Osoby zgłaszające częsty stres, wyczerpanie związane z pracą lub gorszą ocenę własnego zdrowia psychicznego częściej deklarowały używanie preparatów na nastrój. Nowa analiza 120 tys. ankiet z Polski pokazuje, jak cel stosowania takich produktów wiązał się z obciążeniem psychicznym. Pracę opublikowano 30 października w czasopiśmie Nutrients.
Zespół Akankshy Urbanowicz, Anny Zimny-Zając, Mateusza Dróżdża, Grzegorza Mazura i Siddartha Agrawala wykorzystał dane Narodowego Testu Zdrowia Polaków. Streszczenie publikacji opisuje suplementy diety i preparaty dostępne bez recepty, rozdzielając je według deklarowanego celu użycia: nastrój, sen lub pamięć. Badacze analizowali zachowania respondentów, bez testowania skuteczności konkretnych produktów.
Nowa publikacja, ankiety z 2024 roku
Podstawowa analiza objęła 120 tys. dorosłych z piątej edycji ankiety, przeprowadzonej w 2024 roku. Udział był dobrowolny, internetowy, a próba nielosowa. Autorzy zastosowali ważenie danych w modelach statystycznych, ale wyników nie należy automatycznie traktować jako opisu całej populacji Polski.
Sprawdzono również trendy w pięciu edycjach z lat 2020-2024. Według autorów używanie preparatów ukierunkowanych na te cele rosło w kolejnych przekrojach. Nie było to pięcioletnie śledzenie tych samych osób.
Stres i deklarowana depresja wiązały się z wyborem preparatów
W wynikach przedstawionych w streszczeniu związek z używaniem preparatów na nastrój był silniejszy dla deklarowanego rozpoznania depresji kiedykolwiek w życiu niż dla częstego stresu. Skorygowane ilorazy szans wynosiły odpowiednio 2,53 i 1,80. Są to miary związku z deklarowanym używaniem produktu, a nie wskaźniki skuteczności preparatu.
Rozpoznanie depresji w przeszłości współwystępowało też z używaniem preparatów na sen i pamięć. Podobnego związku nie zaobserwowano dla multiwitamin oraz produktów stosowanych z myślą o włosach i skórze. Autorzy wskazują więc na znaczenie celu stosowania preparatu, zamiast traktować wszystkie deklaracje suplementacji jako jedno zachowanie.
Samoleczenie bez rzadszego kontaktu z POZ
W podgrupie 21 793 osób deklarujących, że lekarz rozpoznał u nich kiedyś depresję, stosowanie preparatów na nastrój lub sen współwystępowało z samoleczeniem środkami dostępnymi bez recepty. W analizie nie towarzyszył temu rzadszy kontakt z podstawową opieką zdrowotną. Wynik nie daje więc podstaw do twierdzenia, że respondenci zastępowali wizyty w POZ takimi preparatami.
Ważne jest samo pytanie o depresję: dotyczyło rozpoznania kiedykolwiek w życiu, bez oceny aktualnych objawów. Osób z tej podgrupy nie można automatycznie opisywać jako przechodzących obecnie epizod depresyjny.
Bez nazw produktów, składników i dawek
Kwestionariusz rejestrował cel używania preparatu, ale nie jego nazwę, skład ani dawkę. Z analizy nie wynika zatem, który składnik pomagał, nie działał lub szkodził. Przekrojowy charakter danych nie pozwala również ustalić kierunku zależności między zgłaszanym obciążeniem psychicznym a używaniem preparatów.
Na 1 listopada wydawca udostępniał publikację we wczesnej wersji (early access), ze streszczeniem i zapowiedzią pełnych plików PDF, HTML i XML. Pełne metody, tabele oraz deklaracje finansowania i konfliktów interesów nie były dostępne do oceny. Przedstawione informacje pochodzą z opublikowanego streszczenia; pełna ocena pracy pozostaje otwarta.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
