W polskich aptekach i drogeriach trudno już kupić witaminę D bez dodatku K2, a na opakowaniach wraca to samo zdanie: że menachinon pokieruje wapń do kości zamiast do tętnic. Jeśli stoisz przed półką i zastanawiasz się, czy dopłacać za drugą literę, to jest tekst dla Ciebie. Podstawy o samej witaminie D rozbieram w osobnym artykule o roli witaminy D, dawkowaniu i skutkach niedoboru.
Pokazuję, skąd wzięła się hipoteza o wapniu w naczyniach, co wyszło w badaniach z menachinonem-7 na zwapnieniu tętnic i zastawki, jak wygląda sprawa gęstości kości i złamań, czy K2 zabezpiecza przed hiperkalcemią przy dużych dawkach D3, jak dawki z badań mają się do polskich limitów, czym różnią się formy K1, MK-4 i MK-7, kiedy łączenie nie ma sensu, co zrobić przy lekach przeciwzakrzepowych, w ciąży i przy chorobach nerek oraz jakie badania zlecić.
Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. ObliczSkąd wziął się pomysł łączenia D3 z K2
Witamina D zwiększa wchłanianie wapnia z jelit. Witamina K wapnia nie przenosi, tylko włącza białka, które go wiążą. Jest kofaktorem γ-karboksylazy, enzymu dokładającego grupy karboksylowe do reszt kwasu glutaminowego w wybranych białkach; dopiero po takiej przeróbce białko nabiera powinowactwa do jonów wapnia i staje się czynne. Nazywa się je białkami Gla i to wokół nich kręci się cała dyskusja.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
Dwa z nich wracają na każdym opakowaniu. Osteokalcyna powstaje w osteoblastach, czyli komórkach budujących kość, a do jej syntezy potrzebne są jednocześnie aktywna postać witaminy D3 i witamina K. Białko macierzy Gla, w skrócie MGP, pracuje w ścianie naczyń i uchodzi za lokalny hamulec odkładania wapnia. Polskie normy żywienia z 2024 roku ujmują to ostrożnie: niskie spożycie witaminy K przekłada się na wzmożone zwapnienie kości oraz tętnic.
Gdzie ten mechanizm się kończy
Stąd wniosek sprzedażowy, że witamina D wpuszcza wapń do krwi, a K2 decyduje, gdzie on wyląduje. Mechanizm opisuje jednak warunek konieczny, a nie gwarancję efektu: karboksylacja osteokalcyny i MGP wymaga witaminy K tak samo, jak silnik wymaga oleju, ale dolewanie oleju ponad poziom nie da więcej mocy. Pytanie brzmi więc nie „czy witamina K jest potrzebna”, tylko czy dorosła osoba w Polsce ma jej za mało.
Co wolno napisać na opakowaniu w Unii. Rozporządzenie (UE) nr 432/2012 dopuszcza dla witaminy K dokładnie dwa oświadczenia zdrowotne: że pomaga w prawidłowym krzepnięciu krwi i w utrzymaniu zdrowych kości. Wnioski o oświadczenia mówiące, że menachinon-7 albo połączenie K1 z K2 utrzymuje w zdrowiu serce i naczynia krwionośne, zostały w unijnym rejestrze odrzucone jako niepoparte wystarczającymi dowodami. Hasło o kierowaniu wapnia z tętnic do kości nie ma więc statusu faktu uznanego w Unii.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
K1, MK-4 i MK-7: co naprawdę wchodzi do krwi
Witamina K to nie jeden związek. Filochinon, czyli K1, pochodzi z ciemnozielonych warzyw liściastych i kapustnych: polskie normy podają 60-365 µg na 100 g szpinaku czy sałaty i 80-585 µg na 100 g jarmużu, brokułu lub brukselki. Menachinony, czyli K2, to rodzina związków od MK-4 do MK-13; znajdziesz je w wątróbce, serach i fermentowanych produktach mlecznych, w żółtku jaja i w rybach.
Dlaczego normy dotyczą tylko K1
Autorzy norm żywienia NIZP PZH-PIB z 2024 roku zapisali wprost, że ze względu na niewystarczające dowody dotyczące funkcji, absorpcji i występowania menachinonów u ludzi normy określono jedynie w odniesieniu do filochinonu. Instytucja wyznaczająca w Polsce wartości referencyjne nie uznała więc danych o K2 za wystarczające do postawienia osobnej normy. Podobnie zrobił Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), ustalając w 2017 roku 70 µg na dobę dla filochinonu.
