Agmatyna, sprzedawana najczęściej jako siarczan agmatyny, trafia do preparatów przedtreningowych jako składnik odpowiadający za pompę mięśniową.
Jest w tym pewien problem: mechanizm działania agmatyny przemawia raczej przeciwko takiemu zastosowaniu. Poniżej wyjaśniam dlaczego i wskazuję obszar, w którym dane wyglądają lepiej.
Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. ObliczKwestia pompy mięśniowej
Agmatyna nie jest prekursorem tlenku azotu. To arginina pełni funkcję substratu w tym procesie, natomiast agmatyna powstaje z niej w reakcji, która ten substrat zużywa.
Co więcej, agmatyna hamuje dwie z trzech postaci syntazy tlenku azotu: neuronalną i indukowalną.
Praktyczna konsekwencja: opis na opakowaniu sugerujący prosty wzrost produkcji tlenku azotu nie odpowiada temu, co wiadomo o działaniu tej cząsteczki.
Skąd wzięło się to skojarzenie
Z pokrewieństwa z argininą. Agmatyna powstaje z niej przez odłączenie grupy karboksylowej, więc bywa opisywana jako jej silniejsza postać.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
To skrót myślowy, bo pokrewieństwo chemiczne nie oznacza podobnego działania, a w tym przypadku kierunki wpływu na wytwarzanie tlenku azotu są przeciwne.
Hipoteza broniąca tego zastosowania
Istnieje argument teoretyczny: hamując dwie postaci enzymu, agmatyna miałaby oszczędzać argininę dla trzeciej, śródbłonkowej, odpowiedzialnej za rozszerzanie naczyń.
To rozumowanie spójne, ale niepotwierdzone pomiarami u ludzi w kontekście wysiłku.
Czynniki, które faktycznie decydują o odczuciu pompy: nawodnienie, podaż węglowodanów przed treningiem, liczba powtórzeń i długość przerw między seriami.
Przy porównywaniu preparatów warto pamiętać, że w mieszankach przedtreningowych występują też substancje o lepiej udokumentowanym działaniu naczyniowym, na przykład cytrulina.
Czym jest agmatyna
Amina biogenna powstająca z argininy przy udziale dekarboksylazy argininowej.
Wytwarzana jest zarówno przez komórki człowieka, głównie w mózgu, jelitach i wątrobie, jak i przez bakterie jelitowe.
W żywności występuje w niewielkich ilościach, przede wszystkim w produktach fermentowanych.
Funkcja w organizmie
Agmatyna pełni rolę neuromodulatora, czyli substancji zmieniającej sposób działania neuroprzekaźników, a część badaczy zalicza ją do neuroprzekaźników.
Jest też ogniwem szlaku poliamin, związków uczestniczących we wzroście i różnicowaniu komórek.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Mechanizm działania
Agmatyna oddziałuje na wiele celów jednocześnie, co tłumaczy szerokie spektrum przypisywanych jej efektów.
| Cel molekularny | Rodzaj działania | Możliwe znaczenie |
|---|---|---|
| Receptory NMDA | Blokowanie | Działanie przeciwbólowe i ochronne wobec neuronów |
| Receptory imidazolinowe | Pobudzanie | Wpływ na ciśnienie tętnicze i gospodarkę glukozową |
| Receptory alfa-2 adrenergiczne | Blokowanie | Wpływ na uwalnianie noradrenaliny |
| Syntaza tlenku azotu, postać neuronalna | Hamowanie | Wpływ na przekaźnictwo nerwowe |
| Syntaza tlenku azotu, postać indukowalna | Hamowanie | Działanie przeciwzapalne |
Konsekwencja tej wielokierunkowości
Trudno przewidzieć efekt końcowy, bo poszczególne działania mogą się wzajemnie znosić lub wzmacniać, zależnie od tkanki i stanu wyjściowego.
Problem z dotarciem do mózgu
To ograniczenie rzadko wspominane, a istotne dla większości przypisywanych działań.
Agmatyna słabo przenika barierę krew-mózg po podaniu doustnym. Jej transport do ośrodkowego układu nerwowego wymaga udziału przenośników i jest ograniczony.
Dodatkowo część dawki ulega rozkładowi przez agmatynazę już w przewodzie pokarmowym i wątrobie.
Konsekwencja: działania opisane w badaniach, w których substancję podawano bezpośrednio do mózgu lub w zastrzykach, niekoniecznie wystąpią po połknięciu kapsułki.
