Akkermansia muciniphila ma ciekawą biologię, mocny marketing i zaskakująco skromną bazę dowodową u ludzi.
Poniżej pokazuję, co dokładnie pokazało jedyne istotne badanie kliniczne, i wyjaśniam, jak zwiększyć populację tej bakterii bez wydawania setek złotych miesięcznie.
Policz to sam Kalkulator kalorii i makroskładników Pięć wzorów przemiany materii, aktywność liczona także z kroków. Wynik razem z rozbiciem na białko, tłuszcze i węglowodany. Dwie minuty, za darmo. ObliczCo naprawdę pokazało kluczowe badanie
Zacznijmy od tego, bo cała reszta się od tego zaczyna.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
Badanie opublikowane w 2019 roku objęło 32 osoby z nadwagą i cechami zespołu metabolicznego, podzielone na trzy grupy: placebo, bakteria żywa i bakteria pasteryzowana.
Czas trwania: trzy miesiące.
Główny punkt końcowy: bezpieczeństwo i tolerancja, a nie skuteczność metaboliczna.
Sami autorzy określili je jako badanie wstępne o charakterze eksploracyjnym, czyli sprawdzające, czy warto prowadzić dalsze prace.
Co zaobserwowano
W grupie z formą pasteryzowaną odnotowano poprawę wrażliwości na insulinę, obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego oraz spadek markerów uszkodzenia wątroby.
Nie wykazano istotnej redukcji masy ciała.
Jak to interpretować uczciwie
Przy jedenastu osobach w grupie i wynikach drugorzędnych nie da się mówić o dowodach rozstrzygających.
To sygnał, że kierunek jest obiecujący i wart większego badania, a nie potwierdzenie działania.
Rzecz warta odnotowania: od publikacji minęło kilka lat, a dużego badania potwierdzającego nadal brakuje. W nauce to informacja sama w sobie.
Myszy a ludzie: ważne rozgraniczenie
Większość spektakularnych wyników dotyczących tej bakterii pochodzi z badań na zwierzętach.
| Obserwacja | Model | Przełożenie na człowieka |
|---|---|---|
| Odwrócenie otyłości indukowanej dietą | Myszy | Nie wykazano |
| Pogrubienie warstwy śluzu | Myszy | Prawdopodobne, nieprzebadane bezpośrednio |
| Przewaga formy pasteryzowanej | Myszy, wstępnie ludzie | Sugerowana |
| Poprawa wrażliwości na insulinę | Myszy i ludzie | Wstępnie obserwowana |
| Stymulacja wydzielania GLP-1 | Głównie myszy | Niepotwierdzone |
Dlaczego to rozróżnienie jest istotne
Myszy w tych badaniach karmiono dietą wysokotłuszczową w warunkach kontrolowanych, a ich mikrobiota różni się od ludzkiej.
Historia badań nad mikrobiotą zna wiele przypadków, w których spektakularne wyniki u gryzoni nie przełożyły się na człowieka.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Jak działa: mechanizm i mucyna
Ta część jest solidnie udokumentowana i rzeczywiście ciekawa.
Bakteria, która żywi się śluzem
Nazwa gatunkowa oznacza dosłownie „lubiąca mucynę”, czyli główny składnik śluzu wyściełającego jelito.
Mechanizm wygląda paradoksalnie: zjadając wierzchnią warstwę śluzu, bakteria pobudza komórki kubkowe do wytwarzania nowego. Efektem netto jest grubsza warstwa ochronna, a nie cieńsza.
Związek z parametrami metabolicznymi
Obserwacja wyjściowa: u osób z otyłością, cukrzycą typu 2 i chorobami zapalnymi jelit populacja tej bakterii jest zwykle niższa.
Zastrzeżenie kluczowe dla interpretacji: to korelacja, a kierunek zależności pozostaje niejasny.
Niższy poziom Akkermansii może być skutkiem odmiennej diety i stanu zdrowia, a nie ich przyczyną. Rozstrzygnięcie tego wymagałoby badań interwencyjnych, których brakuje.
Kwestia GLP-1
Sugerowany mechanizm zakłada, że obecność tej bakterii pobudza wydzielanie GLP-1, hormonu wpływającego na sytość.
Dane pochodzą jednak głównie z modeli zwierzęcych. Porównywanie tego z działaniem leków z grupy agonistów receptora GLP-1 jest nieuprawnione, bo skala efektu jest nieporównywalna. Szerzej o samych lekach w tekście o GLP-1 i GIP.