MK-4 kontra MK-7 i to, co jest w kapsułce
Formy różnią się losem w organizmie bardziej, niż sugeruje wspólna nazwa. W badaniu u zdrowych ochotników z 2007 roku K1 i MK-7 wchłaniały się porównywalnie, ale MK-7 miał znacznie dłuższy czas półtrwania i przy dłuższym przyjmowaniu kumulował się we krwi 7-8 razy wyżej. W badaniu u zdrowych Japonek z 2012 roku jednorazowa dawka 420 µg MK-4 nie była wykrywalna w surowicy u żadnej uczestniczki, a MK-7 w tej samej ilości osiągał szczyt po 6 godzinach i był obecny jeszcze po 48 godzinach. Oba badania prowadziły zespoły powiązane z producentami surowca MK-7, ale kierunek wyniku zgadza się z fizjologią. MK-4 w dawce mikrogramowej nie podniesie mierzalnie statusu witaminy K.
Do tego dochodzi sama zawartość kapsułki. Zespół z Narodowego Instytutu Leków w Warszawie przebadał w 2018 roku suplementy z MK-7 w kapsułkach olejowych i tabletkach. Zawartość czynnej formy all-trans była niższa niż formy izomerycznej i często niższa, niż deklarowała etykieta. Liczba na opakowaniu nie jest więc tym samym co dawka przyjęta.
Tętnice i zastawki: co wyszło u ludzi
Hipoteza o naczyniach wzięła się z obserwacji populacji. W duńskim badaniu z 2021 roku, obejmującym 53 372 osoby obserwowane przez 21 lat, uczestnicy z najwyższym spożyciem witaminy K1 mieli o 21% niższe ryzyko hospitalizacji z powodu miażdżycowej choroby sercowo-naczyniowej niż ci z najniższym, a przy witaminie K2 różnica wynosiła 14%. To dane obserwacyjne i o witaminie z jedzenia: osoby jedzące dużo warzyw kapustnych i serów różnią się od reszty populacji także innymi nawykami.
Trzy próby z losowym przydziałem
Najważniejsze jest badanie duńskie z 2022 roku, bo jako jedyne testowało dokładnie to połączenie, które kupujesz w kapsułce. Wzięło w nim udział 365 mężczyzn w średnim wieku 71 lat ze zwapnieniem zastawki aortalnej powyżej 300 jednostek Agatstona, którzy przez 24 miesiące dostawali 720 µg MK-7 z 25 µg witaminy D albo placebo. Zwapnienie narastało w obu grupach niemal identycznie, a różnica wyniosła 17 jednostek Agatstona przy przedziale ufności od minus 86 do 53; postęp zwapnienia aorty i tętnic wieńcowych też się nie różnił. Leczenie działało przy tym biochemicznie: stężenie nieaktywnej postaci MGP spadło o 212 pmol/l wobec wzrostu o 45 pmol/l na placebo. Białko zostało aktywowane, a zwapnienie postępowało tak samo.
W badaniu holenderskim z 2019 roku u 68 osób z cukrzycą typu 2 i chorobą sercowo-naczyniową pół roku z 360 µg MK-7 nie zmniejszyło zwapnienia: w obrazowaniu pozytonowym aktywne wapnienie tętnicy udowej miało raczej tendencję wzrostową (różnica 0,25, przedział od minus 0,02 do 0,51), a w tomografii różnicy nie było. U 96 osób hemodializowanych 375 µg MK-7 przez 24 tygodnie nie zmieniło sztywności tętnic w całej grupie, choć w podgrupie z cukrzycą wypadło na korzyść suplementu.