Dlaczego to ma znaczenie
Większość przypisywanych agmatynie efektów jest ośrodkowa: wpływ na nastrój, funkcje poznawcze, ochronę neuronów.
Jeśli substancja dociera do mózgu w niewielkim stopniu, przenoszenie wyników badań przedklinicznych na suplementację doustną jest znacznie mniej uprawnione.
Ból neuropatyczny
Jedyny obszar z jakimikolwiek danymi klinicznymi u ludzi.
Przeprowadzono niewielkie badania u osób z bólem korzeniowym w przebiegu zmian w kręgosłupie lędźwiowym, przy dawce około 2,67 g dziennie przez dwa tygodnie.
Wyniki: zmniejszenie nasilenia dolegliwości i poprawa w kwestionariuszach oceny jakości życia wobec placebo.
Mechanizm: prawdopodobnie blokowanie receptorów NMDA, które uczestniczą w utrwalaniu bólu przewlekłego.
Zastrzeżenia do tych danych
Grupy były niewielkie, a obserwacja krótka.
Rzecz warta odnotowania: najdłuższa obserwacja dotycząca bezpieczeństwa, obejmująca około pięciu lat, była eksperymentem prowadzonym przez autorów badania na samych sobie. To dane o ograniczonej wartości dowodowej, choć uczciwie opisane w publikacji.
Praktyczna uwaga
Ból neuropatyczny wymaga diagnostyki i leczenia pod nadzorem lekarza. Suplement nie zastąpi rozpoznania przyczyny.
Działanie nootropowe
Obszar najczęściej podnoszony w opisach preparatów i najsłabiej udokumentowany u ludzi.
Co pokazują badania
W modelach zwierzęcych obserwowano działanie przeciwdepresyjne i przeciwlękowe oraz wpływ na procesy uczenia się.
U ludzi dostępne są pojedyncze doniesienia dotyczące nastroju, wymagające potwierdzenia w większych badaniach.
Dwa ograniczenia
- Sposób podania w badaniach zwierzęcych często omijał przewód pokarmowy, co nie odpowiada suplementacji doustnej.
- Ograniczone przenikanie do mózgu, opisane wyżej, dodatkowo utrudnia przełożenie tych wyników.
Pozostałe przypisywane działania
| Działanie | Rodzaj danych |
|---|---|
| Ból neuropatyczny | Niewielkie badania u ludzi |
| Wpływ na nastrój | Pojedyncze doniesienia u ludzi |
| Ochrona neuronów | Modele zwierzęce i komórkowe |
| Wrażliwość na insulinę | Modele zwierzęce |
| Wpływ na masę mięśniową i siłę | Brak badań u ludzi |
| Pompa mięśniowa | Brak badań u ludzi |
Kwestia wyników sportowych
Nie przeprowadzono badań oceniających wpływ agmatyny na siłę, wytrzymałość ani masę mięśniową u osób trenujących.
To nie znaczy, że substancja nie działa, tylko że nikt tego nie sprawdził w warunkach pozwalających na wniosek.
Dawkowanie
| Kontekst | Dawka |
|---|---|
| Badania nad bólem | Do 2,67 g dziennie, w podzielonych porcjach |
| Typowe suplementy | 500-1500 mg dziennie |
| Porcje w preparatach przedtreningowych | Zwykle 500-1000 mg |
Praktyczne wskazówki
Z posiłkiem, bo przyjmowanie na czczo zwiększa ryzyko dolegliwości żołądkowych.
W podzielonych porcjach przy dawkach powyżej jednego grama.
Rozpoczynanie od dolnej granicy zakresu pozwala sprawdzić własną tolerancję, szczególnie w kontekście wpływu na ciśnienie tętnicze.
Bezpieczeństwo i interakcje
Działania niepożądane
- Nudności i biegunka, najczęstsze, zależne od dawki.
- Dyskomfort w nadbrzuszu przy przyjmowaniu na czczo.
- Niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego, wynikające z wpływu na receptory imidazolinowe i adrenergiczne.
W badaniach krótkoterminowych, przy dawkach do około 2,7 g dziennie, nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych.
Czego nie zbadano
Bezpieczeństwa przy stosowaniu wieloletnim w warunkach kontrolowanych, poza wspomnianą obserwacją prowadzoną przez autorów na sobie.
Interakcje wymagające uwagi
Leki obniżające ciśnienie tętnicze, których działanie może zostać nasilone.