Dlaczego martwa bakteria działa
Za efekt odpowiada białko błonowe oznaczane jako Amuc_1100, oddziałujące na receptory komórek nabłonka jelitowego.
Pasteryzacja zabija bakterię, ale białko pozostaje aktywne, a przy okazji preparat staje się znacznie stabilniejszy.
Praktyczna konsekwencja
To dobra wiadomość z punktu widzenia jakości produktu, bo żywa bakteria beztlenowa jest trudna do utrzymania przy życiu w kapsułce.
Zastrzeżenie: porównanie obu form u ludzi przeprowadzono na bardzo małej grupie, więc wniosek o przewadze formy pasteryzowanej opiera się głównie na badaniach zwierzęcych.
Status regulacyjny
Wątek pomijany, a przydatny przy ocenie produktu.
Pasteryzowana forma Akkermansia muciniphila została dopuszczona w Unii Europejskiej jako nowa żywność, po ocenie bezpieczeństwa przeprowadzonej przez europejski urząd do spraw bezpieczeństwa żywności.
Ważne rozróżnienie: dopuszczenie dotyczy bezpieczeństwa stosowania, a nie potwierdzenia skuteczności zdrowotnej.
To dwie różne rzeczy, choć w materiałach marketingowych bywają przedstawiane zamiennie.
Czy warto suplementować
Kwestia ceny wobec dowodów
Miesięczna kuracja kosztuje zwykle kilkaset złotych, co przy obecnej sile dowodów trudno uzasadnić u osoby zdrowej.
Badania prowadzono na osobach z zaburzeniami metabolicznymi, więc przenoszenie wyników na kogoś, kto chce zgubić kilka kilogramów, nie ma podstaw.
Kiedy można rozważyć
Przy rozpoznanym zespole metabolicznym, cukrzycy typu 2 albo wyraźnej insulinooporności, po omówieniu z lekarzem prowadzącym.
Zawsze jako uzupełnienie, nigdy zamiast zmian w diecie i aktywności.
Czego ten probiotyk nie zrobi
- Nie zastąpi deficytu energetycznego. Bez niego masa ciała nie spadnie.
- Nie zwiększy tempa metabolizmu w sposób mający praktyczne znaczenie.
- Nie zablokuje wchłaniania kalorii.
- Nie wyleczy insulinooporności, której główną przyczyną jest zwykle nadmiar tkanki tłuszczowej.
Jak zwiększyć jej poziom naturalnie
Rozwiązanie tańsze i przy okazji lepiej udokumentowane.
Polifenole
Dieta bogata w polifenole sprzyja wzrostowi tej bakterii, co wykazano w kilku badaniach.
Dobre źródła: owoce jagodowe, granat, żurawina, zielona herbata, kakao oraz oliwa z pierwszego tłoczenia. Więcej o samym kakao w tekście o kakao.
Błonnik fermentowalny
Choć Akkermansia nie odżywia się bezpośrednio błonnikiem, potrzebuje środowiska tworzonego przez inne bakterie.
Fermentacja błonnika prowadzi do wytwarzania krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, w tym maślanu, odżywiającego komórki jelita i utrzymującego korzystne pH. Szerzej w tekście o błonniku pokarmowym.
O poście przerywanym ostrożnie
Sugerowany mechanizm brzmi sensownie: przy przerwie w dostarczaniu pokarmu bakterie żywiące się śluzem zyskują przewagę.
Dowody są jednak ograniczone i pochodzą głównie z modeli zwierzęcych oraz niewielkich badań u ludzi.
To hipoteza warta obserwacji, a nie powód do wprowadzania postu wyłącznie w tym celu.
O nieszczelnym jelicie precyzyjnie
Zwiększona przepuszczalność jelitowa to zjawisko realne, mierzalne i opisane w literaturze, występujące między innymi przy chorobach zapalnych jelit i celiakii.
„Zespół nieszczelnego jelita” jako jednostka chorobowa nie jest natomiast uznawany w medycynie.
Dlaczego warto o tym pamiętać
Pierwszy termin opisuje parametr fizjologiczny. Drugi funkcjonuje głównie w marketingu suplementów i bywa przedstawiany jako przyczyna bardzo szerokiej listy dolegliwości.
