Metanabol (metandienon): co pokazały badania i dlaczego przyrost nie jest mięśniem?

Charakter artykułu. Metanabol jest w tej grupie wyjątkiem, bo był głównym przedmiotem klasycznych badań kontrolowanych nad skutecznością sterydów u sportowców. Tekst opiera się na nich, opisując zarówno wykazane efekty, jak i wykazane działania niepożądane. Fragmenty oparte na wnioskowaniu oznaczam wprost. Materiał ma charakter informacyjny, nie zawiera schematów stosowania i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

O Metanabolu mówi się, że daje szybki przyrost masy, z czego połowa to woda. Badania mówią coś ciekawszego i bardziej niepokojącego zarazem: przyrost nie był w większości wodą pozakomórkową, ale nie był też mięśniem.

Metanabol ma pod tym względem pozycję szczególną. Jako jedyny z omawianych związków był głównym przedmiotem klasycznych badań z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, prowadzonych po to, żeby rozstrzygnąć, czy sterydy anaboliczne w ogóle działają na sportowców. Powstało co najmniej sześć prób kontrolowanych, w tym dwie z podwójnie ślepą próbą i układem krzyżowym u ciężarowców, z pomiarem składu ciała metodami, których dziś się w tym kontekście nie stosuje. Poniżej przechodzę przez ich wyniki po kolei.

Historia: pierwszy steryd stworzony dla sportu

Metanabol trafił na rynek pod koniec lat pięćdziesiątych za sprawą firmy Ciba, pod nazwą Dianabol. W odróżnieniu od większości omawianych związków jego droga do sportu nie była przypadkiem ani nadużyciem zastosowania medycznego. Powstał w bezpośrednim kontekście rywalizacji w podnoszeniu ciężarów i szybko stał się najczęściej stosowanym środkiem tego typu.

To ma konsekwencję, która tłumaczy całą bazę dowodową opisaną niżej. Ponieważ związek rozpowszechnił się w sporcie wcześnie i szeroko, stał się naturalnym przedmiotem badań, gdy w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych fizjolodzy zaczęli sprawdzać, czy sterydy rzeczywiście poprawiają wyniki. Klasyczna literatura na temat skuteczności sterydów u sportowców to w znacznej mierze literatura o Metanabolu.

Budowa cząsteczki i dwie jej konsekwencje

Metanabol to testosteron z dwiema modyfikacjami:

• Dodatkowe wiązanie podwójne między pierwszym a drugim atomem węgla. To ta sama modyfikacja, którą ma boldenon, i to ona zmniejsza powinowactwo do 5-alfa-reduktazy.
• Grupa metylowa przy siedemnastym atomie węgla w pozycji alfa. Pozwala przetrwać przejście przez wątrobę i działać po podaniu doustnym, a jednocześnie odpowiada za obciążenie hepatocytów.

Okres półtrwania jest krótki, liczony w godzinach, co odróżnia go od preparatów iniekcyjnych o długich estrach.

Aromatyzacja i jej nietypowy produkt

Metanabol aromatyzuje, ale produktem nie jest estradiol, tylko 17-alfa-metyloestradiol, czyli estrogen o działaniu silniejszym i wolniej rozkładany w wątrobie, bo grupa metylowa chroni go przed metabolizmem tak samo jak chroni cząsteczkę wyjściową.

To jest pierwsza z dwóch rzeczy tłumaczących, dlaczego przy tym akurat związku zatrzymanie wody i ryzyko rozrostu tkanki gruczołowej piersi są tak wyraźne. Druga to typowe dla androgenów zatrzymywanie sodu.

Z mojej oferty Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy… Sprawdź

Co pokazały badania kontrolowane

To najważniejsza sekcja tego tekstu, bo dysponujemy tu materiałem, jakiego przy pozostałych związkach nie ma.