Najmocniejszy głos za łączeniem. W 2026 roku ukazały się wyniki badania, w którym 180 osób z objawową chorobą wieńcową i wskaźnikiem uwapnienia tętnic wieńcowych 50-400 jednostek przyjmowało przez 2 lata 360 µg MK-7 albo placebo. Mediana wskaźnika wzrosła ze 145 do 214 jednostek na placebo i ze 135 do 184 jednostek na MK-7, a różnica była istotna statystycznie. Autorzy piszą ostrożnie, że suplementacja może spowalniać wapnienie blaszek dotąd niewapniejących, i sami zaznaczają, że kliniczne znaczenie tego wyniku pozostaje do ustalenia. Grupy liczyły po kilkadziesiąt osób, a jeden z autorów zgłosił granty od producenta surowca. To wynik wart śledzenia, nie podstawa do zmiany zaleceń.
Kości: gęstość, osteokalcyna i złamania
Tu dowodów jest więcej, bo witaminę K badano w osteoporozie od lat dziewięćdziesiątych. Podsumowuje je przegląd systematyczny z 2019 roku, obejmujący 36 badań z losowym przydziałem. U kobiet po menopauzie i osób z osteoporozą szansa jakiegokolwiek złamania klinicznego była niższa przy witaminie K (iloraz szans 0,72, przedział ufności od 0,55 do 0,95), ale po ograniczeniu analizy do badań o niskim ryzyku błędu systematycznego wynik przestawał być istotny (0,76, przedział od 0,58 do 1,01). Złamania kręgów nie różniły się wcale (0,96, przedział od 0,83 do 1,11). Autorzy kończą wnioskiem, że nie ma dowodów na wpływ witaminy K na gęstość mineralną kości ani na złamania kręgów, a dowody na złamania kliniczne są niewystarczające. Do przeglądu wydano później erratę, bo zakwestionowano rzetelność jednego z włączonych badań.
Najmocniejsza pojedyncza próba
Trzyletnie badanie u 244 zdrowych kobiet po menopauzie, w którym stosowano 180 µg MK-7 dziennie, wykazało wolniejszy spadek gęstości kości w odcinku lędźwiowym i szyjce kości udowej, ale nie w całym biodrze. To jedna z niewielu prób, w których dawka mieści się w tym, co realnie kupisz w Polsce. Zwróć uwagę, czego nie pokazuje: wpływu na złamania, bo takiego punktu końcowego nie mierzyła.
Czy K2 zabezpiecza przed nadmiarem witaminy D
To pytanie słyszę najczęściej, a odpowiedź jest krótka: nie istnieje badanie u ludzi, które porównałoby wapń we krwi przy dużej dawce witaminy D podawanej z K2 i bez K2. Duńska próba z 2022 roku podawała obie witaminy razem, ale bez ramienia z samą witaminą D.
Wiadomo za to, jak często wapń rośnie przy samej witaminie D. W trzyletnim badaniu u 373 zdrowych osób w wieku 55-70 lat, przyjmujących 400, 4000 albo 10 000 IU dziennie bez witaminy K, łagodną hiperkalcemię w granicach 2,56-2,64 mmol/l stwierdzono u 4% uczestników: u nikogo przy 400 IU, u 3% przy 4000 IU i u 9% przy 10 000 IU, a wszystkie przypadki ustąpiły przy powtórnym badaniu. Hiperkalciuria, czyli nadmiar wapnia w moczu, dotyczyła 23% badanych i też narastała z dawką: 17%, 22% i 31%. To argument przeciw traktowaniu dużych dawek witaminy D jako czegoś, co i tak nie zaszkodzi, ale nie argument za K2 jako polisą.
Dawki z badań wobec polskich norm i limitów
Zestawienie dawek pokazuje przepaść między badaniami a półką sklepową.
| Wartość | Witamina K | Witamina D |
|---|---|---|
| Norma polska 2024 | 65 µg mężczyźni, 55 µg kobiety | 15 µg (600 IU) |
| Wartość EFSA | 70 µg na dobę | Limit górny 100 µg (4000 IU) |
| Maksimum w suplemencie w Polsce | 200 µg | 2000 IU do 75 lat, 4000 IU powyżej |
| Dawki w badaniach | 180, 360, 375, 720 µg MK-7 | 400-10 000 IU |
Co z niej wynika
Normy dla witaminy K ustalono dla filochinonu i mówią o ilości, którą pokrywa jedna porcja gotowanego jarmużu albo brokułu. Dawka 180 µg MK-7, przy której obserwowano wolniejszy spadek gęstości kości, mieści się jeszcze w polskim limicie 200 µg, ale 360 i 720 µg z badań nad naczyniami to dawki, których w polskim suplemencie legalnie nie kupisz. Po stronie witaminy D wytyczne z 2023 roku zalecają dorosłym 1000-2000 IU dziennie przez cały rok, jeśli nie korzystają ze słońca przez 30-45 minut między 10 a 15 od maja do końca września, a osobom po 75. roku życia 2000-4000 IU. Górna dopuszczalna dawka profilaktyczna dla dorosłego o prawidłowej masie ciała to 4000 IU na dobę, a przy nadwadze i otyłości 10 000 IU.
