Reishi, czyli lakownica żółtawa, to grzyb o kilkusetletniej historii stosowania w medycynie Azji Wschodniej i bardzo szerokim spektrum przypisywanych działań.
Niezależne przeglądy badań rysują obraz ostrożniejszy. Poniżej wyjaśniam, co faktycznie wykazano i dlaczego forma preparatu ma tu znaczenie dla bezpieczeństwa.
Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. ObliczCo pokazały niezależne przeglądy
Przegląd Cochrane dotyczący zastosowania reishi w chorobach nowotworowych objął badania z randomizacją i nie znalazł wystarczających dowodów, by zalecać ten grzyb jako element leczenia pierwszego rzutu.
Osobny przegląd, oceniający wpływ na czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u osób z cukrzycą typu 2, również nie potwierdził skuteczności.
Wspólne zastrzeżenia autorów: niewielka liczba badań, małe grupy oraz niska jakość metodologiczna.
Skąd biorą się rozbieżności wobec opisów preparatów
Z różnicy między badaniami komórkowymi a klinicznymi. Beta-glukany i triterpeny wykazują wyraźne działanie w hodowlach komórkowych i modelach zwierzęcych.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
Przełożenie tych wyników na efekty u ludzi nie zostało potwierdzone, co jest sytuacją typową dla związków o niskiej przyswajalności.
Uczciwe zastrzeżenie: brak dowodów skuteczności to nie to samo co wykazany brak działania.
Autorzy przeglądów wskazywali na potrzebę badań lepszej jakości, a nie na zamknięcie tematu.
Kwestia bezpieczeństwa wątroby
To najważniejsza informacja praktyczna w tym temacie.
Opisano przypadki uszkodzenia wątroby po preparatach z reishi, w tym o ciężkim przebiegu, dotyczące przede wszystkim postaci sproszkowanego owocnika.
Autorzy przeglądu Cochrane odnotowali te doniesienia i zalecili ostrożność przy dłuższym stosowaniu.
Objawy wymagające odstawienia preparatu
- Zażółcenie skóry lub białkówek oczu.
- Ciemne zabarwienie moczu oraz jasne stolce.
- Uporczywe zmęczenie i utrata apetytu.
- Nudności i ból w prawym podżebrzu.
Postępowanie: odstawienie preparatu i kontakt z lekarzem.
Czynniki zwiększające ryzyko
Długotrwałe stosowanie, wysokie dawki oraz jednoczesne przyjmowanie innych substancji obciążających wątrobę, w tym alkoholu i niektórych leków.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Związki czynne
| Grupa | Badane działanie | Rodzaj danych |
|---|---|---|
| Beta-glukany | Oddziaływanie na komórki odpornościowe | Badania komórkowe i zwierzęce |
| Triterpeny, w tym kwasy ganoderowe | Działanie przeciwzapalne | Badania komórkowe |
| Peptydoglikany | Modulacja odpowiedzi immunologicznej | Badania komórkowe |
Kwestia standaryzacji
Zawartość obu głównych grup różni się znacznie między preparatami, zależnie od tego, czy surowcem jest owocnik, grzybnia czy zarodniki, oraz od metody ekstrakcji.
Praktyczna konsekwencja: bez podanej standaryzacji na beta-glukany i triterpeny trudno ocenić, co faktycznie zawiera preparat.
Uwaga o beta-glukanach
Beta-glukany grzybowe mają wiązania beta-1,3 i 1,6, odmienne od zbożowych, i nie działają na cholesterol. Szerzej o tym rozróżnieniu w tekście o beta-glukanie.
Wpływ na układ odpornościowy
To najczęściej podnoszony obszar i wart doprecyzowania.
Mechanizm jest realny: beta-glukany grzybowe są rozpoznawane przez receptory na komórkach odpornościowych, przede wszystkim dektynę-1.
Czego brakuje
Badań u ludzi oceniających, czy przekłada się to na mniejszą częstość infekcji lub ich łagodniejszy przebieg.
Odnotowywano zmiany parametrów immunologicznych w badaniach, ale nie są to punkty końcowe mówiące o rzeczywistych korzyściach zdrowotnych.
