentalne wielokrotnie wykazywały rozbieżności wobec deklaracji.
Odnotowywane problemy: zawartość odbiegająca od podanej w obie strony, obecność innej substancji niż deklarowana, obecność substancji niewymienionych na etykiecie oraz produkty niezawierające deklarowanego związku.
Przyczyna: brak kontroli seryjnej właściwej dla leków i żywności.
Konsekwencja praktyczna
Nawet przy pełnej wiedzy o farmakologii związku nie da się przewidzieć, co zawiera konkretne opakowanie.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czym jest SR-9011?
To syntetyczny agonista receptorów jądrowych Rev-Erb, opracowany w laboratorium Thomasa Burrisa i opisany w 2012 roku razem z SR-9009. Nie należy ani do sterydów anabolicznych, ani do selektywnych modulatorów receptora androgenowego.
Czym różni się od SR-9009?
Obie cząsteczki pochodzą z tej samej pracy, mają zbliżoną budowę i ten sam cel molekularny. Publikowanych badań porównawczych oceniających ich siłę działania lub przyswajalność nie przeprowadzono, więc twierdzenia o przewadze jednej nad drugą nie mają oparcia w danych.
Ile wynosi biodostępność doustna?
Dla SR-9009 dane z badań na gryzoniach wskazują na wartość rzędu 2%. Dla SR-9011 osobnych danych nie opublikowano, ale bliskie podobieństwo strukturalne sugeruje zbliżony problem z przyswajaniem po podaniu doustnym.
Co pokazały badania na zwierzętach?
U myszy odnotowano zwiększenie wytrzymałości biegowej, wzrost liczby mitochondriów w mięśniach oraz zmiany w gospodarce lipidowej. Substancje podawano jednak w zastrzykach, co omija problem przyswajania z przewodu pokarmowego.
Czy mechanizm działania został potwierdzony?
Częściowo podważony. Praca z 2019 roku wykazała, że SR-9009 wywoływał efekty metaboliczne również u myszy pozbawionych receptorów Rev-Erb, co sugeruje udział mechanizmów niezależnych od zakładanego celu molekularnego.
Czy są badania u ludzi?
Nie. Nie opublikowano badań klinicznych oceniających SR-9011 u ludzi, zarówno pod kątem skuteczności, jak i bezpieczeństwa. Dotyczy to również SR-9009.
Jaki jest status w kontroli antydopingowej?
Agoniści osi Rev-Erb figurują na liście substancji zabronionych Światowej Agencji Antydopingowej w kategorii modulatorów hormonów i metabolizmu. Ich stosowanie przez zawodników objętych kontrolą prowadzi do wyniku pozytywnego.
Jakie działania niepożądane opisano?
U ludzi nie opisano ich systematycznie, bo brakuje badań. Z mechanizmu wynika możliwość zaburzeń rytmu dobowego i snu, ponieważ Rev-Erb jest elementem zegara biologicznego.
Podsumowanie
Sprostowanie dotyczące pochodzenia: SR-9011 i SR-9009 opisano w tej samej pracy z 2012 roku. Pierwszy nie jest następcą drugiego, tylko związkiem opracowanym równolegle.
Parametr o największym znaczeniu praktycznym: biodostępność doustna SR-9009 wynosi około 2%, a badania na zwierzętach prowadzono z użyciem zastrzyków.
Zmiana w rozumieniu mechanizmu: praca z 2019 roku wykazała efekty metaboliczne u myszy pozbawionych receptorów Rev-Erb. Zakładane wyjaśnienie działania okazało się niewystarczające.
Stan danych u ludzi: badań klinicznych nie opublikowano, ani dla SR-9011, ani dla SR-9009.
Dla zawodników objętych kontrolą: agoniści osi Rev-Erb figurują na liście substancji zabronionych.
I kwestia niezależna od farmakologii: produkty spoza obrotu regulowanego nie podlegają kontroli składu, więc zawartość opakowania pozostaje niewiadomą niezależnie od tego, co wiadomo o samej cząsteczce.
