Suplementy

Multiwitamina: czy warto ją brać i w jakich sytuacjach naprawdę ma sens?

18 września 2026

Na półce w aptece czy drogerii multiwitamina wygląda na najprostsze rozwiązanie: jedna tabletka dziennie „na wszelki wypadek”. U osoby, która je różnorodnie, duże badania nie pokazały jednak ochrony serca ani dłuższego życia. Na długiej redukcji, po operacji bariatrycznej czy przy diecie bez całych grup produktów wygląda to inaczej, a przy kilku preparatach naraz dawki z różnych opakowań się sumują.

Pokazuję, co wynika z dużych badań i polskich norm żywienia, kiedy multiwitamina ma sens, kiedy lepszy jest pojedynczy składnik, jak czytać procent RWS na etykiecie i jak nie przekroczyć górnych limitów przy kilku preparatach.

Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. Oblicz

Czym jest multiwitamina

Nie istnieje jedna definicja multiwitaminy: w badaniach tą nazwą określano produkty od trzech witamin po ponad dwa tuziny składników. W Polsce i w całej UE jest to suplement diety, czyli żywność. Może zawierać 13 witamin i 17 składników mineralnych, każdy w ilości co najmniej 15% referencyjnej wartości spożycia (RWS) w porcji dziennej. Suplementy nie przechodzą badań klinicznych, a przed pierwszą sprzedażą firma tylko powiadamia Główny Inspektorat Sanitarny (GIS). Maksymalne ilości na porcję opiniuje Zespół do spraw Suplementów Diety, organ doradczy GIS, na przykład 15 mg cynku i 6 mg witaminy B6, ale te limity dotyczą jednego opakowania, a nie sumy z kilku.

Newsletter

Nowe materiały prosto na maila

Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.

W badaniu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH, Państwowego Instytutu Badawczego (NIZP PZH-PIB) na 1831 dorosłych suplementy brało w ciągu roku 10% osób, a u części z nich spożycie niektórych witamin z samych suplementów kilkadziesiąt razy przekraczało wartości referencyjne. Dlatego u moich podopiecznych zaczynam od pytania, jaką konkretną lukę dana tabletka ma zapełnić.

Co pokazały duże badania

Najlepsze dane pochodzą z dużych badań z randomizacją, w których stosowano standardowe preparaty z dawkami zbliżonymi do dziennego zapotrzebowania. Większość prowadzono na dobrze odżywionych osobach w USA, więc mówią o profilaktyce chorób, a nie o łataniu niedoborów.

Badanie	Uczestnicy i czas	Wynik
Physicians’ Health Study II (USA)	14 641 lekarzy po 50. roku życia, 11,2 roku	Nowotwory: 17,0 wobec 18,3 na 1000 osobolat (HR 0,92); zawały, udary i zgony sercowe bez zmian (HR 1,01)
COSMOS (USA)	21 442 osoby (kobiety od 65, mężczyźni od 60 lat), 3,6 roku	Nowotwory bez różnicy (HR 0,97); w metaanalizie trzech badań poznawczych (5203 osoby) testy lepsze o 0,07 odchylenia standardowego, czyli około 2 lata starzenia
SU.VI.MAX (Francja)	13 017 dorosłych, 7,5 roku, pięć antyoksydantów w dawkach żywieniowych	Nowotwory u 4,1% wobec 4,5%, mniej tylko u mężczyzn w analizie podgrup
ATBC (Finlandia)	29 133 palących mężczyzn, 5-8 lat, 20 mg beta-karotenu	Rak płuca o 18% częściej, umieralność o 8% wyższa
CARET (USA)	18 314 palaczy i osób narażonych na azbest, 30 mg beta-karotenu z 25 000 IU retinolu (około 2,5 raza powyżej obecnego UL)	Rak płuca o 28% częściej, zgony o 17% częściej
Kohorta amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH), obserwacyjna	390 124 dorosłych, do 27 lat	Brak niższej umieralności, w pierwszej połowie obserwacji ryzyko o 4% wyższe (HR 1,04)

