Charakter artykułu. Tekst opisuje związek badany wyłącznie w warunkach laboratoryjnych, niedopuszczony do stosowania u ludzi. Ma charakter informacyjny, a podane dawki odnoszą się do protokołów badawczych i nie stanowią zaleceń.
Dihexa to peptyd opracowany na amerykańskim uniwersytecie jako narzędzie do badań nad odbudową połączeń między komórkami nerwowymi.
Opisywana jest jako wielokrotnie silniejsza od naturalnych czynników wzrostu działających w mózgu. Poniżej wyjaśniam, skąd wzięła się ta liczba i dlaczego sam mechanizm budzi poważne pytania.
Newsletter
Nowe materiały prosto na maila
Raz w tygodniu wysyłam filmy i konkrety o treningu i diecie. Bez spamu, wypisujesz się jednym kliknięciem.
Stan badań
Nie przeprowadzono żadnego badania klinicznego, czyli takiego, w którym substancję podaje się ludziom.
Dostępne dane pochodzą z badań na szczurach oraz z hodowli komórkowych, czyli komórek badanych w naczyniu laboratoryjnym.
Dodatkowe zastrzeżenie: zdecydowana większość publikacji pochodzi od jednego zespołu badawczego, tego samego, który tę substancję opracował.
Dlaczego to ostatnie ma znaczenie
Potwierdzenie wyników przez niezależne zespoły jest w nauce podstawowym sposobem sprawdzania, czy obserwacja jest prawdziwa, czy wynikała ze specyfiki jednego laboratorium.
Przy dihexie takiego potwierdzenia praktycznie brak, mimo upływu ponad dekady od pierwszych publikacji.
Jak miałaby działać
W organizmie krąży białko zwane czynnikiem wzrostu hepatocytów, w skrócie HGF. Pobudza ono komórki do wzrostu, podziałów i przemieszczania się, między innymi podczas gojenia tkanek.
Białko to działa przez receptor o nazwie c-Met, czyli strukturę na powierzchni komórki, która odbiera sygnał i przekazuje go do jej wnętrza.
Dihexa wzmacnia to połączenie, ułatwiając białku HGF pobudzanie receptora.
Skąd pomysł na zastosowanie w mózgu
Ten sam szlak uczestniczy w tworzeniu połączeń między komórkami nerwowymi, czyli miejsc, w których przekazują one sobie sygnały.
Utrata tych połączeń towarzyszy chorobom przebiegającym z otępieniem, stąd zainteresowanie substancją, która mogłaby je odbudowywać.
Pochodzenie cząsteczki
Dihexa powstała przez modyfikację fragmentu angiotensyny, białka znanego przede wszystkim z regulacji ciśnienia krwi.
Celem modyfikacji było uzyskanie związku przenikającego do mózgu i odpornego na rozkład w organizmie.
Z mojej oferty
Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem
Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy…
Sprawdź
Skąd wzięła się słynna liczba
W materiałach o dihexie powtarza się twierdzenie, że działa ona miliony razy silniej niż naturalne czynniki wzrostu w mózgu.
Liczba pochodzi z badania na hodowlach komórek nerwowych. Porównywano w nim, jak małe stężenie substancji wystarcza, by komórki zaczęły tworzyć nowe połączenia.
Dihexa działała w stężeniach wielokrotnie niższych niż porównywane białko, stąd wynikła ta relacja.
Czego ta liczba nie oznacza: że efekt u zwierzęcia czy człowieka jest wielokrotnie silniejszy. To porównanie stężeń w naczyniu laboratoryjnym, a nie porównanie skutków zdrowotnych.
Dlaczego takie liczby bywają mylące
Substancja może działać w bardzo małym stężeniu i jednocześnie dawać efekt niewielki albo krótkotrwały.
Siła wiązania z celem molekularnym to zupełnie inna cecha niż wielkość korzyści zdrowotnej.
Co wykazano u szczurów
| Model badawczy | Obserwacja |
|---|---|
| Szczury z zaburzeniami pamięci wywołanymi substancją blokującą przekaźnictwo | Poprawa wyników w teście uczenia się drogi w labiryncie wodnym |
| Hodowle komórek nerwowych | Zwiększenie liczby połączeń między komórkami |
| Szczury starsze | Poprawa wyników w testach pamięci przestrzennej |
Czym jest test labiryntu wodnego
To standardowa metoda badania pamięci u gryzoni. Zwierzę umieszcza się w zbiorniku z wodą, w którym ukryta jest platforma pozwalająca odpocząć.