Kwestia wymagająca ostrożności: przy chorobach autoimmunologicznych i podczas leczenia immunosupresyjnego modulowanie odpowiedzi odpornościowej może być niekorzystne.
W takich sytuacjach decyzja o stosowaniu należy do lekarza prowadzącego.
Pozostałe badane obszary
| Obszar | Stan danych |
|---|---|
| Wspomaganie leczenia onkologicznego | Przegląd Cochrane: dowody niewystarczające |
| Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego | Przegląd Cochrane: dowody niewystarczające |
| Jakość snu i zmęczenie | Pojedyncze niewielkie badania |
| Objawy ze strony dolnych dróg moczowych | Pojedyncze badania, efekt niewielki |
| Działanie przeciwzapalne | Badania komórkowe i zwierzęce |
| Wydolność fizyczna | Brak wiarygodnych badań |
Uwaga dotycząca chorób nowotworowych
Reishi bywa przedstawiane jako wsparcie leczenia onkologicznego, co wymaga wyraźnego zastrzeżenia.
Przy chorobie nowotworowej decyzje o jakiejkolwiek suplementacji należą wyłącznie do lekarza prowadzącego, bo część związków roślinnych wpływa na skuteczność terapii.
Formy preparatów
| Forma | Uwagi |
|---|---|
| Ekstrakt standaryzowany | Stosowany w badaniach, powtarzalny skład |
| Sproszkowany owocnik | Z tą postacią wiązano opisane przypadki uszkodzenia wątroby |
| Grzybnia na podłożu zbożowym | Zawiera znaczny udział podłoża, mniej związków czynnych |
| Zarodniki | Wymagają rozbicia ściany komórkowej, inaczej są niestrawne |
Na co zwracać uwagę przy zakupie
- Rodzaj surowca, bo grzybnia hodowana na ziarnie to inny produkt niż owocnik.
- Standaryzacja na beta-glukany i triterpeny, podana z wartością procentową.
- Informacje o badaniach na metale ciężkie, bo grzyby kumulują je z podłoża.
Kwestia warta odnotowania: grzyby należą do organizmów szczególnie skłonnych do gromadzenia metali ciężkich ze środowiska.
Przy preparatach grzybowych pochodzenie surowca i badania czystości mają większe znaczenie niż przy większości ekstraktów roślinnych.
Dawki z badań
Protokoły różniły się na tyle, że trudno o jednolite zalecenie.
W badaniach klinicznych stosowano najczęściej 1,5-3 g ekstraktu dziennie, przez okres od czterech do szesnastu tygodni.
Preparaty ze sproszkowanego owocnika wymagają dawek wyższych, przy mniej powtarzalnym składzie.
Praktyczne wskazówki
Z posiłkiem, co ogranicza dolegliwości żołądkowe.
Ograniczenie czasu stosowania, wobec doniesień dotyczących wątroby przy długotrwałym przyjmowaniu.
Interakcje i przeciwwskazania
Wpływ na krzepnięcie
Istnieją doniesienia o wpływie reishi na agregację płytek krwi, co ma znaczenie praktyczne w dwóch sytuacjach.
Przy lekach przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych, gdzie efekty mogą się sumować.
Przed planowanymi zabiegami operacyjnymi, gdzie zaleca się odstawienie preparatu z wyprzedzeniem.
Pozostałe przeciwwskazania
Choroby wątroby oraz jednoczesne przyjmowanie leków obciążających ten narząd.
Leczenie immunosupresyjne i choroby autoimmunologiczne.
Ciąża i karmienie piersią, wobec braku danych.
Choroba nowotworowa, gdzie decyzja należy do lekarza prowadzącego.
Działania niepożądane
Najczęściej dolegliwości żołądkowe, suchość w ustach oraz bóle głowy, zwykle łagodne.
Kontekst sportowy
Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ reishi na wydolność, regenerację czy odporność u osób trenujących.
Twierdzenia w tym obszarze opierają się na mechanizmach opisanych w badaniach komórkowych.
Co ma udokumentowane działanie
Sen, odpowiednia podaż energii i rozłożenie obciążeń treningowych, czyli czynniki o nieporównanie mocniejszych podstawach. Szerzej w tekstach o regeneracji w treningu oraz o przetrenowaniu.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy reishi ma potwierdzone działanie?