Wnioski dla profilaktyki chorób

U dobrze odżywionych dorosłych multiwitamina nie chroni więc serca i nie wydłuża życia. Autorzy „Norm żywienia dla populacji Polski” z 2024 roku nie widzą uzasadnienia do powszechnego zalecania suplementów zdrowym osobom na zbilansowanej diecie. Podobnie ocenił to w 2022 roku amerykański zespół ekspertów ds. profilaktyki (U.S. Preventive Services Task Force, USPSTF): za mało danych, by ocenić multiwitaminy w profilaktyce chorób serca i nowotworów, oraz zalecenie, żeby nie stosować w tym celu beta-karotenu ani witaminy E. Przytaczam USPSTF, bo polskie normy powołują się w tej sprawie na wcześniejszą wersję tego samego przeglądu. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zaleca palaczom unikać suplementów z beta-karotenem. Jak duże dawki antyoksydantów mogą też osłabiać adaptacje do wysiłku, pokazuję w artykule o antyoksydantach a efektach treningu.

Co przemawia za multiwitaminą. Mniej nowotworów w Physicians’ Health Study II i lepsze testy poznawcze w COSMOS to realne sygnały. Są jednak małe w liczbach bezwzględnych, około 1,3 zachorowania mniej na 1000 mężczyzn rocznie, a COSMOS, w którym tabletki częściowo przekazał producent, nie powtórzył wyniku dla raka. Wyniku dla pamięci nie potwierdził też Physicians’ Health Study II: u 5947 lekarzy w wieku co najmniej 65 lat testy poznawcze przez 12 lat wypadały tak samo jak w grupie placebo.

Jeśli palisz, sprawdź źródło witaminy A w składzie. Beta-karoten może się kryć w multiwitaminie jako źródło witaminy A. Wybierz preparat, który go nie zawiera.

Z mojej oferty Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy… Sprawdź

Kiedy multiwitamina ma sens

Normy NIZP PZH-PIB wymieniają sytuacje, w których suplement można rozważyć: dietę niskoenergetyczną, starszy wiek, diety z ograniczeniami, menopauzę przy niedoborze wapnia i witaminy D oraz ciążę. Sam trening na tej liście się nie pojawia, a to, co warto rozważyć na początku ćwiczeń, omawiam w artykule o suplementach na start przygody z siłownią.

Długa redukcja i dieta z wykluczeniami

Im mniej jesz, tym trudniej zmieścić w jadłospisie wszystkie mikroskładniki. W rocznym amerykańskim badaniu z randomizacją kobiety odchudzające się pod okiem dietetyka jadły po roku około 1360 kcal dziennie, a grupa na zwykłych produktach miała niższe spożycie dziewięciu witamin i składników mineralnych, między innymi wapnia i magnezu, niż grupa na wzbogacanych koktajlach. Badanie było małe (do końca dotrwało 70 osób) i sfinansował je producent zamienników posiłków. Brytyjskie Towarzystwo Chirurgii Otyłości i Chirurgii Metabolicznej (BOMSS) zaleca multiwitaminę nawet na czas niskokalorycznej diety przed operacją, bo takie diety nie zawsze pokrywają zapotrzebowanie. Na sali widzę najczęściej redukcje, które miały trwać osiem tygodni, a trwają pół roku, dlatego zaczynam od pytania, jak długo i jak nisko ktoś je. Czasem lepsze od tabletki jest zmniejszenie deficytu. Jak go ustawić, pokazuję w tekście o bezpiecznej wielkości deficytu kalorycznego.

Dieta bez całej grupy produktów zostawia przewidywalne luki. W Polsce sól kuchenna jest jodowana, ale Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) zwraca uwagę, że kobietom w ciąży unikającym nabiału albo ograniczającym sól trudno pokryć zapotrzebowanie na jod bez suplementu. Na diecie wegańskiej dochodzi witamina B12, której niedobór leczy się dawkami znacznie wyższymi niż w multiwitaminie. Wyjaśniam to w tekście o tym, komu brakuje witaminy B12, a jadłospis roślinny opisuję w artykule o zbilansowanej diecie wegańskiej przy treningach.