Mierzy się, jak szybko zwierzę uczy się jej położenia w kolejnych próbach.
Ograniczenie tej metody: mierzy ona konkretną zdolność, czyli zapamiętywanie położenia w przestrzeni.
Przeniesienie takiego wyniku na złożone funkcje poznawcze człowieka, w tym pamięć, koncentrację czy zdolność uczenia się, wymagałoby badań u ludzi.
Dawki z badań
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Dawka | Około 1-2 mg na kilogram masy ciała szczura |
| Droga podania | Doustnie oraz w zastrzykach, zależnie od badania |
| Czas trwania | Od kilku dni do kilku tygodni |
| Dawka dla ludzi | Nie ustalona |
Czego nie zbadano
- Przyswajalności u ludzi, czyli jaka część podanej dawki trafia do krwi i do mózgu.
- Tempa usuwania substancji z organizmu.
- Skutków podawania dłuższego niż kilka tygodni, także u zwierząt.
- Wpływu na rozrodczość i ryzyko nowotworów, ocenianego w standardowych badaniach długoterminowych.
Kwestia, o której się nie mówi
Receptor c-Met, przez który działa dihexa, nie ogranicza się do mózgu.
Jego nadmierne pobudzenie odgrywa udokumentowaną rolę w rozwoju wielu nowotworów oraz w ich rozprzestrzenianiu się do innych narządów.
Rzecz kluczowa dla oceny: ten sam receptor jest celem leków onkologicznych, które go blokują. Dihexa działa w przeciwną stronę.
Co to znaczy w praktyce
Farmakologia leczy nowotwory między innymi przez wyciszanie tego szlaku. Istnieje kilka zarejestrowanych leków, których zadaniem jest właśnie zablokowanie receptora c-Met.
Substancja wzmacniająca ten sam sygnał działa więc w kierunku odwrotnym do zamierzeń medycyny onkologicznej.
Uczciwe zastrzeżenie: nie oznacza to, że dihexa wywołuje nowotwory. Takich badań nie przeprowadzono.
Oznacza natomiast, że jest to pierwsza rzecz, którą trzeba by sprawdzić przed podaniem jej człowiekowi, i że dopóki tego nie zrobiono, ryzyko pozostaje nieznane.
Przy substancji pobudzającej komórki do podziałów brak badań długoterminowych jest problemem poważniejszym niż przy większości preparatów.
Dlaczego nie powstał z tego lek
Wątek wart odnotowania, bo sam w sobie jest informacją.
Od pierwszych publikacji minęło ponad dziesięć lat, a badania kliniczne nie zostały rozpoczęte.
Możliwe przyczyny
- Kwestie bezpieczeństwa związane z opisanym wyżej mechanizmem.
- Trudności z potwierdzeniem wyników przez niezależne zespoły.
- Problemy z finansowaniem, typowe dla wczesnych etapów rozwoju leków.
Nie wiadomo, która z nich zadecydowała, natomiast przy substancji o tak nagłośnionych wynikach przedklinicznych brak dalszego rozwoju jest zauważalny.
Status i jakość preparatów
Dihexa nie jest dopuszczona jako lek ani jako składnik suplementów diety.
Sprzedawana bywa z oznaczeniem przeznaczenia do celów badawczych, co jest formułą stosowaną przy substancjach niedopuszczonych do stosowania u ludzi.
Praktyczna konsekwencja: takie produkty nie podlegają żadnej kontroli jakości.
Nie weryfikuje się ani zawartości substancji czynnej, ani czystości, ani obecności zanieczyszczeń powstałych podczas produkcji.
Przy peptydach, czyli związkach zbudowanych z połączonych aminokwasów, dochodzi dodatkowo kwestia warunków przechowywania, bo ulegają one rozkładowi.
Co ma udokumentowane działanie
Sen, podczas którego zachodzi utrwalanie zapamiętanych informacji.
Regularna aktywność fizyczna, o najlepiej udokumentowanym wpływie na funkcje poznawcze spośród wszystkich dostępnych interwencji.