Przenikanie lipopolisacharydów do krwiobiegu i związana z tym endotoksemia to zjawiska opisane naukowo, ale ich rola w konkretnych chorobach pozostaje przedmiotem badań, a nie ustalonym faktem.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Jak mocne są dowody na działanie Akkermansia muciniphila?
Słabsze, niż sugeruje marketing. Kluczowe badanie u ludzi objęło 32 osoby, trwało trzy miesiące, a jego głównym celem była ocena bezpieczeństwa. Wyniki metaboliczne miały charakter wstępny i od 2019 roku nie pojawiło się duże badanie potwierdzające.
Czy Akkermansia pomaga schudnąć?
Nie ma na to dowodów. W badaniu klinicznym nie wykazano istotnej redukcji masy ciała. Obserwowano poprawę części parametrów metabolicznych, ale to co innego niż odchudzanie, a bez deficytu energetycznego żaden probiotyk nie zadziała.
Czy pasteryzowana forma działa lepiej niż żywa?
Tak sugerują badania, głównie na modelach zwierzęcych. Odpowiada za to białko błonowe Amuc_1100, które przetrwa pasteryzację i oddziałuje na receptory komórek jelita. U ludzi porównanie obu form przeprowadzono na bardzo małej grupie.
Czy ten probiotyk jest dopuszczony w Unii Europejskiej?
Pasteryzowana forma została dopuszczona jako nowa żywność po ocenie bezpieczeństwa przez europejski urząd do spraw bezpieczeństwa żywności. Dopuszczenie dotyczy jednak bezpieczeństwa stosowania, a nie potwierdzenia skuteczności zdrowotnej.
Jak naturalnie zwiększyć poziom tej bakterii?
Największe znaczenie ma dieta bogata w polifenole, obecne w owocach jagodowych, granacie, zielonej herbacie i kakao, oraz w błonnik fermentowalny. To rozwiązanie tańsze i lepiej udokumentowane niż suplementacja.
Komu suplementacja może mieć sens?
Ewentualnie osobom z rozpoznanym zespołem metabolicznym lub insulinoopornością, po omówieniu z lekarzem. U osób zdrowych, chcących zredukować kilka kilogramów, wydatek rzędu kilkuset złotych miesięcznie trudno uzasadnić dostępnymi dowodami.
Czy zespół nieszczelnego jelita to prawdziwa diagnoza?
Zwiększona przepuszczalność jelitowa jest zjawiskiem mierzalnym i realnym, natomiast zespół nieszczelnego jelita nie jest jednostką chorobową uznawaną w medycynie. Warto rozróżniać te dwa pojęcia, bo drugie funkcjonuje głównie w marketingu.
Czy post przerywany zwiększa poziom Akkermansii?
Część badań to sugeruje, ale dowody są ograniczone i pochodzą głównie z modeli zwierzęcych oraz małych badań u ludzi. To hipoteza warta obserwacji, a nie ustalony fakt.
Podsumowanie
Rzecz do postawienia jasno: kluczowe badanie u ludzi objęło 32 osoby, trwało trzy miesiące i badało przede wszystkim bezpieczeństwo. Wyniki metaboliczne miały charakter wstępny.
Od 2019 roku nie pojawiło się duże badanie potwierdzające, co samo w sobie jest informacją.
Czego nie wykazano: istotnej redukcji masy ciała. Obserwowana poprawa parametrów metabolicznych to co innego niż odchudzanie.
Rozgraniczenie warte zapamiętania: większość spektakularnych wyników pochodzi z badań na myszach, a historia badań nad mikrobiotą zna wiele przypadków, w których nie przełożyło się to na człowieka.
Rozwiązanie tańsze i lepiej udokumentowane: polifenole i błonnik fermentowalny. Owoce jagodowe, granat, zielona herbata i kakao kosztują ułamek ceny preparatu.
I ocena uczciwa: to fascynujący kierunek badań, ale na etapie obiecującym, a nie potwierdzonym. Cena preparatów wyprzedza obecnie siłę dowodów.