Badanie Herveya z 1976 roku

Jedenastu wytrenowanych mężczyzn otrzymywało 100 mg Metanabolu dziennie przez sześć tygodni, w układzie krzyżowym z placebo i z podwójnie ślepą próbą, w trakcie programu treningu siłowego. Mierzono masę i skład ciała, siłę, wyniki sportowe oraz wskaźniki czynności hormonalnej.

• Przyrost masy ciała: 3,3 kg, ograniczony do części beztłuszczowej, przy jednoczesnym powiększeniu wymiarów mięśni.
• Nieproporcjonalnie duże gromadzenie potasu, czyli pierwiastka występującego głównie wewnątrz komórek.
• Siła i wyniki wzrosły, ale nieistotnie bardziej niż na placebo.

Autorzy zakończyli pracę pytaniem otwartym: czy mięśnie zyskały normalną tkankę, czy płyn wewnątrzkomórkowy.

Badanie Herveya z 1981 roku

Żeby odpowiedzieć na to pytanie, powtórzyli badanie na siedmiu ciężarowcach w regularnym treningu, przy tej samej dawce i tym samym układzie, dokładając pomiar całkowitego azotu ustrojowego metodą aktywacji neutronowej. Rozumowanie było proste: jeżeli przyrost masy to mięsień, azot powinien wzrosnąć o określoną, przewidywalną wartość.

Wniosek autorów jest sformułowany wprost i wart zacytowania: przyrosty potasu i azotu były zbyt duże w stosunku do przyrostu masy, żeby przypisać je normalnemu mięśniowi lub innej tkance beztłuszczowej, i wskazują na gromadzenie substancji bogatej w azot i ubogiej w fosforany. Chociaż takie działanie Metanabolu można nazwać anabolicznym, wywołany przyrost masy nie jest normalnym mięśniem.

To jest, o ile mi wiadomo, jedyny przypadek w tej literaturze, gdzie skład przyrostu zmierzono na tyle dokładnie, żeby móc powiedzieć nie tylko ile przybyło, ale też czego.

Badanie Freeda z 1975 roku

Trzynastu doświadczonych ciężarowców na diecie wysokobiałkowej, w regularnym treningu, otrzymywało 10 albo 25 mg Metanabolu dziennie w układzie krzyżowym z podwójnie ślepą próbą. Wyniki różnią się od poprzednich w sposób, który wart jest uwagi:

• Poprawa wyników była istotnie większa na Metanabolu niż na placebo, czyli odwrotnie niż przy 100 mg u Herveya.
• Masa ciała wzrosła, przy czym autorzy wiązali to z zatrzymaniem wody.
• Ciśnienie skurczowe wzrosło istotnie.
• Trzech uczestników musiało przerwać udział z powodu działań niepożądanych, które ustąpiły po odstawieniu.

Jak pogodzić te wyniki

Rozbieżność między badaniami dotyczy głównie siły i jest ciekawa sama w sobie. Przy 100 mg dziennie przyrost siły nie różnił się istotnie od placebo, przy 10 do 25 mg różnił się. To przeczy założeniu, że więcej znaczy więcej, choć trzeba uczciwie dodać, że badania różniły się nie tylko dawką, ale też liczbą uczestników, doborem grup i metodyką pomiaru wyników.

Warto natomiast zauważyć, że ten sam kierunek wyszedł przy oksymetolonie, gdzie w badaniu z placebo niższa dawka dała większy przyrost tkanki niż wyższa, na dwóch niezależnych parametrach. Dwa niezależne związki, dwa niezależne zestawy danych, ten sam kierunek.

Czym w takim razie jest ten przyrost

Skoro nie jest to mięsień w zwykłym rozumieniu, ale nie jest też samą wodą pozakomórkową, warto się zatrzymać nad tym, czym jest, bo to rozstrzyga o kilku praktycznych rzeczach.