Kontrola ciśnienia tętniczego i gospodarki glukozowej, bo choroby naczyń wpływają na ukrwienie mózgu.
Aktywność umysłowa i kontakty społeczne, wiązane w badaniach populacyjnych z wolniejszym pogarszaniem się funkcji poznawczych.
Przy utrzymujących się problemach z pamięcią
Właściwym krokiem jest diagnostyka lekarska, bo zaburzenia pamięci bywają objawem stanów wymagających leczenia, w tym niedoczynności tarczycy, niedoboru witaminy B12, depresji i bezdechu sennego.
O roli snu i regeneracji piszę szerzej w tekstach o wpływie snu oraz o regeneracji.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czy dihexę badano u ludzi?
Nie. Nie przeprowadzono żadnego badania klinicznego, czyli z udziałem ludzi. Wszystkie dostępne dane pochodzą z badań na szczurach oraz z hodowli komórkowych, prowadzonych przez jeden zespół badawczy.
Jak działa dihexa?
Wzmacnia działanie czynnika wzrostu hepatocytów, czyli białka pobudzającego komórki do wzrostu i podziałów. Białko to działa przez receptor o nazwie c-Met, obecny w wielu tkankach organizmu.
Skąd wzięła się liczba mówiąca o wielokrotnie silniejszym działaniu?
Z badania na hodowlach komórek nerwowych, gdzie porównywano stężenia potrzebne do wytworzenia nowych połączeń między komórkami. To pomiar laboratoryjny, a nie porównanie efektów u zwierzęcia czy człowieka.
Na czym polega problem z mechanizmem?
Receptor c-Met, przez który działa dihexa, uczestniczy w rozwoju i rozprzestrzenianiu się wielu nowotworów. Leki onkologiczne blokują ten receptor, a dihexa działa w przeciwną stronę, wzmacniając jego pobudzenie.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
U szczurów około 1-2 mg na kilogram masy ciała, podawane doustnie lub w zastrzykach, przez okres od kilku dni do kilku tygodni. Nie ustalono żadnej dawki dla ludzi.
Dlaczego nie powstał z tego lek?
Mimo publikacji sprzed ponad dekady nie rozpoczęto badań klinicznych. Przy substancji o tak nagłośnionych wynikach przedklinicznych brak dalszego rozwoju sam w sobie jest informacją wartą odnotowania.
Jaki jest status dihexy?
Nie jest dopuszczona jako lek ani jako składnik suplementów diety. Sprzedawana bywa z oznaczeniem przeznaczenia do celów badawczych, co oznacza brak jakiejkolwiek kontroli jakości produktu.
Co ma udokumentowane działanie na funkcje poznawcze?
Sen, regularna aktywność fizyczna, leczenie chorób wpływających na krążenie mózgowe oraz kontrola ciśnienia tętniczego. Przy utrzymujących się problemach z pamięcią właściwym krokiem jest diagnostyka lekarska.
Podsumowanie
Stan badań: zero badań u ludzi, a dostępne prace pochodzą w większości od jednego zespołu, bez potwierdzenia przez niezależne laboratoria.
Sprostowanie do słynnej liczby: porównanie dotyczyło stężeń w naczyniu laboratoryjnym, a nie siły efektu u zwierzęcia czy człowieka.
Co wykazano u szczurów: poprawę wyników w teście uczenia się drogi w labiryncie oraz zwiększenie liczby połączeń między komórkami nerwowymi w hodowli.
Dawka z badań: 1-2 mg na kilogram masy ciała szczura, przy braku ustalonej dawki dla ludzi.
Kwestia rozstrzygająca ocenę bezpieczeństwa: receptor, który dihexa pobudza, jest celem leków onkologicznych, które go blokują. Badań nad ryzykiem nowotworowym nie przeprowadzono.
I informacja zawarta w samym braku działań: mimo ponad dekady od publikacji nie rozpoczęto badań klinicznych.
Jeśli chcesz uporządkować sen, trening i regenerację, sprawdź konsultację online. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.
- Grupa FitForce na Facebooku, gdzie omawiamy takie tematy w oparciu o dane.
- Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.
