Cordyceps zyskał rozgłos po tym, jak przypisano mu udział w rekordowych wynikach chińskich biegaczek na początku lat dziewięćdziesiątych.
Jest tu jednak istotne rozróżnienie: pod tą nazwą sprzedaje się dwa różne gatunki, a większość preparatów nie zawiera tego, do którego odnoszą się tradycyjne opisy.
Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. ObliczDwa różne gatunki
Ophiocordyceps sinensis, dawniej Cordyceps sinensis, rośnie dziko na wyżynach Himalajów i Tybetu, pasożytując na larwach owadów. To jego dotyczy tradycyjna medycyna chińska.
Cordyceps militaris jest hodowany komercyjnie na podłożach roślinnych i to on dominuje w preparatach dostępnych w Europie.
Trzecia postać: preparaty oparte na wyizolowanej grzybni, oznaczanej symbolami szczepów, hodowanej w fermentorach.
Dlaczego to rozróżnienie jest istotne
Opisy preparatów odwołują się zwykle do tradycji himalajskiej, a zawartość opakowania pochodzi z hodowli i należy do innego gatunku.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
To nie jest zarzut wobec produktu, bo hodowany gatunek ma własne właściwości, tylko wskazanie, że opis i zawartość dotyczą różnych rzeczy.
Kwestia kordycepiny
Kordycepina uchodzi za jeden z głównych związków czynnych i jest najczęściej wymieniana w opisach preparatów.
Występuje w Cordyceps militaris, czyli gatunku hodowanym.
W gatunku himalajskim praktycznie jej nie ma, mimo że to on ma kilkusetletnią historię stosowania.
Co z tego wynika
Argumentacja odwołująca się jednocześnie do tradycji i do kordycepiny jest wewnętrznie niespójna, bo dotyczy dwóch różnych surowców.
Praktyczna wskazówka: jeśli zależy Ci na kordycepinie, szukaj preparatów z Cordyceps militaris ze standaryzacją na jej zawartość.
Co wykazano w badaniach nad wydolnością
To główny powód zainteresowania tym grzybem w środowisku sportowym.
Badania wykazujące poprawę parametrów wysiłkowych prowadzono przede wszystkim na osobach starszych i nietrenujących.
Odnotowywane zmiany dotyczyły progu metabolicznego i tolerancji wysiłku, przy niewielkich grupach uczestników.
U osób regularnie trenujących efektów nie potwierdzono.
Wzorzec, który już znamy
To ten sam schemat co przy wielu substancjach z tej kategorii: efekt pojawia się tam, gdzie punkt wyjścia jest niski, i znika u osób wytrenowanych.
Kwestia rekordów z lat dziewięćdziesiątych
Historia, od której zaczęła się popularność cordycepsu, dotyczyła grupy chińskich biegaczek, a ich trener przypisywał wyniki między innymi temu grzybowi.
Kontekst rzadko przytaczany: ta sama grupa była później przedmiotem postępowań antydopingowych, a część zawodniczek uzyskała wyniki pozytywne w kontrolach.
Wniosek: to opowieść marketingowa o wątpliwej podstawie, a nie argument naukowy.
Badania z preparatami złożonymi
Część badań prowadzono na mieszankach grzybów, co uniemożliwia przypisanie efektu samemu cordycepsowi.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Dlaczego dziki surowiec jest tak drogi
Wątek wyjaśniający sytuację rynkową.
Ophiocordyceps sinensis rośnie wyłącznie na wysokościach powyżej trzech tysięcy metrów, pozyskiwany jest ręcznie w krótkim sezonie, a jego zasoby maleją wskutek nadmiernej eksploatacji.
Cena za kilogram osiąga wartości porównywalne z cenami metali szlachetnych.
Praktyczna konsekwencja: obecność prawdziwego dzikiego surowca w preparacie kosztującym kilkadziesiąt złotych jest mało prawdopodobna.
Deklaracje o pochodzeniu himalajskim warto więc weryfikować, a brak dokumentacji traktować jako sygnał ostrzegawczy.
Jakość i zanieczyszczenia
| Kwestia | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|
| Gatunek | Podana nazwa łacińska, nie samo określenie cordyceps |
| Surowiec | Owocnik, grzybnia czy grzybnia na podłożu zbożowym |
| Standaryzacja | Na kordycepinę lub beta-glukany, z wartością procentową |
| Badania czystości | Metale ciężkie, zwłaszcza arsen i ołów |
Kwestia metali ciężkich
Grzyby należą do organizmów szczególnie skłonnych do kumulowania metali z podłoża i otoczenia.
Przy surowcu himalajskim opisywano podwyższone stężenia arsenu, związane z charakterystyką gleb tego regionu.
Kwestia podłoża zbożowego
Część preparatów zawiera grzybnię hodowaną na ziarnie, sprzedawaną wraz z podłożem.
Taki produkt zawiera znaczny udział skrobi i odpowiednio mniej związków czynnych, co bywa widoczne w deklarowanej zawartości beta-glukanów.
