Reishi i cordyceps a zespół metaboliczny. Polski przegląd pokazuje lukę w dowodach

Badaczki Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie opublikowały przegląd dotyczący grzybów jadalnych i leczniczych w zespole metabolicznym. Wniosek: obiecujące wyniki laboratoryjne nie przełożyły się dotąd na wykazaną skuteczność kliniczną. Dotyczy to także popularnego reishi, choć pojedyncze próby konkretnych preparatów dawały dodatnie wyniki.

Praca ukazała się 2 listopada 2026 roku w czasopiśmie „Nutrients”. Zespół kierowany przez Karolinę Jakubczyk przeanalizował, na ile badania uzasadniają metaboliczne zastosowania grzybów i ich składników. To nowy przegląd wcześniejszej literatury, a nie nowy eksperyment z udziałem pacjentów.

Mechanizm w laboratorium i wynik u pacjenta

Autorki przeszukały PubMed i Embase, uwzględniając literaturę do 10 kwietnia 2026 roku. Zebrały badania komórkowe, doświadczenia na zwierzętach, kontrolowane interwencje u ludzi oraz wcześniejsze przeglądy. Oddzielały wyniki dotyczące kryteriów zespołu metabolicznego od pomiarów, które jedynie pomagają wyjaśnić możliwy mechanizm działania.

To rozróżnienie ma znaczenie. Zmiana markera zapalnego w komórkach albo masy ciała gryzonia nie pokazuje jeszcze, czy preparat poprawia glikemię, ciśnienie, stężenia triglicerydów i cholesterolu HDL lub obwód talii u człowieka. Nawet spadek BMI nie musi oznaczać poprawy otyłości brzusznej ocenianej pomiarem talii.

Najbardziej bezpośrednia próba nie wykazała korzyści

W tabeli badań klinicznych autorki wyróżniły randomizowaną próbę opublikowaną w 2016 roku. Objęła 84 osoby z cukrzycą typu 2 i rozpoznanym zespołem metabolicznym. Przez 16 tygodni badano reishi, czyli Ganoderma lucidum, samodzielnie albo w połączeniu z Cordyceps sinensis, wobec placebo.

Według przeglądu nie wykazano poprawy glikemii, ciśnienia, profilu lipidowego ani obwodu talii. Nie zmniejszyła się również liczba uczestników spełniających kryteria zespołu metabolicznego. Próba nie osiągnęła jednak planowanej liczebności, a w analizie połączono grupy otrzymujące aktywne preparaty. Wynik nie dowodzi, że każda możliwa forma reishi działa dokładnie tak samo jak placebo.

Była to jedyna odnaleziona przez autorki randomizowana próba, która jednocześnie obejmowała osoby z formalnie rozpoznanym zespołem metabolicznym i oceniała jego kryteria. Inne badania dotyczyły także pojedynczych czynników ryzyka lub wyników pośrednich. Starszy eksperyment opisano już na blogu w tekście o dowodach dotyczących reishi; nowością jest obecna synteza zespołu ze Szczecina.

Dodatnie wyniki dotyczą konkretnych preparatów

Przegląd nie pomija badań przemawiających na korzyść suplementacji. Autorki opisują próbę oleju z zarodników reishi bogatego w triterpeny, w której poprawił się profil lipidowy osób z granicznie podwyższonym stężeniem triglicerydów. Zwracają jednak uwagę, że wynik wymaga powtórzenia i może dotyczyć właśnie tego preparatu, a nie całego gatunku.

Szersze przeglądy badań reishi nie pokazywały spójnej poprawy glikemii, ciśnienia czy lipidów. Pewność części dowodów oceniano jako bardzo niską. Ekstrakty, oleje, proszki i wyizolowane związki różnią się składem, a opis ich standaryzacji często jest niewystarczający. Dodatniego wyniku jednego preparatu nie można więc automatycznie przenieść na inny suplement z tego samego grzyba.

To przegląd narracyjny, z własnymi ograniczeniami

Publikacja nie jest nową metaanalizą. Autorki dobierały i porządkowały piśmiennictwo tematycznie, bez wcześniej zarejestrowanego protokołu przeglądu systematycznego. Nie zachowały pełnego rejestru pozwalającego odtworzyć wszystkie etapy selekcji, a ograniczenie do prac anglojęzycznych mogło pominąć część badań.

Wskazane luki dotyczą zatem literatury odnalezionej i uwzględnionej w tej pracy. Przegląd nie uzasadnia twierdzenia, że wszystkie grzyby są nieskuteczne we wszystkich zastosowaniach. Jego wniosek jest węższy: obecne dane u ludzi nie wystarczają do zaleceń dotyczących poszczególnych gatunków w zespole metabolicznym. Potrzebne są próby dobrze opisanych preparatów, z oceną rzeczywistych kryteriów tego zespołu.

Badanie sfinansował Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie. Autorki zadeklarowały brak konfliktów interesów.