Co wiadomo z pomiarów

1. Przyrost był ograniczony do części beztłuszczowej. Nie chodzi więc o tkankę tłuszczową.
2. Towarzyszył mu duży przyrost potasu. Potas występuje głównie wewnątrz komórek, więc materiał gromadził się w przestrzeni wewnątrzkomórkowej, a nie tylko pod skórą.
3. Przyrost azotu przewyższał dwukrotnie to, czego można oczekiwać po mięśniu. Materiał był więc bogatszy w azot niż tkanka mięśniowa.
4. Był ubogi w fosforany, czyli nie odpowiadał składem strukturom komórkowym bogatym w związki fosforanowe.

Co z tego wynika praktycznie

Najbliższym opisem jest powiększenie komórek mięśniowych o zawartość inną niż aparat kurczliwy. Komórka jest większa, mięsień jest większy, waga jest wyższa, ale nie przybyło proporcjonalnie tego, co generuje siłę. To wnioskowanie z pomiarów, a nie bezpośrednia obserwacja, bo autorzy nie zidentyfikowali tej substancji.

Trzy konsekwencje, jeśli ta interpretacja jest trafna: po pierwsze, przyrost siły powinien być mniejszy niż sugeruje przyrost masy, co zgadza się z wynikiem przy 100 mg. Po drugie, taki przyrost nie powinien przetrwać odstawienia, bo nie jest strukturą, tylko zawartością, co zgadza się z powszechnymi relacjami o gwałtownym spadku po zakończeniu. Po trzecie, obciążenie mechaniczne rośnie szybciej niż wytrzymałość mięśnia i ścięgna, bo waga i objętość przybywają szybciej niż aparat kurczliwy.

Siła: rozkład na składowe

Metanabol jest jednym z nielicznych związków, przy których siłę zmierzono bezpośrednio, i wynik był niejednoznaczny. Rozkład na składowe pomaga zrozumieć dlaczego.

Składowa 1: przyrost tkanki kurczliwej

Prawdopodobnie mniejsza, niż sugeruje waga. To bezpośredni wniosek z pomiaru azotu: znaczna część przyrostu nie odpowiadała składem tkance mięśniowej. Nie znaczy to, że żadnego przyrostu białek kurczliwych nie było, tylko że nie stanowił on większości przyrostu masy.

Składowa 2: woda, glikogen i zawartość komórek

Dominująca i to ona odpowiada za większość szybkiego efektu. Silna aromatyzacja do estrogenu mocniejszego od estradiolu, zatrzymywanie sodu oraz opisane wyżej gromadzenie materiału wewnątrzkomórkowego składają się na przyrost masy widoczny w skali dni. Cała ta składowa jest przemijająca.

Składowa 3: masa ciała i dźwignie

Obecna i znacząca. Kilka kilogramów masy ciała poprawia stabilność w przysiadzie, skraca drogę sztangi w wyciskaniu leżąc przez większy mostek i zwiększa sztywność tułowia. Przy szybkim tempie przyrostu ta składowa ujawnia się wcześnie i może odpowiadać za znaczną część odczuwanego skoku siły.

Składowa 4: transport tlenu

Obecna jako efekt klasowy, o nieustalonej skali przy tym związku. Nie należy do najsilniejszych erytropoetycznie w grupie, ale androgeny jako klasa pobudzają wytwarzanie czerwonych krwinek.

Składowa 5: napęd i samopoczucie

Prawdopodobnie dodatnia, choć bez bezpośrednich danych. Metanabol ma reputację środka poprawiającego nastrój, co bywa przypisywane jego działaniu estrogenowemu, bo estradiol u mężczyzn współodpowiada za nastrój i energię. To wnioskowanie, nie pomiar.

Warto natomiast odnotować drugą stronę z badania Freeda: trzech z trzynastu uczestników przerwało udział z powodu działań niepożądanych, więc obraz nie jest jednolity.

Składowa 6, działająca przeciwnie: tkanka łączna

Przy tym związku problem jest wyraźniejszy niż przy innych. Jeżeli waga i obciążenie rosną szybko, w znacznej części z powodów niezwiązanych z aparatem kurczliwym, to rozbieżność między tym, co można podnieść, a tym, co tkanka wytrzyma, narasta szybciej niż przy związkach działających wolno.