Te wytyczne są przy tym wymownie milczące w naszej sprawie: opisują progi 25(OH)D, dawki dla każdej grupy wieku i terminy kontroli, a witamina K nie pojawia się w nich ani razu. Gdyby dodatek K2 był warunkiem bezpiecznej suplementacji witaminy D, trudno wyobrazić sobie, żeby trzydziestu kilku autorów o tym zapomniało.
Kiedy łączenie nie ma uzasadnienia
Bez uzasadnienia. Osoba jedząca regularnie warzywa kapustne i zielone liściaste, przyjmująca profilaktyczne 1000-2000 IU witaminy D. Osoba przyjmująca antagonistę witaminy K. Osoba, która chce w ten sposób zabezpieczyć się przed dawką 50 000 IU raz w tygodniu, bo problemem jest dawka, a nie brak K2. Preparat z K2 w postaci MK-4 w dawce mikrogramowej. Wreszcie każdy, kto liczy na efekt sercowo-naczyniowy nieuznany przez unijnego regulatora.
Kiedy jednak może się przydać
W chińskim badaniu z 2020 roku u 311 osób w wieku 50-75 lat 90 µg MK-7 dziennie spowalniało ubytek masy kostnej w szyjce kości udowej u kobiet po menopauzie, ale nie u mężczyzn, a dołożenie do MK-7 wapnia i witaminy D3 nie dało żadnej dodatkowej korzyści. Ten wynik odwraca zwykłą narrację: to witamina D niczego nie dodała do K2. Dlatego radzę patrzeć na własny talerz: przy diecie ubogiej w zielone warzywa i nabiał dodatek K2 w dawce mieszczącej się w polskim limicie jest rozsądnym uzupełnieniem, a przy diecie bogatej w jedno i drugie dopłacasz za drugą literę bez powodu. Sumowanie składników z kilku preparatów rozbieram przy okazji sensu brania multiwitaminy, a magnez dokładany do witaminy D w tekście o formach magnezu i ich przyswajalności.
Leki przeciwzakrzepowe, ciąża i nerki
Witamina K jest jedynym składnikiem takiego zestawu z poważną, udokumentowaną interakcją z lekami na receptę.
Jeśli przyjmujesz acenokumarol lub warfarynę, nie kupuj preparatu z witaminą K bez rozmowy z lekarzem kontrolującym Twoje INR. Polskie normy żywienia z 2024 roku stwierdzają, że podawanie tym pacjentom witaminy K2 w postaci MK-7 już w dawce 10 µg ogranicza skuteczność leku, a Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym rekomenduje dla takich preparatów ostrzeżenie na etykiecie. Gdy witamina D jest potrzebna, zapytaj o preparat bez K2. Mechanizm, liczby z badania u ochotników i listę innych takich połączeń zebrałem w przeglądzie suplementów zmieniających działanie leków i wyniki badań.
Nie dotyczy to leków przeciwzakrzepowych o innym mechanizmie, jak rywaroksaban czy dabigatran, ani leków przeciwpłytkowych. Nazwę swojego leku sprawdź na opakowaniu i zapytaj farmaceutę, czy jest antagonistą witaminy K.
Ciąża i choroby nerek
W ciąży witamina D ma jasne zalecenia: polskie wytyczne z 2023 roku podają 2000 IU dziennie przez całą ciążę i karmienie, jeśli nie można oznaczyć 25(OH)D, z górną dopuszczalną dawką 4000 IU. Dla witaminy K polskie normy nie różnicują ciąży od reszty dorosłych kobiet i zostawiają 55 µg, a badań nad suplementacją MK-7 u ciężarnych nie ma. Normy przypominają przy tym, że warfaryna w ciąży może prowadzić do wad kostnych płodu, czyli płodowego zespołu warfarynowego, więc leczenia przeciwzakrzepowego nie zmienia się tu samodzielnie.