Osoby starsze i po operacji bariatrycznej

Sam wiek nie jest wskazaniem: w szkockim badaniu MAVIS 910 osób w wieku co najmniej 65 lat, mieszkających we własnych domach, przez rok brało multiwitaminę albo placebo i nie miało ani mniej infekcji, ani lepszej jakości życia. Europejskie Towarzystwo Żywienia Klinicznego i Metabolizmu (ESPEN) zaznacza jednak, że osoby starsze są bardziej narażone na niedobory mikroskładników, które trzeba uzupełniać. Kiedy trafia do mnie osoba starsza, która zjada dwa małe posiłki dziennie, zaczynam od większej ilości jedzenia, zwłaszcza białka, a multiwitaminę traktuję jako zabezpieczenie na czas, gdy apetyt nie wraca.

Po operacji bariatrycznej multiwitamina jest częścią leczenia. BOMSS zaleca po każdym takim zabiegu codzienny kompletny preparat witaminowo-mineralny, a po rękawie żołądkowym i bajpasie co najmniej 2 mg miedzi i 15 mg cynku dziennie, zwykle z dodatkowymi preparatami. Skład i badania kontrolne ustala zespół prowadzący.

Planowanie ciąży

PTGiP nie zaleca rutynowych multiwitamin w ciąży i wskazuje konkretne składniki: 0,4 mg kwasu foliowego dziennie dla każdej kobiety w wieku rozrodczym, w grupach ryzyka (na przykład przy cukrzycy, BMI powyżej 30 czy lekach przeciwpadaczkowych) 0,8 mg przez minimum 3 miesiące przed poczęciem, a w ciąży 150-200 µg jodu. W przeglądzie Cochrane (5 badań, 6708 porodów) kwas foliowy zmniejszał ryzyko wad cewy nerwowej (ryzyko względne 0,31) niezależnie od tego, czy podawano go samego, czy z innymi witaminami, więc korzyść daje on sam, a nie reszta składu. Sprawdź też retinol: EFSA utrzymała limit 3000 µg dziennie ze względu na ryzyko wad rozwojowych i radzi kobietom planującym ciążę unikać wątróbki. Więcej w tekście o jadłospisie na czas ciąży i karmienia piersią.

Kiedy lepszy jest pojedynczy składnik

Według autorów polskich norm RWS są zbliżone do norm dla dorosłych, z wyjątkiem witaminy D. RWS witaminy D to 5 µg, normy przyjmują 15 µg wystarczającego spożycia, a polskie wytyczne z 2023 roku przewidują w suplementacji 25-50 µg (1000-2000 IU) przez cały rok dla dorosłych bez regularnej ekspozycji na słońce i dla seniorów po 65. roku życia. Takie dawki łatwiej dobrać osobnym preparatem.

Przy żelazie i B12 kolejność jest odwrotna: najpierw badanie, potem dawka, a niedobór leczy się ilościami wyraźnie wyższymi niż w multiwitaminie. Szczegóły zebrałem w artykule o ferrytynie i niedoborze żelaza bez anemii. Mężczyźni potrzebują według polskich norm 10 mg żelaza dziennie, więc bez stwierdzonego niedoboru multiwitamina z żelazem nie jest im potrzebna.

Jak czytać etykietę

GIS radzi przed zakupem sprawdzić ilość składników, grupę docelową, ostrzeżenia i sposób stosowania. Etykieta musi podawać ilość każdej witaminy i składnika mineralnego w porcji dziennej oraz jej procent RWS.

Procent RWS to nie norma i nie limit

RWS to jedna unijna wartość dla wszystkich dorosłych, na przykład 800 µg witaminy A, 1,4 mg witaminy B6 czy 10 mg cynku, więc nie mówi ani o Twoim zapotrzebowaniu, ani o bezpieczeństwie. Do tego służy UL, czyli górny tolerowany poziom spożycia: według polskich norm najwyższe zwyczajowe spożycie ze wszystkich źródeł łącznie, niewywołujące szkód u prawie wszystkich osób.