Pozostałe badane obszary
| Obszar | Stan danych |
|---|---|
| Wydolność u osób starszych | Niewielkie badania u ludzi |
| Wydolność u osób trenujących | Efektów nie potwierdzono |
| Zmęczenie i jakość życia | Pojedyncze badania |
| Funkcja nerek | Badania głównie chińskie, jakość zróżnicowana |
| Gospodarka glukozowa | Modele zwierzęce |
| Wpływ na testosteron | Badania zwierzęce, brak danych u ludzi |
| Działanie przeciwnowotworowe | Badania komórkowe |
Sprostowanie dotyczące testosteronu
Wątek pojawiający się w opisach preparatów opiera się na badaniach na gryzoniach i hodowlach komórek Leydiga.
U ludzi nie wykazano wpływu na stężenie testosteronu, więc przedstawianie cordycepsu jako wsparcia gospodarki androgenowej nie ma podstaw. O czynnikach o udokumentowanym działaniu piszę w tekście o diecie a testosteronie.
Dawki z badań
W badaniach nad wydolnością stosowano najczęściej 3 g dziennie preparatu ze standaryzowanej grzybni, przez sześć do dwunastu tygodni.
Typowe preparaty w obrocie zawierają mniej, często kilkaset miligramów w porcji, co utrudnia odniesienie do wyników badań.
Praktyczne wskazówki
Z posiłkiem, co ogranicza dolegliwości żołądkowe.
Ocena po kilku tygodniach, bo w badaniach zmiany pojawiały się stopniowo.
Bezpieczeństwo i interakcje
Działania niepożądane
Zwykle łagodne, najczęściej dolegliwości żołądkowe, suchość w ustach i nudności.
Kiedy zachować ostrożność
Przy lekach przeciwzakrzepowych, wobec doniesień o wpływie na krzepnięcie.
Przy leczeniu immunosupresyjnym i chorobach autoimmunologicznych, ze względu na modulowanie odpowiedzi odpornościowej.
Przed planowanymi zabiegami operacyjnymi, gdzie zaleca się wcześniejsze odstawienie.
W ciąży i podczas karmienia piersią, wobec braku danych.
Przy chorobach nerek, gdzie decyzja należy do lekarza prowadzącego.
Kontekst sportowy
Cordyceps nie figuruje na liście substancji zabronionych, natomiast przy preparatach grzybowych z niepewnego źródła zawsze pozostaje kwestia zanieczyszczeń, za które w kontroli antydopingowej odpowiada zawodnik.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy wszystkie preparaty z cordycepsem są takie same?
Nie. Pod tą nazwą sprzedaje się dwa różne gatunki: Ophiocordyceps sinensis, rosnący dziko w Himalajach, oraz Cordyceps militaris, hodowany komercyjnie. Różnią się składem, a w preparatach dostępnych w Polsce dominuje ten drugi.
Czym różnią się oba gatunki?
Zawartością kordycepiny, związku uznawanego za jeden z głównych czynnych. Występuje ona w Cordyceps militaris, natomiast w gatunku himalajskim praktycznie jej nie ma, mimo że to jego dotyczą tradycyjne opisy.
Czy cordyceps poprawia wydolność?
Badania wykazujące poprawę parametrów wysiłkowych prowadzono głównie na osobach starszych i nietrenujących. U osób regularnie trenujących efektów nie potwierdzono, co jest wzorcem typowym dla wielu substancji z tej kategorii.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
Najczęściej 3 g dziennie preparatu ze standaryzowanej grzybni, przez okres od sześciu do dwunastu tygodni. To dawki wyższe niż zawiera większość dostępnych preparatów.
Dlaczego dziki cordyceps jest tak drogi?
Bo rośnie wyłącznie na wyżynach Himalajów, pozyskiwany jest ręcznie, a jego zasoby maleją. Cena za kilogram bywa porównywalna z ceną złota, co czyni obecność prawdziwego surowca w tanich preparatach mało prawdopodobną.
Czy preparaty grzybowe bywają zanieczyszczone?
Tak, grzyby kumulują metale ciężkie z podłoża, a w przypadku surowca himalajskiego opisywano podwyższone stężenia arsenu. Przy preparatach grzybowych badania czystości mają większe znaczenie niż przy ekstraktach roślinnych.
Czy cordyceps podnosi testosteron?
U ludzi tego nie wykazano. Doniesienia pochodzą z badań na zwierzętach i hodowlach komórkowych, a przenoszenie ich na człowieka nie ma podstaw w badaniach klinicznych.
Kto powinien zachować ostrożność?
Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe i immunosupresyjne, z chorobami autoimmunologicznymi, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby przed planowanymi zabiegami operacyjnymi.
Podsumowanie
Rozróżnienie porządkujące cały temat: pod nazwą cordyceps sprzedaje się dwa różne gatunki, a w preparatach dominuje hodowany Cordyceps militaris.
Niespójność w opisach: kordycepina występuje w gatunku hodowanym, a tradycja stosowania dotyczy himalajskiego, w którym praktycznie jej nie ma.
Co wykazano w badaniach: poprawę parametrów wysiłkowych u osób starszych i nietrenujących, przy braku potwierdzenia u osób regularnie trenujących.