Przy przewlekłej chorobie nerek niedobór witaminy K jest częsty, a zwapnienie naczyń postępuje szybko i to dlatego MK-7 testowano tam najczęściej. Jednocześnie gospodarka wapniowo-fosforanowa jest rozregulowana, a dawki witaminy D ustala nefrolog. Jeśli masz rozpoznaną chorobę nerek, kamicę nerkową, sarkoidozę, nadczynność przytarczyc lub bierzesz tiazydowe leki moczopędne, o witaminie D decyduj z lekarzem, a nie z etykiety.
Jakie badania zrobić i kiedy do lekarza
Przy witaminie D badaniem wyjściowym jest stężenie 25(OH)D w surowicy. Polskie wytyczne z 2023 roku przyjmują niedobór poniżej 20 ng/ml, stan suboptymalny 20-30 ng/ml i stężenie optymalne 30-50 ng/ml, czyli 75-125 nmol/l. Sprawdź na swoim wyniku jednostkę, bo laboratoria podają obie. Przy leczeniu udokumentowanego niedoboru u osoby dorosłej wytyczne przewidują kontrolę po 8-12 tygodniach, nie później niż po trzech miesiącach.
Wapń i markery witaminy K
Drugie badanie to wapń całkowity w surowicy, a przy nieprawidłowym wyniku lekarz zwykle dokłada wapń zjonizowany, fosfor, kreatyninę i parathormon. Dla witaminy K nie ma badania, które miałoby sens w gabinecie lekarza rodzinnego: markery w rodzaju nieaktywnej postaci MGP czy nieukarboksylowanej osteokalcyny są narzędziem badawczym i ich wyniku nie da się przełożyć na decyzję o dawce.
Nudności, wymioty, ból brzucha, nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, splątanie i apatia u osoby przyjmującej witaminę D wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. To typowe objawy zatrucia witaminą D i towarzyszącej mu hiperkalcemii, której wyznacznikiem przy przedawkowaniu jest 25(OH)D powyżej 150 ng/ml. Zabierz na wizytę wszystkie opakowania, łącznie z preparatami kupionymi za granicą. Bezobjawową hiperkalcemię wykrywa się czasem także przy dawkach uznawanych za bezpieczne, więc trzymanie się zaleceń nie zwalnia z kontroli wyników.
Trzy rozmowy o kapsułce z dwiema witaminami
Pytanie o K2 pada rzadko wprost. Obserwuję, że wychodzi przy przeglądzie apteczki, przy wyniku z jesiennego pakietu badań albo przy paczce z wyjazdu.
Przykład: acenokumarol i zestaw kupiony z myślą o kościach
Typowa sytuacja: osoba po sześćdziesiątce, od dwóch lat na acenokumarolu po migotaniu przedsionków, z INR pilnowanym co kilka tygodni, kupuje we wrześniu preparat z 2000 IU witaminy D i 100 µg K2, bo sprzedawca powiedział, że „to lepsze dla kości”. W mojej praktyce zaczynam wtedy od przeczytania etykiety na głos i pokazania, że tu nie chodzi o kości, tylko o lek: normy żywienia podają ograniczenie skuteczności antagonistów witaminy K już przy 10 µg MK-7, czyli dziesięciokrotnie mniej, niż jest w tej kapsułce. Proszę o odłożenie opakowania i telefon do poradni prowadzącej leczenie, zanim padnie pierwsza dawka. Zrób to samo: zanim kupisz cokolwiek z literą K, sprawdź na ulotce swojego leku, czy jest antagonistą witaminy K.