Ile procent RWS mieści się pod górnym limitem. Wystarczy podzielić UL przez RWS (dorośli, bez uwzględnienia jedzenia):

Witamina A (retinol): 3000 µg / 800 µg, czyli około 375% RWS.
Witamina B6: 12 mg / 1,4 mg, czyli około 857% RWS.
Cynk: 25 mg / 10 mg, czyli 250% RWS.
Kwas foliowy: 1000 µg / 200 µg, czyli 500% RWS.
Witamina D: 100 µg / 5 µg, czyli 2000% RWS.

Limity dla witaminy A, B6 i cynku obejmują też jedzenie, więc realny zapas jest mniejszy. Porównuj więc procent RWS z tą listą, a nie ze 100%: przy cynku 200% RWS to już 20 mg, blisko limitu, a przy witaminie D 200% RWS to wciąż niewiele.

Forma i hasła na opakowaniu

W tabeli podaje się ilość samego pierwiastka, a w wykazie składników nazwę związku, na przykład glukonian cynku. Różnicę pokazałem na przykładzie form magnezu i magnezu elementarnego. Hasła o zmniejszeniu uczucia zmęczenia to unijne oświadczenia zdrowotne, które wolno umieścić, gdy produkt zawiera co do zasady co najmniej 15% RWS danego składnika, na przykład witaminy B6 czy żelaza. Opisują rolę składnika w organizmie, a nie działanie tabletki u kogoś, kto tego składnika ma pod dostatkiem.

Ryzyka i interakcje

Sama multiwitamina z dawkami w okolicach 100% RWS rzadko szkodzi. Według autorów polskich norm górne limity znacznie częściej przekraczają osoby stosujące suplementy, zwłaszcza kilka preparatów z tymi samymi składnikami. Zanim dołożysz kolejny produkt, spisz z każdej etykiety cynk, witaminę A i B6 i zsumuj je.

Witamina B6. EFSA obniżyła w 2023 roku limit dla dorosłych z 25 do 12 mg dziennie ze względu na ryzyko uszkodzenia nerwów obwodowych. W badaniu NIZP PZH-PIB była najczęściej suplementowaną witaminą (58% osób biorących suplementy). Szczegóły w tekście o neuropatii po nadmiarze witaminy B6.
Cynk. Dwa preparaty po 15 mg dają już 30 mg, powyżej limitu 25 mg. Więcej w tekście o cynku na odporność i testosteron.
Żelazo. Bezpieczny poziom spożycia to według polskich norm 40 mg dziennie ze wszystkich źródeł, a polski limit dla jednego suplementu 20 mg. Długotrwały nadmiar może się gromadzić w wątrobie, zwłaszcza przy dziedzicznej hemochromatozie, dlatego bez badań nie warto go dokładać.
Retinol przy planowaniu ciąży. Może być jednocześnie w multiwitaminie, preparacie „na skórę” i w tranie.
Witamina C. Doradczy zespół GIS ustalił maksimum 1000 mg w porcji z ostrzeżeniem dla osób ze skłonnością do kamicy nerkowej. O takich dawkach piszę w artykule o dużych dawkach witaminy C przy przeziębieniu i treningu.

Leki przeciwzakrzepowe i wyniki badań

Zespół do spraw Suplementów Diety rekomenduje, żeby suplementy z wysoką zawartością witaminy K miały ostrzeżenie dla osób przyjmujących warfarynę lub acenokumarol, czyli antagonistów witaminy K. W izraelskim badaniu 16 osób na warfarynie przez 4 tygodnie brało multiwitaminę z 25 µg witaminy K1, a u wszystkich 9 osób z niskim wyjściowym poziomem tej witaminy INR, czyli wskaźnik krzepliwości, spadł poniżej zakresu terapeutycznego. Badanie było małe i dotyczyło warfaryny, ale acenokumarol działa tym samym mechanizmem. Liczy się stałość: nie zaczynaj i nie odstawiaj takiego preparatu bez uprzedzenia lekarza, który kontroluje INR. Preparaty łączące witaminę D z K2 oraz biotynę, która w wysokich dawkach fałszuje część wyników badań krwi, omawiam w przeglądzie suplementów zmieniających działanie leków i wyniki badań.