Kontekst historii o rekordach: grupa, od której zaczęła się popularność cordycepsu, była później przedmiotem postępowań antydopingowych.
Kwestia praktyczna przy zakupie: nazwa łacińska, rodzaj surowca, standaryzacja i badania na metale ciężkie, które grzyby kumulują ze środowiska.
I sprostowanie: wpływu na stężenie testosteronu u ludzi nie wykazano, a doniesienia pochodzą z badań na zwierzętach.
Jeśli chcesz ustawić trening pod wytrzymałość, sprawdź indywidualny plan treningowy. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie omawiamy suplementy w oparciu o dane.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- Chen S, Li Z, Krochmal R, Abrazado M, Kim W, Cooper CB. Effect of Cs-4 (Cordyceps sinensis) on exercise performance in healthy older subjects: a double-blind, placebo-controlled trial. Journal of Alternative and Complementary Medicine. 2010;16(5):585-590. doi:10.1089/acm.2009.0226
- Hirsch KR, Smith-Ryan AE, Roelofs EJ, Trexler ET, Mock MG. Cordyceps militaris Improves Tolerance to High-Intensity Exercise After Acute and Chronic Supplementation. Journal of Dietary Supplements. 2017;14(1):42-53. doi:10.1080/19390211.2016.1203386
- Parcell AC, Smith JM, Schulthies SS, Myrer JW, Fellingham G. Cordyceps Sinensis (CordyMax Cs-4) supplementation does not improve endurance exercise performance. International Journal of Sport Nutrition and Exercise Metabolism. 2004;14(2):236-242. doi:10.1123/ijsnem.14.2.236
- Tuli HS, Sandhu SS, Sharma AK. Pharmacological and therapeutic potential of Cordyceps with special reference to Cordycepin. 3 Biotech. 2014;4(1):1-12. doi:10.1007/s13205-013-0121-9
- Zhu JS, Halpern GM, Jones K. The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis. Journal of Alternative and Complementary Medicine. 1998;4(3):289-303. doi:10.1089/acm.1998.4.289
- Zhou X, Gong Z, Su Y, Lin J, Tang K. Cordyceps fungi: natural products, pharmacological functions and developmental products. Journal of Pharmacy and Pharmacology. 2009;61(3):279-291. doi:10.1211/jpp.61.03.0002
- Winkler D. Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas. Asian Medicine. 2009;5(2):291-316. doi:10.1163/157342109X568829
- Chan JSL, Barseghyan GS, Asatiani MD, Wasser SP. Chemical Composition and Medicinal Value of Fruiting Bodies and Submerged Cultured Mycelia of Caterpillar Medicinal Fungus Cordyceps militaris. International Journal of Medicinal Mushrooms. 2015;17(7):649-659. doi:10.1615/intjmedmushrooms.v17.i7.50
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czy wszystkie preparaty z cordycepsem są takie same?
Nie. Pod tą nazwą sprzedaje się dwa różne gatunki: Ophiocordyceps sinensis, rosnący dziko w Himalajach, oraz Cordyceps militaris, hodowany komercyjnie. Różnią się składem, a w preparatach dostępnych w Polsce dominuje ten drugi.
Czym różnią się oba gatunki?
Zawartością kordycepiny, związku uznawanego za jeden z głównych czynnych. Występuje ona w Cordyceps militaris, natomiast w gatunku himalajskim praktycznie jej nie ma, mimo że to jego dotyczą tradycyjne opisy.
Czy cordyceps poprawia wydolność?
Badania wykazujące poprawę parametrów wysiłkowych prowadzono głównie na osobach starszych i nietrenujących. U osób regularnie trenujących efektów nie potwierdzono, co jest wzorcem typowym dla wielu substancji z tej kategorii.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
Najczęściej 3 g dziennie preparatu ze standaryzowanej grzybni, przez okres od sześciu do dwunastu tygodni. To dawki wyższe niż zawiera większość dostępnych preparatów.
Dlaczego dziki cordyceps jest tak drogi?
Bo rośnie wyłącznie na wyżynach Himalajów, pozyskiwany jest ręcznie, a jego zasoby maleją. Cena za kilogram bywa porównywalna z ceną złota, co czyni obecność prawdziwego surowca w tanich preparatach mało prawdopodobną.
Czy preparaty grzybowe bywają zanieczyszczone?
Tak, grzyby kumulują metale ciężkie z podłoża, a w przypadku surowca himalajskiego opisywano podwyższone stężenia arsenu. Przy preparatach grzybowych badania czystości mają większe znaczenie niż przy ekstraktach roślinnych.
Czy cordyceps podnosi testosteron?
U ludzi tego nie wykazano. Doniesienia pochodzą z badań na zwierzętach i hodowlach komórkowych, a przenoszenie ich na człowieka nie ma podstaw w badaniach klinicznych.
Kto powinien zachować ostrożność?
Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe i immunosupresyjne, z chorobami autoimmunologicznymi, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby przed planowanymi zabiegami operacyjnymi.