Bibliografia
- McCoy AT, Benoist CC, Wright JW, i wsp. Evaluation of metabolically stabilized angiotensin IV analogs as procognitive/antidementia agents. The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics. 2013;344(1):141-154. doi:10.1124/jpet.112.199497
- Benoist CC, Wright JW, Zhu M, Appleyard SM, Wayman GA, Harding JW. Facilitation of hippocampal synaptogenesis and spatial memory by C-terminal truncated Nle1-angiotensin IV analogs. The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics. 2011;339(1):35-44. doi:10.1124/jpet.111.182220
- Benoist CC, Kawas LH, Zhu M, i wsp. The procognitive and synaptogenic effects of angiotensin IV-derived peptides are dependent on activation of the hepatocyte growth factor/c-met system. The Journal of Pharmacology and Experimental Therapeutics. 2014;351(2):390-402. doi:10.1124/jpet.114.218735
- Wright JW, Harding JW. The Brain Hepatocyte Growth Factor/c-Met Receptor System: A New Target for the Treatment of Alzheimer’s Disease. Journal of Alzheimer’s Disease. 2015;45(4):985-1000. doi:10.3233/JAD-142814
- Comoglio PM, Trusolino L, Boccaccio C. Known and novel roles of the MET oncogene in cancer: a coherent approach to targeted therapy. Nature Reviews Cancer. 2018;18(6):341-358. doi:10.1038/s41568-018-0002-y
- Zhang Y, Xia M, Jin K, i wsp. Function of the c-Met receptor tyrosine kinase in carcinogenesis and associated therapeutic opportunities. Molecular Cancer. 2018;17(1):45. doi:10.1186/s12943-018-0796-y
- Fu J, Su X, Li Z, Deng L, Liu X, Feng X, Peng J. HGF/c-MET pathway in cancer: from molecular characterization to clinical evidence. Oncogene. 2021;40(28):4625-4651. doi:10.1038/s41388-021-01863-w
- Livingston G, Huntley J, Sommerlad A, i wsp. Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. The Lancet. 2020;396(10248):413-446. doi:10.1016/S0140-6736(20)30367-6
Z mojej oferty
Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków
Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",…
Sprawdź
Najczęstsze pytania
Czy dihexę badano u ludzi?
Nie. Nie przeprowadzono żadnego badania klinicznego, czyli z udziałem ludzi. Wszystkie dostępne dane pochodzą z badań na szczurach oraz z hodowli komórkowych, prowadzonych przez jeden zespół badawczy.
Jak działa dihexa?
Wzmacnia działanie czynnika wzrostu hepatocytów, czyli białka pobudzającego komórki do wzrostu i podziałów. Białko to działa przez receptor o nazwie c-Met, obecny w wielu tkankach organizmu.
Skąd wzięła się liczba mówiąca o wielokrotnie silniejszym działaniu?
Z badania na hodowlach komórek nerwowych, gdzie porównywano stężenia potrzebne do wytworzenia nowych połączeń między komórkami. To pomiar laboratoryjny, a nie porównanie efektów u zwierzęcia czy człowieka.
Na czym polega problem z mechanizmem?
Receptor c-Met, przez który działa dihexa, uczestniczy w rozwoju i rozprzestrzenianiu się wielu nowotworów. Leki onkologiczne blokują ten receptor, a dihexa działa w przeciwną stronę, wzmacniając jego pobudzenie.
Jakie dawki stosowano w badaniach?
U szczurów około 1-2 mg na kilogram masy ciała, podawane doustnie lub w zastrzykach, przez okres od kilku dni do kilku tygodni. Nie ustalono żadnej dawki dla ludzi.
Dlaczego nie powstał z tego lek?
Mimo publikacji sprzed ponad dekady nie rozpoczęto badań klinicznych. Przy substancji o tak nagłośnionych wynikach przedklinicznych brak dalszego rozwoju sam w sobie jest informacją wartą odnotowania.
Jaki jest status dihexy?
Nie jest dopuszczona jako lek ani jako składnik suplementów diety. Sprzedawana bywa z oznaczeniem przeznaczenia do celów badawczych, co oznacza brak jakiejkolwiek kontroli jakości produktu.
Co ma udokumentowane działanie na funkcje poznawcze?
Sen, regularna aktywność fizyczna, leczenie chorób wpływających na krążenie mózgowe oraz kontrola ciśnienia tętniczego. Przy utrzymujących się problemach z pamięcią właściwym krokiem jest diagnostyka lekarska.