Kiedy do lekarza

Mrowienie, drętwienie albo pieczenie dłoni i stóp u osoby, która bierze kilka suplementów, wymaga wizyty u lekarza. Zabierz wszystkie opakowania, żeby lekarz mógł zsumować dawki witaminy B6 i sprawdzić inne przyczyny. Jeśli dziecko połknęło tabletki z żelazem, dzwoń po pomoc od razu i miej opakowanie przy sobie.

Zmęczenie trwa kilka tygodni mimo odpoczynku albo towarzyszy mu chudnięcie bez przyczyny: multiwitamina może wtedy tylko opóźnić diagnostykę.
Planujesz ciążę i masz cukrzycę, BMI powyżej 30 albo bierzesz leki przeciwpadaczkowe: dawkę kwasu foliowego ustal z ginekologiem.
Przyjmujesz warfarynę lub acenokumarol albo chorujesz na tarczycę i planujesz nowy suplement.

Z sali: 1300 kcal od pół roku, pięć preparatów w szafce i tabletki „na energię”

Temat multiwitaminy wraca u moich podopiecznych rzadko sam z siebie: zwykle przy długiej redukcji, porządkach w suplementach albo zmęczeniu, które nie mija.

Przykład: redukcja na 1300 kcal od pięciu miesięcy

Przychodzi do mnie osoba, która od pięciu miesięcy je około 1300 kcal dziennie, schudła 9 kg i pyta o multiwitaminę. Zaczynam od sprawdzenia, czy deficyt nie jest większy, niż wymaga cel, i proszę o zapis trzech zwykłych dni jedzenia. W takich zapisach zwykle brakuje nabiału, strączków i warzyw, a więc wapnia, magnezu i folianów. Jeśli redukcja potrwa jeszcze kilka miesięcy, a jadłospisu nie da się poprawić bez dokładania kalorii, podstawowa multiwitamina w okolicach 100% RWS jest rozsądnym zabezpieczeniem na ten czas. Wpisz trzy typowe dni do aplikacji i zapisz, które składniki regularnie wypadają poniżej normy, zanim cokolwiek kupisz.

Przykład: pięć preparatów w szafce i jedna suma

Drugi wariant to porządki w suplementach. Na stole ląduje multiwitamina (800 µg witaminy A, 1,4 mg B6, 10 mg cynku), preparat na włosy (600 µg witaminy A, 5 mg B6, 15 mg cynku), cynk „na odporność” (15 mg), preparat łączący cynk, magnez i witaminę B6 na noc (30 mg cynku, 10,5 mg B6) i tran (400 µg witaminy A). Rozpisuję to z podopiecznym w tabeli. Cynku wychodzi 70 mg, blisko trzykrotność limitu 25 mg, a witaminy B6 16,9 mg przy limicie 12 mg. Retinolu jest 1800 µg, poniżej limitu 3000 µg, ale przy planowaniu ciąży zapas szybko topnieje. Zwykle zostają dwa preparaty zamiast pięciu. Zrób sobie taką tabelę dla własnej szafki i porównaj sumy z limitami z tego tekstu.

Przykład: trzecie opakowanie tabletek „na energię”

Trzeci wariant: ktoś od czterech miesięcy jest wyraźnie bardziej zmęczony, kończy trzecie opakowanie multiwitaminy z hasłem o zmniejszeniu uczucia zmęczenia i nie widzi różnicy. Masa ciała wzrosła o 4 kg bez zmiany jedzenia, nastrój jest gorszy, a treningi coraz częściej wypadają. Nie zgaduję przyczyny, bo ocenia ją lekarz. Tłumaczę, że hasło z opakowania opisuje rolę witamin w organizmie, a nie leczenie zmęczenia, i namawiam na wizytę u lekarza rodzinnego. Zanotuj datę, od której czujesz się gorzej, i każdą zmianę z tego czasu, na przykład wagi, snu czy nastroju, a potem pokaż tę notatkę lekarzowi razem z listą suplementów.