Wniosek z zestawienia. Profil siłowy Metanabolu opiera się w znacznej części na składowych szybkich i przemijających: zawartości komórek, wodzie i masie ciała. Tłumaczy to zarówno spektakularne tempo pierwszych tygodni, jak i to, że w badaniu przy 100 mg przyrost siły nie różnił się istotnie od placebo mimo wyraźnego przyrostu masy. Waga rosła szybciej niż zdolność do generowania siły.

Dawki: badane kontra środowiskowe

Trzy wnioski z tego zestawienia

1. Zakres środowiskowy mieści się wewnątrz zakresu badanego, co jest przy tej grupie związków sytuacją nietypową. Przy boldenonie praktyka to kilkunastokrotność dawki rejestracyjnej, przy trestolonie kilkudziesięciokrotność zakresu klinicznego. Tutaj mieści się w środku.
2. Nie oznacza to bezpieczeństwa, tylko istnienie danych. Badania trwały sześć tygodni i obejmowały kilkunastu uczestników, więc nie mówią nic o skutkach wieloletnich ani o rzadkich zdarzeniach.
3. Lepszy wynik siłowy uzyskano przy dawce niższej. Przy 10 do 25 mg poprawa była istotnie większa niż na placebo, przy 100 mg nie. Powtarzam zastrzeżenie o różnicach metodycznych między badaniami, ale kierunek jest ten sam co przy oksymetolonie i wart odnotowania.

Estrogen: dlaczego akurat tu jest tak silny

Metanabol należy do związków o najwyraźniejszym profilu estrogenowym w całej grupie i wynika to z konkretnej cechy chemicznej.

Aromatyzacja nie daje estradiolu, tylko 17-alfa-metyloestradiol. Ta sama grupa metylowa, która pozwala cząsteczce wyjściowej przetrwać przejście przez wątrobę, chroni też powstający estrogen przed rozkładem. Powstaje więc estrogen silniejszy i dłużej utrzymujący się niż naturalny.

Praktyczne konsekwencje są trzy:

1. Szybkie i wyraźne zatrzymanie wody, składające się z części estrogenowej oraz z typowego dla androgenów zatrzymywania sodu.
2. Wysokie ryzyko rozrostu tkanki gruczołowej piersi. To sytuacja, w której leki blokujące aromatazę mają realny punkt uchwytu, w odróżnieniu od związków nieulegających aromatyzacji.
3. Wzrost ciśnienia tętniczego, odnotowany bezpośrednio w badaniu Freeda.

Warto zauważyć rzecz idącą w drugą stronę: obecność silnego estrogenu oznacza, że przy tym związku nie występuje problem zapadniętego estradiolu, czyli zestaw dolegliwości opisywany przy trenbolonie, stanozololu czy DHB. Rolę estradiolu u mężczyzn omawiam osobno.

Wątroba, ciśnienie i lipidy

Wątroba

Grupa metylowa przy węglu 17 obciąża hepatocyty. W badaniu porównującym kilka androgenów u pacjentów z niedokrwistością aplastyczną zmiany w próbach wątrobowych wystąpiły u 80 procent leczonych oksymetolonem wobec 26 procent leczonych związkami niealkilowanymi, co pokazuje skalę różnicy między tymi dwiema grupami chemicznymi.

Interpretacja prób wątrobowych u osób trenujących jest trudniejsza, bo ciężki trening sam podnosi ALT i AST z mięśni. Kwestię preparatów osłonowych rozbieram przy osłonach wątroby.

Ciśnienie

Tu mamy dane z badania kontrolowanego, a nie z relacji. W próbie Freeda ciśnienie skurczowe wzrosło istotnie przy dawkach 10 do 25 mg dziennie. Składają się na to zatrzymanie wody i sodu oraz szybki przyrost masy ciała.