Przykład: 2000 IU przez całą zimę i wynik, który nie drgnął
Druga scena wraca co marzec. Osoba trenująca cztery razy w tygodniu bierze od października 2000 IU witaminy D, a marcowy wynik 25(OH)D pokazuje 17 ng/ml, czyli wciąż niedobór według polskich progów. Pierwsze pytanie brzmi zwykle: czy to przez brak K2? Nie, bo witamina K nie bierze udziału w powstawaniu 25(OH)D. Zaczynam od sprawdzenia trzech rzeczy: czy kapsułka była brana codziennie, czy z posiłkiem zawierającym tłuszcz i ile waży ta osoba, bo przy nadwadze i otyłości wytyczne przewidują dawkę podwójną, do 10 000 IU jako górnej granicy. Dopiero z tymi odpowiedziami kieruję do lekarza po ustalenie dawki leczniczej i termin kontroli. Zapisz przez dwa tygodnie, o której i z czym połykasz kapsułkę.
Przykład: 50 000 IU raz w tygodniu z zagranicznej paczki
Trzecia sytuacja dotyczy preparatów sprowadzanych z zagranicznych sklepów, gdzie limity dawek są inne niż w Unii. Zgłasza się do mnie osoba, która od czterech miesięcy bierze 50 000 IU raz w tygodniu, czyli około 7100 IU dziennie, bez jednego oznaczenia 25(OH)D i bez wapnia. Taka dawka bywa stosowana, ale jako schemat leczniczy pod kontrolą lekarza, nie jako profilaktyka z internetu: polski limit w suplemencie dla dorosłego do 75 lat to 2000 IU dziennie. Tłumaczę, że K2 z drugiej kapsułki niczego tu nie zabezpiecza, bo nikt takiego zabezpieczenia u ludzi nie sprawdził. Proszę o wizytę u lekarza rodzinnego z opakowaniem i o oznaczenie 25(OH)D oraz wapnia. Policz, ile IU dziennie wychodzi z Twojego schematu, zanim uznasz go za bezpieczny.
Podsumowanie stanu dowodów
| Twierdzenie | Co mówią dane | Poziom dowodu |
|---|---|---|
| K2 kieruje wapń z tętnic do kości | 720 µg MK-7 z witaminą D bez wpływu na zwapnienie zastawki u 365 mężczyzn | Umiarkowany, przeciw |
| MK-7 spowalnia wapnienie tętnic wieńcowych | Jedna próba u 180 osób z wynikiem istotnym, inna u 68 osób bez efektu | Niski |
| Dieta bogata w witaminę K to mniej zdarzeń sercowych | Duże badanie obserwacyjne, bez dowodu przyczynowości | Niski do umiarkowanego |
| Witamina K zmniejsza liczbę złamań klinicznych | Metaanaliza 36 badań, efekt znika po odrzuceniu prac obciążonych błędem | Niski |
| 180 µg MK-7 spowalnia ubytek gęstości kości | Trzy lata u 244 kobiet, efekt w kręgosłupie i szyjce, nie w biodrze | Niski do umiarkowanego |
| K2 chroni przed hiperkalcemią przy dużych dawkach D3 | Brak badania u ludzi porównującego witaminę D z K2 i bez K2 | Teza nieuzasadniona |
| MK-4 w dawce mikrogramowej poprawia status witaminy K | Po 420 µg nie był wykrywalny w surowicy u żadnej uczestniczki | Umiarkowany, przeciw |
| Menachinon-7 osłabia antagonistów witaminy K | Ograniczenie skuteczności leku już przy 10 µg według norm z 2024 roku | Umiarkowany |
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy witaminę D3 trzeba łączyć z K2?
Nie ma takiego wymogu. Polskie wytyczne suplementacji witaminy D z 2023 roku opisują dawki, progi 25(OH)D i terminy kontroli, a witamina K nie pojawia się w nich ani razu.
Czy K2 kieruje wapń z tętnic do kości?
W badaniach u ludzi to się nie potwierdziło. U 365 mężczyzn ze zwapnieniem zastawki aortalnej 720 µg menachinonu-7 z witaminą D przez 2 lata dało różnicę 17 jednostek Agatstona wobec placebo, czyli wynik nieodróżnialny od przypadku.
Ile K2 było w badaniach, a ile wolno w polskim suplemencie?
Próby kliniczne używały 180, 360, 375 i 720 µg menachinonu-7 dziennie. Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym uznał 200 µg witaminy K za maksimum w dziennej porcji suplementu.
Czy K2 chroni przed hiperkalcemią przy dużych dawkach D3?