Podsumowanie stanu dowodów

Twierdzenie	Co mówią dane	Poziom dowodu
Multiwitamina chroni dobrze odżywione osoby przed zawałem i udarem	Physicians’ Health Study II i COSMOS bez różnicy	Umiarkowany, przeciw
Multiwitamina zmniejsza ryzyko nowotworów	8% mniej w Physicians’ Health Study II, brak efektu w COSMOS	Niski do umiarkowanego
Multiwitamina wydłuża życie	Brak różnicy w badaniach z randomizacją i w kohorcie 390 tysięcy osób	Umiarkowany, przeciw
Multiwitamina spowalnia starzenie poznawcze	COSMOS: około 2 lat w metaanalizie trzech badań	Niski do umiarkowanego
Beta-karoten w suplementach szkodzi palaczom	ATBC i CARET: więcej raków płuca i zgonów	Mocny
Po operacji bariatrycznej potrzebny jest preparat wieloskładnikowy	Wytyczne BOMSS	Mocny
Multiwitamina z witaminą K może zmienić INR	Małe badanie u osób na warfarynie	Niski
Multiwitamina pokrywa zalecenia dla witaminy D	100% RWS to 5 µg, polskie wytyczne 25-50 µg	Teza nieuzasadniona

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy multiwitamina jest potrzebna, jeśli jem różnorodnie?

Zwykle nie. Polskie normy żywienia wydane w 2024 roku nie widzą uzasadnienia do powszechnego zalecania suplementów zdrowym osobom na zbilansowanej diecie, a sens mają one głównie przy długiej redukcji, diecie z wykluczeniami, małym apetycie w starszym wieku i po operacji bariatrycznej.

Czy multiwitamina chroni przed zawałem i rakiem?

W Physicians’ Health Study II, obejmującym 14 641 lekarzy, nie zmniejszyła liczby zawałów i udarów, a nowotworów było o 8% mniej. W COSMOS po 3,6 roku nie zmieniła ani jednego, ani drugiego.

Czy można łączyć multiwitaminę z innymi suplementami?

Można, ale trzeba zsumować dawki ze wszystkich etykiet. Górny limit wynosi dla cynku 25 mg, dla witaminy B6 12 mg, a dla retinolu 3000 µg dziennie, łącznie z jedzeniem.

Co oznacza procent RWS na opakowaniu?

To odsetek referencyjnej wartości spożycia z przepisów UE, na przykład 5 µg dla witaminy D czy 10 mg dla cynku. Nie jest to limit bezpieczeństwa: 250% RWS cynku to już górny limit, a 250% RWS witaminy D jest od niego daleko.

Czy przy planowaniu ciąży wystarczy zwykła multiwitamina?

Liczą się konkretne składniki: Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników zaleca 0,4 mg kwasu foliowego dziennie każdej kobiecie w wieku rozrodczym i 150-200 µg jodu w ciąży. Preparat nie powinien też podnosić retinolu powyżej 3000 µg dziennie łącznie z dietą.

Podsumowanie

Multiwitamina nie jest profilaktyką chorób u dobrze odżywionych dorosłych: w dużych badaniach nie zmniejszyła liczby zawałów, udarów ani zgonów.
Ma sens jako łata na konkretną lukę przy długiej redukcji, diecie z wykluczeniami i małym apetycie w starszym wieku, a po operacji bariatrycznej jest częścią leczenia.
Przy planowaniu ciąży liczą się kwas foliowy i jod, a nie sama multiwitamina.
Do wyższych zaleceń lepszy jest pojedynczy składnik: 100% RWS witaminy D to 5 µg, a polskie wytyczne mówią o 25-50 µg.
Największe ryzyko to suma kilku preparatów: cynk, witamina B6 i retinol najłatwiej przekraczają limity, a palacze powinni unikać beta-karotenu.

Żadna tabletka nie nadrobi jadłospisu, w którym od miesięcy brakuje warzyw, nabiału czy ryb, ani deficytu, który trwa dłużej, niż powinien. Zacznij od tego, co jesz, jak długo trwa Twoja redukcja i ile śpisz, a suplementy dobieraj do luk widocznych w zapisie jadłospisu albo w wynikach badań. Jeśli chcesz, żeby witaminy i minerały zmieściły się na talerzu, a nie w szafce, możesz zamówić jadłospis dopasowany do Twojej redukcji i wyników badań. Jeśli wolisz przejrzeć swoje suplementy przy jednym stole, zapraszam na spotkanie w moim gabinecie dietetycznym w Lublinie.