Lipidy

Związki 17-alfa-alkilowane wpływają na wątrobową produkcję lipoprotein, a obniżenie frakcji HDL bywa przy nich wyraźne. Przy Metanabolu działa jednak w drugą stronę obecność silnego estrogenu, który u mężczyzn współodpowiada za korzystny profil lipidowy, więc wypadkowa jest mniej jednoznaczna niż przy związkach doustnych niearomatyzujących, takich jak stanozolol. To wnioskowanie z mechanizmu, a nie wynik pomiaru porównawczego.

Blokada osi hormonalnej

W badaniach Herveya mierzono także wskaźniki czynności hormonalnej, więc supresja przy tym związku nie jest wyłącznie wnioskiem z mechanizmu.

Sam mechanizm jest zresztą prosty i wspólny dla całej grupy: oś podwzgórze, przysadka, jądra reaguje na zajęcie receptora androgenowego, a przy Metanabolu dochodzi dodatkowo silny sygnał estrogenowy, który również hamuje wydzielanie gonadotropin. Dwie drogi hamowania naraz to sytuacja, w której zakładanie łagodnej supresji nie ma podstaw. Dane o tempie powrotu omawiam przy skutkach ubocznych SAA.

Co monitorować

Powiedz lekarzowi

Zatajenie stosowania sprawia, że lekarz interpretuje wyniki w złym kontekście. Podwyższone próby wątrobowe, zmieniony profil lipidowy, podwyższone ciśnienie i zahamowane gonadotropiny układają się w zupełnie inny obraz diagnostyczny, gdy przyczyna jest znana.

Parametry warte kontroli

• Ciśnienie tętnicze. Przy tym związku parametr pierwszego wyboru, bo jego wzrost odnotowano bezpośrednio w badaniu kontrolowanym, a pomiar domowy jest tani i możliwy do powtarzania.
• Próby wątrobowe. Ze względu na alkilację przy węglu 17, z zastrzeżeniem dotyczącym wpływu treningu na ALT i AST.
• Estradiol. Z zastrzeżeniem, że powstający estrogen jest innym związkiem niż estradiol, więc oznaczenie może nie oddawać pełnego obrazu, a objawy kliniczne bywają bardziej informatywne.
• Lipidogram. Standardowo przy związkach doustnych.
• Testosteron, LH i FSH. Pokazują rzeczywistą skalę zahamowania osi.
• Morfologia z hematokrytem. Standardowo przy każdym androgenie.

Objawy wymagające pilnej oceny

• Zażółcenie skóry lub białkówek oczu, uporczywy świąd, ciemny mocz, jasny stolec.
• Silny ból w nadbrzuszu albo pod prawym łukiem żebrowym.
• Silne bóle głowy, zaburzenia widzenia, krwawienie z nosa, czyli objawy mogące towarzyszyć znacznemu wzrostowi ciśnienia.
• Tkliwość lub obrzęk w okolicy brodawek, zwłaszcza narastające.
• Gwałtowny przyrost masy ciała w ciągu kilku dni, obrzęki, duszność.
• Nasilone objawy depresyjne albo myśli o zrobieniu sobie krzywdy.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Ile realnie daje Metanabol pod względem masy mięśniowej?

W badaniu z podwójnie ślepą próbą przy 100 mg dziennie przez sześć tygodni przyrost masy wyniósł 3,3 kg i ograniczał się do części beztłuszczowej. Gdy w powtórzeniu tego badania zmierzono całkowity azot ustrojowy, okazało się, że jego wzrost był ponad dwukrotnie wyższy, niż wynikałoby z przyrostu tkanki mięśniowej. Autorzy stwierdzili wprost, że wywołany przyrost masy nie jest normalnym mięśniem.

Czym w takim razie jest przyrost masy po Metanabolu?

Autorzy badania określili to jako substancję bogatą w azot i ubogą w fosforany, czyli materiał o innym składzie niż tkanka mięśniowa. Nie była to też sama woda pozakomórkowa, bo przyrost potasu wskazywał na przestrzeń wewnątrzkomórkową. Najbliższym opisem jest więc powiększenie komórek mięśniowych o zawartość inną niż białka kurczliwe, a nie przyrost aparatu generującego siłę.