Nie istnieje badanie u ludzi, które porównałoby wapń we krwi przy dużej dawce witaminy D z K2 i bez K2. W trzyletniej próbie bez witaminy K łagodna hiperkalcemia wystąpiła u 3% osób przy 4000 IU i u 9% przy 10 000 IU dziennie.
Czy przy acenokumarolu można brać preparat D3 z K2?
Nie bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie. Polskie normy żywienia z 2024 roku podają, że już 10 µg menachinonu-7 ogranicza skuteczność antagonistów witaminy K.
Podsumowanie
- Mechanizm istnieje, ale nie przekłada się na twarde wyniki. W próbie u 365 mężczyzn dwa lata MK-7 z witaminą D nie zmieniły postępu zwapnienia zastawki, choć nieaktywne MGP spadło o 212 pmol/l.
- Unijny regulator dopuszcza dla witaminy K tylko dwa oświadczenia: o krzepnięciu krwi i o utrzymaniu zdrowych kości. Hasła o sercu i naczyniach dla MK-7 zostały w rejestrze odrzucone.
- Dawki z badań nad naczyniami przekraczają polskie limity. 360 i 720 µg MK-7 to więcej niż maksimum 200 µg w dziennej porcji suplementu, a 180 µg z badań nad kośćmi jeszcze się w nim mieści.
- K2 nie jest polisą od nadmiaru witaminy D. Takiego porównania u ludzi nikt nie przeprowadził, a bez witaminy K łagodna hiperkalcemia dotyczyła 3% osób przy 4000 IU i 9% przy 10 000 IU dziennie.
- Przy acenokumarolu i warfarynie preparat z K2 odpada bez decyzji lekarza kontrolującego INR, bo już 10 µg MK-7 ogranicza skuteczność tych leków.
Zanim dołożysz drugą literę do kapsułki, sprawdź, czy masz zamknięte podstawy: czy jesz zielone warzywa i nabiał, czy śpisz tyle, żeby trening się odkładał, i czy dawka samej witaminy D odpowiada Twojej masie ciała i wynikowi 25(OH)D. Jeśli chcesz uporządkować to razem z resztą swojej półki z suplementami, umów się na omówienie wyników i suplementacji podczas konsultacji online. Osoby z Lublina i okolic zapraszam też do siebie, na stacjonarną współpracę z dietetykiem w Lublinie.
Bibliografia
- Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H (red.). Normy żywienia dla populacji Polski. Warszawa: NIZP PZH-PIB; 2024. pzh.gov.pl, normy 2024 (dostęp 24.09.2026).
- Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym. Uchwały nr 2/2020 (witamina K) i nr 1/2021 (witamina D) o maksymalnych dawkach w dziennej porcji suplementu. www.gov.pl, uchwały Zespołu (dostęp 24.09.2026).
- Komisja Europejska. Rozporządzenie (UE) nr 432/2012 oraz unijny rejestr oświadczeń zdrowotnych, wpisy 123, 124, 126, 127, 128, 2879 i 2880. rejestr oświadczeń zdrowotnych UE (dostęp 24.09.2026).
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), Turck D, Bresson JL, et al. Dietary reference values for vitamin K. EFSA J. 2017;15(5):e04780. PMID: 32625486.
- EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA), Turck D, Bohn T, et al. Scientific opinion on the tolerable upper intake level for vitamin D, including the derivation of a conversion factor for calcidiol monohydrate. EFSA J. 2023;21(8):e08145. PMID: 37560437.
- Płudowski P, Kos-Kudła B, Walczak M, et al. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients. 2023;15(3):695. PMID: 36771403.
- Schurgers LJ, Teunissen KJ, Hamulyák K, et al. Vitamin K-containing dietary supplements: comparison of synthetic vitamin K1 and natto-derived menaquinone-7. Blood. 2007;109(8):3279-83. PMID: 17158229.
- Sato T, Schurgers LJ, Uenishi K. Comparison of menaquinone-4 and menaquinone-7 bioavailability in healthy women. Nutr J. 2012;11:93. PMID: 23140417.
- Szterk A, Bus K, Zmysłowski A, et al. Analysis of Menaquinone-7 Content and Impurities in Oil and Non-Oil Dietary Supplements. Molecules. 2018;23(5):1056. PMID: 29724016.