Leki przeciwcukrzycowe, ze względu na wpływ na receptory imidazolinowe uczestniczące w gospodarce glukozowej.
Leki przeciwdepresyjne, wobec wpływu agmatyny na przekaźnictwo serotoninergiczne i noradrenergiczne.
Leki działające na receptory NMDA, w tym stosowane w chorobach neurodegeneracyjnych.
Ciąża i karmienie piersią oraz wiek poniżej osiemnastu lat, wobec braku danych.
Łączenie z innymi suplementami
Z cytruliną: brak badań. Mechanizmy mogłyby się uzupełniać, ale hamowanie enzymów przez agmatynę może też działać w przeciwnym kierunku. Szerzej w tekście o cytrulinie.
Z substancjami pobudzającymi: ostrożność, bo agmatyna wpływa na receptory adrenergiczne, a efekty mogą się sumować.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy agmatyna zwiększa pompę mięśniową?
Nie ma na to przekonujących danych, a mechanizm przemawia raczej przeciwko. Agmatyna nie jest prekursorem tlenku azotu i hamuje dwie z trzech postaci enzymu odpowiedzialnego za jego wytwarzanie. Odczucie pompy zależy głównie od nawodnienia, podaży węglowodanów i rodzaju treningu.
Czym agmatyna różni się od argininy?
Powstaje z argininy, ale działa inaczej. Arginina jest bezpośrednim substratem do wytwarzania tlenku azotu, natomiast agmatyna nim nie jest i dodatkowo hamuje część enzymów uczestniczących w tym procesie.
W czym agmatyna ma najmocniejsze dane?
W bólu neuropatycznym. Przeprowadzono niewielkie badania u ludzi z bólem korzeniowym, w których obserwowano zmniejszenie dolegliwości. To jedyny obszar z jakimikolwiek danymi klinicznymi.
Czy agmatyna działa nootropowo?
Dane pochodzą niemal wyłącznie z badań na gryzoniach. Dodatkowym ograniczeniem jest słabe przenikanie agmatyny przez barierę krew-mózg po podaniu doustnym, co utrudnia przełożenie tych wyników na człowieka.
Jak dawkować agmatynę?
Typowo 500-1500 mg dziennie, w podzielonych porcjach, z posiłkiem. W badaniach nad bólem stosowano do 2,67 g dziennie. Wyższe dawki zwiększają ryzyko dolegliwości żołądkowych.
Jakie są działania niepożądane?
Najczęściej nudności i biegunka, zwłaszcza przy wyższych dawkach lub przyjmowaniu na czczo. Możliwe jest też niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego, wynikające z wpływu na receptory imidazolinowe i adrenergiczne.
Kto powinien zachować ostrożność?
Osoby przyjmujące leki na nadciśnienie, przeciwcukrzycowe i przeciwdepresyjne, z niskim ciśnieniem tętniczym, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby poniżej osiemnastego roku życia.
Czy można łączyć agmatynę z cytruliną?
Nie ma badań oceniających takie połączenie. Teoretycznie mechanizmy mogłyby się uzupełniać, ale równie prawdopodobne jest, że hamowanie enzymów przez agmatynę osłabi działanie cytruliny.
Podsumowanie
Rzecz rozstrzygająca kwestię pompy: agmatyna nie jest prekursorem tlenku azotu i hamuje dwie z trzech postaci enzymu odpowiedzialnego za jego wytwarzanie.
Ograniczenie rzadko wspominane: agmatyna słabo przenika barierę krew-mózg po podaniu doustnym, co dotyczy większości przypisywanych jej działań, bo są one ośrodkowe.
Obszar z najmocniejszymi danymi: ból neuropatyczny, gdzie przeprowadzono niewielkie badania u ludzi przy dawce około 2,67 g dziennie.
Uczciwe zastrzeżenie do tych danych: najdłuższa obserwacja bezpieczeństwa była eksperymentem autorów na samych sobie, opisanym w publikacji wprost.
Gdzie badań nie ma wcale: wpływ na siłę, masę mięśniową i wyniki sportowe. Nikt tego nie sprawdził.
I uwaga praktyczna: agmatyna wpływa na ciśnienie tętnicze i przekaźnictwo nerwowe, więc przy stałym przyjmowaniu leków warto omówić jej stosowanie z lekarzem.