Czy Metanabol zwiększa siłę?

Dane są niejednoznaczne i pochodzą z dwóch różnych zakresów dawek. W badaniach Herveya przy 100 mg dziennie siła i wyniki wzrosły, ale nieistotnie bardziej niż na placebo. W badaniu Freeda przy 10 i 25 mg dziennie poprawa była natomiast istotnie większa niż na placebo. Warto zauważyć, że lepszy wynik uzyskano przy dawce kilkukrotnie niższej.

Ile z przyrostu zostaje po odstawieniu?

Skoro znaczna część przyrostu to substancja gromadzona wewnątrz komórek wraz z wodą i potasem, a nie białka kurczliwe, to należy się spodziewać szybkiego spadku po ustaniu bodźca. Zgadza się to z powszechnymi relacjami o gwałtownej utracie masy w pierwszych tygodniach po zakończeniu. Bezpośredniego pomiaru po odstawieniu w tych badaniach nie prowadzono.

Jakie skutki uboczne odnotowano w badaniach kontrolowanych?

W badaniu z 1975 roku u trzynastu ciężarowców istotnie wzrosło ciśnienie skurczowe, a trzech uczestników musiało przerwać udział z powodu działań niepożądanych. Autorzy odnotowali, że po odstawieniu wszystkie objawy ustąpiły. To rzadka sytuacja, w której mamy dane o tolerancji z badania kontrolowanego, a nie z relacji.

Dlaczego Metanabol tak mocno zatrzymuje wodę?

Bo aromatyzuje, a powstający estrogen to 17-alfa-metyloestradiol, czyli związek silniejszy od estradiolu i wolniej rozkładany w wątrobie. Do tego dochodzi typowe dla androgenów zatrzymywanie sodu. Konsekwencją jest szybki przyrost masy ciała, podwyższone ciśnienie oraz ryzyko rozrostu tkanki gruczołowej piersi.

Jak dawki środowiskowe mają się do badanych?

Badania prowadzono w zakresie od 10 do 100 mg dziennie, a zakres spotykany w środowisku, zwykle od 20 do 50 mg, mieści się wewnątrz niego. To sytuacja nietypowa dla tej grupy związków. Warto natomiast zauważyć, że w badaniach lepszy wynik siłowy uzyskano przy dawkach niższych, a przy 100 mg wzrost siły nie różnił się istotnie od placebo.

Podsumowanie

Metanabol jest jedynym środkiem w tej serii, przy którym ktoś zmierzył nie tylko ile przybyło, ale też czego, i odpowiedź okazała się zaskakująca.

1. Przyrost masy nie jest normalnym mięśniem. Pomiar całkowitego azotu ustrojowego wykazał wartości ponad dwukrotnie wyższe, niż wynikałoby z przyrostu tkanki mięśniowej, co autorzy zinterpretowali jako gromadzenie substancji bogatej w azot i ubogiej w fosforany.
2. Nie jest to jednak sama woda pod skórą. Duży przyrost potasu wskazuje na przestrzeń wewnątrzkomórkową, więc komórki mięśniowe faktycznie się powiększały, tylko o zawartość inną niż aparat kurczliwy.
3. Przyrost siły był mniejszy, niż sugeruje przyrost masy. Przy 100 mg dziennie nie różnił się istotnie od placebo, mimo wyraźnego przyrostu wagi.
4. Lepszy wynik siłowy uzyskano przy dawkach kilkukrotnie niższych, co jest tym samym kierunkiem, który wyszedł niezależnie przy oksymetolonie.
5. Skutki uboczne odnotowano w badaniu kontrolowanym, w tym istotny wzrost ciśnienia skurczowego i przerwanie udziału przez trzech z trzynastu uczestników.