Bibliografia

Blumberg JB, Bailey RL, Sesso HD, et al. The evolving role of multivitamin/multimineral supplement use among adults in the age of personalized nutrition. Nutrients. 2018;10(2):248. PMID: 29470410.
Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H (red.). Normy żywienia dla populacji Polski. Warszawa: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Państwowy Instytut Badawczy; 2024. Rozdziały: Woźniak A, Stoś K, Ołtarzewski M. Górne tolerowane poziomy spożycia witamin i składników mineralnych, s. 343-378; Przygoda B. Referencyjne wartości spożycia (RWS) w etykietowaniu żywności, s. 401-407; Stoś K, Głowala A, Ziółkowska I. Normy a suplementacja, s. 409-420; Tabele zbiorcze. www.pzh.gov.pl/normy-zywienia-2024 (dostęp 18.09.2026).
Główny Inspektorat Sanitarny. Suplementy diety; Elektroniczny system powiadomień: powiadomienie o wprowadzeniu po raz pierwszy do obrotu; Zespół do spraw Suplementów Diety: zestawienie uchwał i maksymalne poziomy witamin i składników mineralnych w suplementach diety. www.gov.pl/web/gis (dostęp 18.09.2026).
Stoś K, Woźniak A, Rychlik E, et al. Assessment of food supplement consumption in Polish population of adults. Front Nutr. 2021;8:733951. PMID: 34778335.
Gaziano JM, Sesso HD, Christen WG, et al. Multivitamins in the prevention of cancer in men: the Physicians’ Health Study II randomized controlled trial. JAMA. 2012;308(18):1871-1880. PMID: 23162860.
Sesso HD, Christen WG, Bubes V, et al. Multivitamins in the prevention of cardiovascular disease in men: the Physicians’ Health Study II randomized controlled trial. JAMA. 2012;308(17):1751-1760. PMID: 23117775.
Sesso HD, Rist PM, Aragaki AK, et al. Multivitamins in the prevention of cancer and cardiovascular disease: the COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study (COSMOS) randomized clinical trial. Am J Clin Nutr. 2022;115(6):1501-1510. PMID: 35294969.
Vyas CM, Manson JE, Sesso HD, et al. Effect of multivitamin-mineral supplementation versus placebo on cognitive function: results from the clinic subcohort of the COcoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study (COSMOS) randomized clinical trial and meta-analysis of 3 cognitive studies within COSMOS. Am J Clin Nutr. 2024;119(3):692-701. PMID: 38244989.
Hercberg S, Galan P, Preziosi P, et al. The SU.VI.MAX Study: a randomized, placebo-controlled trial of the health effects of antioxidant vitamins and minerals. Arch Intern Med. 2004;164(21):2335-2342. PMID: 15557412.
Alpha-Tocopherol, Beta Carotene Cancer Prevention Study Group. The effect of vitamin E and beta carotene on the incidence of lung cancer and other cancers in male smokers. N Engl J Med. 1994;330(15):1029-1035. PMID: 8127329.
Omenn GS, Goodman GE, Thornquist MD, et al. Effects of a combination of beta carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease. N Engl J Med. 1996;334(18):1150-1155. PMID: 8602180.
Loftfield E, O’Connell CP, Abnet CC, et al. Multivitamin use and mortality risk in 3 prospective US cohorts. JAMA Netw Open. 2024;7(6):e2418729. PMID: 38922615.
US Preventive Services Task Force, Mangione CM, Barry MJ, et al. Vitamin, mineral, and multivitamin supplementation to prevent cardiovascular disease and cancer: US Preventive Services Task Force recommendation statement. JAMA. 2022;327(23):2326-2333. PMID: 35727271.
EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T, et al. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for preformed vitamin A and β-carotene. EFSA J. 2024;22(6):e8814. PMID: 38846679.
Grodstein F, O’Brien J, Kang JH, et al. Long-term multivitamin supplementation and cognitive function in men: a randomized trial. Ann Intern Med. 2013;159(12):806-814. PMID: 24490265.
Ashley JM, Herzog H, Clodfelter S, et al. Nutrient adequacy during weight loss interventions: a randomized study in women comparing the dietary intake in a meal replacement group with a traditional food group. Nutr J. 2007;6:12. PMID: 17592648.
O’Kane M, Parretti HM, Pinkney J, et al. British Obesity and Metabolic Surgery Society Guidelines on perioperative and postoperative biochemical monitoring and micronutrient replacement for patients undergoing bariatric surgery-2020 update. Obes Rev. 2020;21(11):e13087. PMID: 32743907.
Zimmer M, Sieroszewski P, Oszukowski P, et al. Polish Society of Gynecologists and Obstetricians recommendations on supplementation during pregnancy. Ginekol Pol. 2020;91(10):644-653. PMID: 33184834.
Avenell A, Campbell MK, Cook JA, et al. Effect of multivitamin and multimineral supplements on morbidity from infections in older people (MAVIS trial): pragmatic, randomised, double blind, placebo controlled trial. BMJ. 2005;331(7512):324-329. PMID: 16081445.
Volkert D, Beck AM, Cederholm T, et al. ESPEN practical guideline: clinical nutrition and hydration in geriatrics. Clin Nutr. 2022;41(4):958-989. PMID: 35306388.
De-Regil LM, Peña-Rosas JP, Fernández-Gaxiola AC, et al. Effects and safety of periconceptional oral folate supplementation for preventing birth defects. Cochrane Database Syst Rev. 2015;2015(12):CD007950. PMID: 26662928.
Płudowski P, Kos-Kudła B, Walczak M, et al. Guidelines for preventing and treating vitamin D deficiency: a 2023 update in Poland. Nutrients. 2023;15(3):695. PMID: 36771403.
Przepisy UE: dyrektywa 2002/46/WE w sprawie suplementów diety (art. 8); rozporządzenie (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (załącznik XIII); rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (załącznik); rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych (załącznik). eur-lex.europa.eu (dostęp 18.09.2026).
Kurnik D, Loebstein R, Rabinovitz H, et al. Over-the-counter vitamin K1-containing multivitamin supplements disrupt warfarin anticoagulation in vitamin K1-depleted patients: a prospective, controlled trial. Thromb Haemost. 2004;92(5):1018-1024. PMID: 15543329.