- Bellinge JW, Dalgaard F, Murray K, et al. Vitamin K Intake and Atherosclerotic Cardiovascular Disease in the Danish Diet Cancer and Health Study. J Am Heart Assoc. 2021;10(16):e020551. PMID: 34369182.
- Diederichsen ACP, Lindholt JS, Möller S, et al. Vitamin K2 and D in Patients With Aortic Valve Calcification: A Randomized Double-Blinded Clinical Trial. Circulation. 2022;145(18):1387-1397. PMID: 35465686.
- Vossen LM, de Leeuw PW, Schurgers LJ, et al. Two Years of Menaquinone-7 Supplementation and Coronary Artery Calcification: A Randomized Clinical Trial. JAMA Cardiol. 2026;11(8):719-726. PMID: 42268593.
- Zwakenberg SR, de Jong PA, Bartstra JW, et al. The effect of menaquinone-7 supplementation on vascular calcification in patients with diabetes: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Am J Clin Nutr. 2019;110(4):883-890. PMID: 31387121.
- Naiyarakseree N, Phannajit J, Naiyarakseree W, et al. Effect of Menaquinone-7 Supplementation on Arterial Stiffness in Chronic Hemodialysis Patients: A Multicenter Randomized Controlled Trial. Nutrients. 2023;15(11):2422. PMID: 37299386.
- Mott A, Bradley T, Wright K, et al. Effect of vitamin K on bone mineral density and fractures in adults: an updated systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Osteoporos Int. 2019;30(8):1543-1559. PMID: 31076817. Errata z poprawionymi wynikami: Osteoporos Int. 2020;31(11):2269-2270, PMID 32965511.
- Knapen MH, Drummen NE, Smit E, et al. Three-year low-dose menaquinone-7 supplementation helps decrease bone loss in healthy postmenopausal women. Osteoporos Int. 2013;24(9):2499-507. PMID: 23525894.
- Zhang Y, Liu Z, Duan L, et al. Effect of Low-Dose Vitamin K2 Supplementation on Bone Mineral Density in Middle-Aged and Elderly Chinese: A Randomized Controlled Study. Calcif Tissue Int. 2020;106(5):476-485. PMID: 32060566.
- Billington EO, Burt LA, Rose MS, et al. Safety of High-Dose Vitamin D Supplementation: Secondary Analysis of a Randomized Controlled Trial. J Clin Endocrinol Metab. 2020;105(4):dgz212. PMID: 31746327.
- Marcinowska-Suchowierska E, Kupisz-Urbańska M, Łukaszkiewicz J, et al. Vitamin D Toxicity-A Clinical Perspective. Front Endocrinol (Lausanne). 2018;9:550. PMID: 30294301.
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czy witaminę D3 trzeba łączyć z K2?
Nie ma takiego wymogu. Polskie wytyczne suplementacji witaminy D z 2023 roku opisują dawki, progi 25(OH)D i terminy kontroli, a witamina K nie pojawia się w nich ani razu.
Czy K2 kieruje wapń z tętnic do kości?
W badaniach u ludzi to się nie potwierdziło. U 365 mężczyzn ze zwapnieniem zastawki aortalnej 720 µg menachinonu-7 z witaminą D przez 2 lata dało różnicę 17 jednostek Agatstona wobec placebo, czyli wynik nieodróżnialny od przypadku.
Ile K2 było w badaniach, a ile wolno w polskim suplemencie?
Próby kliniczne używały 180, 360, 375 i 720 µg menachinonu-7 dziennie. Zespół do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym uznał 200 µg witaminy K za maksimum w dziennej porcji suplementu.
Czy K2 chroni przed hiperkalcemią przy dużych dawkach D3?
Nie istnieje badanie u ludzi, które porównałoby wapń we krwi przy dużej dawce witaminy D z K2 i bez K2. W trzyletniej próbie bez witaminy K łagodna hiperkalcemia wystąpiła u 3% osób przy 4000 IU i u 9% przy 10 000 IU dziennie.
Czy przy acenokumarolu można brać preparat D3 z K2?
Nie bez rozmowy z lekarzem prowadzącym leczenie. Polskie normy żywienia z 2024 roku podają, że już 10 µg menachinonu-7 ogranicza skuteczność antagonistów witaminy K.