Pierwsze trzy punkty razem tłumaczą coś, co bywa dla ludzi zaskakujące: dlaczego waga rośnie tak szybko, a wynik na sztandze nie nadąża, i dlaczego po odstawieniu znika tak dużo. Rośnie objętość i masa, ale nie w tej samej proporcji to, co generuje siłę.

Ma to jeszcze jedną konsekwencję praktyczną. Jeżeli obciążenie i masa ciała rosną szybciej niż aparat kurczliwy i tkanka łączna, to okres najszybszego przyrostu jest jednocześnie okresem największej rozbieżności między tym, co można podnieść, a tym, co struktura wytrzyma.

Jeśli szukasz przyrostu, który zostaje, warto pamiętać, że tempo jest tu złym miernikiem. Jak układać progresję, żeby zmiany były trwałe, opisuję w tekście o progresywnym przeciążeniu, a gotowy plan przygotowuję w ramach indywidualnego planu treningowego. Stacjonarnie pracuję z podopiecznymi jako trener personalny w Lublinie.

Bibliografia

1. Hervey GR, Knibbs AV, Burkinshaw L, Morgan DB, Jones PRM, Chettle DR, Vartsky D. Effects of methandienone on the performance and body composition of men undergoing athletic training. Clinical Science. 1981;60(4):457-461. doi: 10.1042/cs0600457
2. Hervey GR, Hutchinson I, Knibbs AV, Burkinshaw L, Jones PRM, Norgan NG, Levell MJ. Anabolic effects of methandienone in men undergoing athletic training. The Lancet. 1976. PMID: 61389
3. Freed DLJ, Banks AJ, Longson D, Burley DM. Anabolic steroids in athletics: crossover double-blind trial on weightlifters. British Medical Journal. 1975;2:471-473. PMID: 125133
4. Hartgens F, Kuipers H. Effects of androgenic-anabolic steroids in athletes. Sports Medicine. 2004;34(8):513-554.
5. Hengge UR, Stocks K, Wiehler H, et al. Double-blind, randomized, placebo-controlled phase III trial of oxymetholone for the treatment of HIV wasting. AIDS. 2003;17(5):699-710. PMID: 12646793
6. Sanchez-Medal L, Gomez-Leal A, Duarte L, Rico MG. Anabolic androgenic steroids in the treatment of acquired aplastic anemia. Blood. 1969;34(3):283-300. doi: 10.1182/blood.V34.3.283.283
7. Bhasin S, Woodhouse L, Casaburi R, et al. Testosterone dose-response relationships in healthy young men. American Journal of Physiology, Endocrinology and Metabolism. 2001;281(6):E1172-E1181. doi: 10.1152/ajpendo.2001.281.6.E1172
8. Finkelstein JS, Lee H, Burnett-Bowie SAM, et al. Gonadal steroids and body composition, strength, and sexual function in men. New England Journal of Medicine. 2013;369(11):1011-1022. doi: 10.1056/NEJMoa1206168
9. Bond P, Llewellyn W, Van Mol P. Anabolic androgenic steroid-induced hepatotoxicity. Medical Hypotheses. 2016;93:150-153. doi: 10.1016/j.mehy.2016.06.004
10. Bond P, Smit DL, van Mol P. Anabolic-androgenic steroids: how do they work and what are the risks? Frontiers in Endocrinology. 2022;13:1059473. doi: 10.3389/fendo.2022.1059473
11. Kicman AT. Pharmacology of anabolic steroids. British Journal of Pharmacology. 2008;154(3):502-521. doi: 10.1038/bjp.2008.165
12. Smit DL, Buijs MM, de Hon O, den Heijer M, de Ronde W. Disruption and recovery of testicular function during and after androgen abuse: the HAARLEM study. Human Reproduction. 2021;36(4):880-890. doi: 10.1093/humrep/deaa366
13. Horwitz H, Andersen JT, Dalhoff KP. Health consequences of androgenic anabolic steroid use. Journal of Internal Medicine. 2019;285(3):333-340. doi: 10.1111/joim.12850
14. Pope HG, Wood RI, Rogol A, Nyberg F, Bowers L, Bhasin S. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocrine Reviews. 2014;35(3):341-375.
15. World Anti-Doping Agency. The Prohibited List, klasa S1 (Anabolic Agents).