Przeglądy Cochrane oceniające zastosowanie reishi w chorobach nowotworowych oraz w czynnikach ryzyka sercowo-naczyniowego nie znalazły wystarczających dowodów skuteczności. Autorzy wskazywali na małą liczbę badań i ich niską jakość metodologiczną.
Czy reishi jest bezpieczne dla wątroby?
Opisano przypadki uszkodzenia wątroby po preparatach z reishi, zwłaszcza w postaci sproszkowanego grzyba. Autorzy przeglądu Cochrane odnotowali te doniesienia i zalecili ostrożność przy dłuższym stosowaniu.
Jakie są główne związki czynne?
Beta-glukany, badane w kontekście oddziaływania na komórki układu odpornościowego, oraz triterpeny, w tym kwasy ganoderowe. Zawartość obu grup różni się znacznie między preparatami, zależnie od surowca i metody ekstrakcji.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
Zwykle 1,5-3 g ekstraktu dziennie, choć protokoły różniły się na tyle, że trudno o jednolite zalecenie. Preparaty ze sproszkowanego owocnika wymagają dawek wyższych, przy mniej powtarzalnym składzie.
Czy reishi wpływa na krzepnięcie krwi?
Istnieją doniesienia o wpływie na agregację płytek krwi, dlatego zaleca się ostrożność przy lekach przeciwzakrzepowych i odstawienie preparatu przed planowanymi zabiegami operacyjnymi.
Skąd biorą się rozbieżności między opisami a badaniami?
Z różnicy między badaniami komórkowymi a klinicznymi. Beta-glukany i triterpeny wykazują wyraźne działanie w hodowlach komórkowych, ale przełożenie tych wyników na efekty u ludzi nie zostało potwierdzone.
Kto nie powinien stosować reishi?
Osoby z chorobami wątroby, przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub immunosupresyjne, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby przed zabiegami operacyjnymi. Przy chorobach autoimmunologicznych decyzja należy do lekarza.
Jakie objawy powinny skłonić do odstawienia?
Zażółcenie skóry lub białkówek oczu, ciemne zabarwienie moczu, uporczywe zmęczenie oraz ból w prawym podżebrzu. Wymagają one odstawienia preparatu i kontaktu z lekarzem.
Podsumowanie
Co pokazały niezależne przeglądy: w dwóch obszarach ocenianych przez Cochrane, chorobach nowotworowych i czynnikach ryzyka sercowo-naczyniowego, dowody uznano za niewystarczające.
Kwestia bezpieczeństwa warta uwagi: opisano przypadki uszkodzenia wątroby, głównie po sproszkowanym owocniku, co przemawia za ograniczaniem czasu stosowania.
Mechanizm jest realny, przełożenie niepewne: beta-glukany są rozpoznawane przez receptory komórek odpornościowych, ale badań pokazujących mniejszą częstość infekcji u ludzi brakuje.
Kwestia praktyczna przy zakupie: rodzaj surowca i standaryzacja mają tu duże znaczenie, podobnie jak badania na metale ciężkie, które grzyby kumulują ze środowiska.
Wpływ na krzepnięcie: przemawia za odstawieniem preparatu przed zabiegami i ostrożnością przy lekach przeciwzakrzepowych.
I zastrzeżenie porządkujące: brak dowodów skuteczności nie oznacza wykazanego braku działania. Oznacza, że dotychczasowe badania nie pozwalają go potwierdzić.
Jeśli chcesz uporządkować sen, regenerację i dietę, sprawdź konsultację online. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie omawiamy suplementy w oparciu o dane.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- Jin X, Ruiz Beguerie J, Sze DM, Chan GC. Ganoderma lucidum (Reishi mushroom) for cancer treatment. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2016;4(4):CD007731. doi:10.1002/14651858.CD007731.pub3
- Klupp NL, Kiat H, Bensoussan A, Steiner GZ, Chang DH. A double-blind, randomised, placebo-controlled trial of Ganoderma lucidum for the treatment of cardiovascular risk factors of metabolic syndrome. Scientific Reports. 2016;6:29540. doi:10.1038/srep29540
- Klupp NL, Chang D, Hawke F, i wsp. Ganoderma lucidum mushroom for the treatment of cardiovascular risk factors. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2015;(2):CD007259. doi:10.1002/14651858.CD007259.pub2
- Wanmuang H, Leopairut J, Kositchaiwat C, Wananukul W, Bunyaratvej S. Fatal fulminant hepatitis associated with Ganoderma lucidum (Lingzhi) mushroom powder. Journal of the Medical Association of Thailand. 2007;90(1):179-181.