Jeśli chcesz ustawić suplementację pod swoje cele treningowe, sprawdź konsultację online. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie omawiamy suplementy w oparciu o dane.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- Piletz JE, Aricioglu F, Cheng JT, i wsp. Agmatine: clinical applications after 100 years in translation. Drug Discovery Today. 2013;18(17-18):880-893. doi:10.1016/j.drudis.2013.05.017
- Keynan O, Mirovsky Y, Dekel S, Gilad VH, Gilad GM. Safety and Efficacy of Dietary Agmatine Sulfate in Lumbar Disc-associated Radiculopathy. An Open-label, Dose-escalating Study Followed by a Randomized, Double-blind, Placebo-controlled Trial. Pain Medicine. 2010;11(3):356-368. doi:10.1111/j.1526-4637.2010.00808.x
- Gilad GM, Gilad VH. Long-term (5 years), high daily dosage of dietary agmatine: evidence of safety. Journal of Medicinal Food. 2014;17(11):1256-1259. doi:10.1089/jmf.2014.0026
- Halaris A, Plietz J. Agmatine: metabolic pathway and spectrum of activity in brain. CNS Drugs. 2007;21(11):885-900. doi:10.2165/00023210-200721110-00002
- Galea E, Regunathan S, Eliopoulos V, Feinstein DL, Reis DJ. Inhibition of mammalian nitric oxide synthases by agmatine, an endogenous polyamine formed by decarboxylation of arginine. The Biochemical Journal. 1996;316(Pt 1):247-249. doi:10.1042/bj3160247
- Reis DJ, Regunathan S. Is agmatine a novel neurotransmitter in brain? Trends in Pharmacological Sciences. 2000;21(5):187-193. doi:10.1016/s0165-6147(00)01460-7
- Molderings GJ, Haenisch B. Agmatine (decarboxylated L-arginine): physiological role and therapeutic potential. Pharmacology and Therapeutics. 2012;133(3):351-365. doi:10.1016/j.pharmthera.2011.12.005
- Bergin DH, Jing Y, Zhang H, i wsp. Safety and neurochemical profiles of acute and sub-chronic oral treatment with agmatine sulfate. Scientific Reports. 2019;9(1):12669. doi:10.1038/s41598-019-49078-0
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czy agmatyna zwiększa pompę mięśniową?
Nie ma na to przekonujących danych, a mechanizm przemawia raczej przeciwko. Agmatyna nie jest prekursorem tlenku azotu i hamuje dwie z trzech postaci enzymu odpowiedzialnego za jego wytwarzanie. Odczucie pompy zależy głównie od nawodnienia, podaży węglowodanów i rodzaju treningu.
Czym agmatyna różni się od argininy?
Powstaje z argininy, ale działa inaczej. Arginina jest bezpośrednim substratem do wytwarzania tlenku azotu, natomiast agmatyna nim nie jest i dodatkowo hamuje część enzymów uczestniczących w tym procesie.
W czym agmatyna ma najmocniejsze dane?
W bólu neuropatycznym. Przeprowadzono niewielkie badania u ludzi z bólem korzeniowym, w których obserwowano zmniejszenie dolegliwości. To jedyny obszar z jakimikolwiek danymi klinicznymi.
Czy agmatyna działa nootropowo?
Dane pochodzą niemal wyłącznie z badań na gryzoniach. Dodatkowym ograniczeniem jest słabe przenikanie agmatyny przez barierę krew-mózg po podaniu doustnym, co utrudnia przełożenie tych wyników na człowieka.
Jak dawkować agmatynę?
Typowo 500-1500 mg dziennie, w podzielonych porcjach, z posiłkiem. W badaniach nad bólem stosowano do 2,67 g dziennie. Wyższe dawki zwiększają ryzyko dolegliwości żołądkowych.
Jakie są działania niepożądane?
Najczęściej nudności i biegunka, zwłaszcza przy wyższych dawkach lub przyjmowaniu na czczo. Możliwe jest też niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego, wynikające z wpływu na receptory imidazolinowe i adrenergiczne.
Kto powinien zachować ostrożność?
Osoby przyjmujące leki na nadciśnienie, przeciwcukrzycowe i przeciwdepresyjne, z niskim ciśnieniem tętniczym, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby poniżej osiemnastego roku życia.
Czy można łączyć agmatynę z cytruliną?
Nie ma badań oceniających takie połączenie. Teoretycznie mechanizmy mogłyby się uzupełniać, ale równie prawdopodobne jest, że hamowanie enzymów przez agmatynę osłabi działanie cytruliny.