Z mojej oferty Indywidualny plan treningowy online Masz dość braku efektów mimo wylanego potu? Twój trening potrzebuje planu, a nie przypadku. Nie kupujesz gotowca z… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Ile realnie daje Metanabol pod względem masy mięśniowej?

W badaniu z podwójnie ślepą próbą przy 100 mg dziennie przez sześć tygodni przyrost masy wyniósł 3,3 kg i ograniczał się do części beztłuszczowej. Gdy w powtórzeniu tego badania zmierzono całkowity azot ustrojowy, okazało się, że jego wzrost był ponad dwukrotnie wyższy, niż wynikałoby z przyrostu tkanki mięśniowej. Autorzy stwierdzili wprost, że wywołany przyrost masy nie jest normalnym mięśniem.

Czym w takim razie jest przyrost masy po Metanabolu?

Autorzy badania określili to jako substancję bogatą w azot i ubogą w fosforany, czyli materiał o innym składzie niż tkanka mięśniowa. Nie była to też sama woda pozakomórkowa, bo przyrost potasu wskazywał na przestrzeń wewnątrzkomórkową. Najbliższym opisem jest więc powiększenie komórek mięśniowych o zawartość inną niż białka kurczliwe, a nie przyrost aparatu generującego siłę.

Czy Metanabol zwiększa siłę?

Dane są niejednoznaczne i pochodzą z dwóch różnych zakresów dawek. W badaniach Herveya przy 100 mg dziennie siła i wyniki wzrosły, ale nieistotnie bardziej niż na placebo. W badaniu Freeda przy 10 i 25 mg dziennie poprawa była natomiast istotnie większa niż na placebo. Warto zauważyć, że lepszy wynik uzyskano przy dawce kilkukrotnie niższej.

Ile z przyrostu zostaje po odstawieniu?

Skoro znaczna część przyrostu to substancja gromadzona wewnątrz komórek wraz z wodą i potasem, a nie białka kurczliwe, to należy się spodziewać szybkiego spadku po ustaniu bodźca. Zgadza się to z powszechnymi relacjami o gwałtownej utracie masy w pierwszych tygodniach po zakończeniu. Bezpośredniego pomiaru po odstawieniu w tych badaniach nie prowadzono.

Jakie skutki uboczne odnotowano w badaniach kontrolowanych?

W badaniu z 1975 roku u trzynastu ciężarowców istotnie wzrosło ciśnienie skurczowe, a trzech uczestników musiało przerwać udział z powodu działań niepożądanych. Autorzy odnotowali, że po odstawieniu wszystkie objawy ustąpiły. To rzadka sytuacja, w której mamy dane o tolerancji z badania kontrolowanego, a nie z relacji.

Dlaczego Metanabol tak mocno zatrzymuje wodę?

Bo aromatyzuje, a powstający estrogen to 17-alfa-metyloestradiol, czyli związek silniejszy od estradiolu i wolniej rozkładany w wątrobie. Do tego dochodzi typowe dla androgenów zatrzymywanie sodu. Konsekwencją jest szybki przyrost masy ciała, podwyższone ciśnienie oraz ryzyko rozrostu tkanki gruczołowej piersi.

Jak dawki środowiskowe mają się do badanych?

Badania prowadzono w zakresie od 10 do 100 mg dziennie, a zakres spotykany w środowisku, zwykle od 20 do 50 mg, mieści się wewnątrz niego. To sytuacja nietypowa dla tej grupy związków. Warto natomiast zauważyć, że w badaniach lepszy wynik siłowy uzyskano przy dawkach niższych, a przy 100 mg wzrost siły nie różnił się istotnie od placebo.