Jeśli zmagasz się z insulinoopornością i chcesz ustawić dietę pod ten problem, sprawdź konsultację online. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie analizujemy suplementy bez marketingu.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- Depommier C, Everard A, Druart C, i wsp. Supplementation with Akkermansia muciniphila in overweight and obese human volunteers: a proof-of-concept exploratory study. Nature Medicine. 2019;25(7):1096-1103. doi:10.1038/s41591-019-0495-2
- Plovier H, Everard A, Druart C, i wsp. A purified membrane protein from Akkermansia muciniphila or the pasteurized bacterium improves metabolism in obese and diabetic mice. Nature Medicine. 2017;23(1):107-113. doi:10.1038/nm.4236
- Everard A, Belzer C, Geurts L, i wsp. Cross-talk between Akkermansia muciniphila and intestinal epithelium controls diet-induced obesity. Proceedings of the National Academy of Sciences. 2013;110(22):9066-9071. doi:10.1073/pnas.1219451110
- Cani PD, Depommier C, Derrien M, Everard A, de Vos WM. Akkermansia muciniphila: paradigm for next-generation beneficial microorganisms. Nature Reviews Gastroenterology and Hepatology. 2022;19(10):625-637. doi:10.1038/s41575-022-00631-9
- Turck D, Bohn T, Castenmiller J, i wsp. Safety of pasteurised Akkermansia muciniphila as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283. EFSA Journal. 2021;19(9):6780. doi:10.2903/j.efsa.2021.6780
- Anhê FF, Roy D, Pilon G, i wsp. A polyphenol-rich cranberry extract protects from diet-induced obesity, insulin resistance and intestinal inflammation in association with increased Akkermansia spp. population in the gut microbiota of mice. Gut. 2015;64(6):872-883. doi:10.1136/gutjnl-2014-307142
- Derrien M, Belzer C, de Vos WM. Akkermansia muciniphila and its role in regulating host functions. Microbial Pathogenesis. 2017;106:171-181. doi:10.1016/j.micpath.2016.02.005
- Camilleri M. Leaky gut: mechanisms, measurement and clinical implications in humans. Gut. 2019;68(8):1516-1526. doi:10.1136/gutjnl-2019-318427
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Jak mocne są dowody na działanie Akkermansia muciniphila?
Słabsze, niż sugeruje marketing. Kluczowe badanie u ludzi objęło 32 osoby, trwało trzy miesiące, a jego głównym celem była ocena bezpieczeństwa. Wyniki metaboliczne miały charakter wstępny i od 2019 roku nie pojawiło się duże badanie potwierdzające.
Czy Akkermansia pomaga schudnąć?
Nie ma na to dowodów. W badaniu klinicznym nie wykazano istotnej redukcji masy ciała. Obserwowano poprawę części parametrów metabolicznych, ale to co innego niż odchudzanie, a bez deficytu energetycznego żaden probiotyk nie zadziała.
Czy pasteryzowana forma działa lepiej niż żywa?
Tak sugerują badania, głównie na modelach zwierzęcych. Odpowiada za to białko błonowe Amuc_1100, które przetrwa pasteryzację i oddziałuje na receptory komórek jelita. U ludzi porównanie obu form przeprowadzono na bardzo małej grupie.
Czy ten probiotyk jest dopuszczony w Unii Europejskiej?
Pasteryzowana forma została dopuszczona jako nowa żywność po ocenie bezpieczeństwa przez europejski urząd do spraw bezpieczeństwa żywności. Dopuszczenie dotyczy jednak bezpieczeństwa stosowania, a nie potwierdzenia skuteczności zdrowotnej.
Jak naturalnie zwiększyć poziom tej bakterii?
Największe znaczenie ma dieta bogata w polifenole, obecne w owocach jagodowych, granacie, zielonej herbacie i kakao, oraz w błonnik fermentowalny. To rozwiązanie tańsze i lepiej udokumentowane niż suplementacja.
Komu suplementacja może mieć sens?
Ewentualnie osobom z rozpoznanym zespołem metabolicznym lub insulinoopornością, po omówieniu z lekarzem. U osób zdrowych, chcących zredukować kilka kilogramów, wydatek rzędu kilkuset złotych miesięcznie trudno uzasadnić dostępnymi dowodami.
Czy zespół nieszczelnego jelita to prawdziwa diagnoza?
Zwiększona przepuszczalność jelitowa jest zjawiskiem mierzalnym i realnym, natomiast zespół nieszczelnego jelita nie jest jednostką chorobową uznawaną w medycynie. Warto rozróżniać te dwa pojęcia, bo drugie funkcjonuje głównie w marketingu.
Czy post przerywany zwiększa poziom Akkermansii?
Część badań to sugeruje, ale dowody są ograniczone i pochodzą głównie z modeli zwierzęcych oraz małych badań u ludzi. To hipoteza warta obserwacji, a nie ustalony fakt.