- Wachtel-Galor S, Yuen J, Buswell JA, Benzie IFF. Ganoderma lucidum (Lingzhi or Reishi): A Medicinal Mushroom. W: Herbal Medicine: Biomolecular and Clinical Aspects. 2nd edition. CRC Press; 2011.
- Tang W, Gao Y, Chen G, i wsp. A randomized, double-blind and placebo-controlled study of a Ganoderma lucidum polysaccharide extract in neurasthenia. Journal of Medicinal Food. 2005;8(1):53-58. doi:10.1089/jmf.2005.8.53
- Noguchi M, Kakuma T, Tomiyasu K, i wsp. Effect of an extract of Ganoderma lucidum in men with lower urinary tract symptoms: a double-blind, placebo-controlled randomized and dose-ranging study. Asian Journal of Andrology. 2008;10(4):651-658. doi:10.1111/j.1745-7262.2008.00336.x
- Bishop KS, Kao CH, Xu Y, Glucina MP, Paterson RR, Ferguson LR. From 2000 years of Ganoderma lucidum to recent developments in nutraceuticals. Phytochemistry. 2015;114:56-65. doi:10.1016/j.phytochem.2015.02.015
- Brown GD, Gordon S. Immune recognition of fungal beta-glucans. Cellular Microbiology. 2005;7(4):471-479. doi:10.1111/j.1462-5822.2005.00505.x
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czy reishi ma potwierdzone działanie?
Przeglądy Cochrane oceniające zastosowanie reishi w chorobach nowotworowych oraz w czynnikach ryzyka sercowo-naczyniowego nie znalazły wystarczających dowodów skuteczności. Autorzy wskazywali na małą liczbę badań i ich niską jakość metodologiczną.
Czy reishi jest bezpieczne dla wątroby?
Opisano przypadki uszkodzenia wątroby po preparatach z reishi, zwłaszcza w postaci sproszkowanego grzyba. Autorzy przeglądu Cochrane odnotowali te doniesienia i zalecili ostrożność przy dłuższym stosowaniu.
Jakie są główne związki czynne?
Beta-glukany, badane w kontekście oddziaływania na komórki układu odpornościowego, oraz triterpeny, w tym kwasy ganoderowe. Zawartość obu grup różni się znacznie między preparatami, zależnie od surowca i metody ekstrakcji.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
Zwykle 1,5-3 g ekstraktu dziennie, choć protokoły różniły się na tyle, że trudno o jednolite zalecenie. Preparaty ze sproszkowanego owocnika wymagają dawek wyższych, przy mniej powtarzalnym składzie.
Czy reishi wpływa na krzepnięcie krwi?
Istnieją doniesienia o wpływie na agregację płytek krwi, dlatego zaleca się ostrożność przy lekach przeciwzakrzepowych i odstawienie preparatu przed planowanymi zabiegami operacyjnymi.
Skąd biorą się rozbieżności między opisami a badaniami?
Z różnicy między badaniami komórkowymi a klinicznymi. Beta-glukany i triterpeny wykazują wyraźne działanie w hodowlach komórkowych, ale przełożenie tych wyników na efekty u ludzi nie zostało potwierdzone.
Kto nie powinien stosować reishi?
Osoby z chorobami wątroby, przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub immunosupresyjne, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby przed zabiegami operacyjnymi. Przy chorobach autoimmunologicznych decyzja należy do lekarza.
Jakie objawy powinny skłonić do odstawienia?
Zażółcenie skóry lub białkówek oczu, ciemne zabarwienie moczu, uporczywe zmęczenie oraz ból w prawym podżebrzu. Wymagają one odstawienia preparatu i kontaktu z lekarzem.