Jeśli chcesz ustawić trening pod wytrzymałość lub redukcję, sprawdź indywidualny plan treningowy. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie omawiamy substancje w oparciu o dane.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- Solt LA, Wang Y, Banerjee S, i wsp. Regulation of circadian behaviour and metabolism by synthetic REV-ERB agonists. Nature. 2012;485(7396):62-68. doi:10.1038/nature11030
- Dierickx P, Emmett MJ, Jiang C, i wsp. SR9009 has REV-ERB-independent effects on cell proliferation and metabolism. Proceedings of the National Academy of Sciences. 2019;116(25):12147-12152. doi:10.1073/pnas.1904226116
- Woldt E, Sebti Y, Solt LA, i wsp. Rev-erb-α modulates skeletal muscle oxidative capacity by regulating mitochondrial biogenesis and autophagy. Nature Medicine. 2013;19(8):1039-1046. doi:10.1038/nm.3213
- Cho H, Zhao X, Hatori M, i wsp. Regulation of circadian behaviour and metabolism by REV-ERB-α and REV-ERB-β. Nature. 2012;485(7396):123-127. doi:10.1038/nature11048
- Geldof L, Deventer K, Roels K, i wsp. In vitro metabolic studies of REV-ERB agonists SR9009 and SR9011. International Journal of Molecular Sciences. 2016;17(10):1676. doi:10.3390/ijms17101676
- Światowa Agencja Antydopingowa. The Prohibited List: S4 Hormone and Metabolic Modulators.
- Kintz P, Gheddar L, Ameline A, Arbouche N, Raul JS. Peptides mapping in doping control. Toxicologie Analytique et Clinique. 2020;32(2):73-82. doi:10.1016/j.toxac.2020.03.001
- Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, Deuster PA, Eichner D. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA. 2017;318(20):2004-2010. doi:10.1001/jama.2017.17069
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czym jest SR-9011?
To syntetyczny agonista receptorów jądrowych Rev-Erb, opracowany w laboratorium Thomasa Burrisa i opisany w 2012 roku razem z SR-9009. Nie należy ani do sterydów anabolicznych, ani do selektywnych modulatorów receptora androgenowego.
Czym różni się od SR-9009?
Obie cząsteczki pochodzą z tej samej pracy, mają zbliżoną budowę i ten sam cel molekularny. Publikowanych badań porównawczych oceniających ich siłę działania lub przyswajalność nie przeprowadzono, więc twierdzenia o przewadze jednej nad drugą nie mają oparcia w danych.
Ile wynosi biodostępność doustna?
Dla SR-9009 dane z badań na gryzoniach wskazują na wartość rzędu 2%. Dla SR-9011 osobnych danych nie opublikowano, ale bliskie podobieństwo strukturalne sugeruje zbliżony problem z przyswajaniem po podaniu doustnym.
Co pokazały badania na zwierzętach?
U myszy odnotowano zwiększenie wytrzymałości biegowej, wzrost liczby mitochondriów w mięśniach oraz zmiany w gospodarce lipidowej. Substancje podawano jednak w zastrzykach, co omija problem przyswajania z przewodu pokarmowego.
Czy mechanizm działania został potwierdzony?
Częściowo podważony. Praca z 2019 roku wykazała, że SR-9009 wywoływał efekty metaboliczne również u myszy pozbawionych receptorów Rev-Erb, co sugeruje udział mechanizmów niezależnych od zakładanego celu molekularnego.
Czy są badania u ludzi?
Nie. Nie opublikowano badań klinicznych oceniających SR-9011 u ludzi, zarówno pod kątem skuteczności, jak i bezpieczeństwa. Dotyczy to również SR-9009.
Jaki jest status w kontroli antydopingowej?
Agoniści osi Rev-Erb figurują na liście substancji zabronionych Światowej Agencji Antydopingowej w kategorii modulatorów hormonów i metabolizmu. Ich stosowanie przez zawodników objętych kontrolą prowadzi do wyniku pozytywnego.
Jakie działania niepożądane opisano?
U ludzi nie opisano ich systematycznie, bo brakuje badań. Z mechanizmu wynika możliwość zaburzeń rytmu dobowego i snu, ponieważ Rev-Erb jest elementem zegara biologicznego.