Z mojej oferty Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Czy multiwitamina jest potrzebna, jeśli jem różnorodnie?

Czy multiwitamina chroni przed zawałem i rakiem?

W Physicians' Health Study II, obejmującym 14 641 lekarzy, nie zmniejszyła liczby zawałów i udarów, a nowotworów było o 8% mniej. W COSMOS po 3,6 roku nie zmieniła ani jednego, ani drugiego.

Czy można łączyć multiwitaminę z innymi suplementami?

Można, ale trzeba zsumować dawki ze wszystkich etykiet. Górny limit wynosi dla cynku 25 mg, dla witaminy B6 12 mg, a dla retinolu 3000 µg dziennie, łącznie z jedzeniem.

Co oznacza procent RWS na opakowaniu?

Czy przy planowaniu ciąży wystarczy zwykła multiwitamina?

Przemek Jurek

Jestem dyplomowanym dietetykiem - absolwentem Dietetyki na Wydziale Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie - oraz certyfikowanym trenerem personalnym z 9-letnim doświadczeniem. Prowadzę treningi w Lublinie i współpracę online.W wieku 17 lat usłyszałem diagnozę: cukrzyca typu II i insulinooporność. To ona zaprowadziła mnie na dietetykę i dlatego szczególnie interesują mnie zaburzenia metaboliczne. Specjalizuję się też w trójboju siłowym, w którym startowałem jako zawodnik.Piszę o treningu i żywieniu w oparciu o badania naukowe, nie o to, co akurat modne.

Czytaj dalej