Halotestin (fluoksymesteron): działanie, mit wskaźnika 1900 i realne ryzyko

Charakter artykułu. Fluoksymesteron ma charakterystykę produktu leczniczego oraz badania kliniczne z randomizacją u ludzi, choć w zupełnie innym wskazaniu niż sportowe. Tekst opiera się na obu, opisując udokumentowane działania, profil ryzyka oraz to, co da się wywnioskować o jego wpływie na masę i siłę. Fragmenty oparte na wnioskowaniu oznaczam wprost. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Fluoksymesteron ma w tabelach wskaźnik anaboliczny 1900, czyli dziewiętnastokrotność testosteronu, a nikt na nim nie buduje masy. Wyjaśnienie tej rozbieżności jest ciekawsze niż samo jej odnotowanie, bo prowadzi w kierunku odwrotnym do popularnego. Nie chodzi o to, że związek ma ogromne powinowactwo do receptora, którego nie da się przełożyć na mięsień. Chodzi o to, że jego powinowactwo jest niskie.

Skąd więc bierze się jego reputacja siłowa? Poniżej rozkładam ten efekt na składowe i sprawdzam, która z nich ma jakiekolwiek oparcie. Po drodze wychodzi rzecz, której w kontekście sportowym nie widziałem nigdzie: ten środek ma badania kliniczne z randomizacją na kilkuset uczestnikach, a dawka uważana za sportową jest w rzeczywistości zarejestrowaną dawką kliniczną.

Czym jest fluoksymesteron

Halotestin to nazwa handlowa fluoksymesteronu, doustnej pochodnej testosteronu. W obiegu funkcjonowały też inne nazwy: Android-F, Ora-Testryl, Ultandren i Stenox.

Trzy modyfikacje cząsteczki

Pełna nazwa chemiczna brzmi 9-fluoro-11,17-dihydroksy-17-metyloandrost-4-en-3-on.

• Grupa metylowa przy węglu 17 w pozycji alfa. Pozwala cząsteczce przetrwać przejście przez wątrobę i działać po podaniu doustnym. Ta sama modyfikacja odpowiada za obciążenie hepatocytów.
• Atom fluoru przy węglu 9. Tylko tam, mimo że w części opisów pojawia się dodatkowo węgiel 3. Przy węglu 3 znajduje się grupa ketonowa, tak samo jak w testosteronie.
• Grupa hydroksylowa przy węglu 11 w pozycji beta. Razem z fluorem odpowiada za brak konwersji do estradiolu.

Powinowactwo do receptora: pierwsza niespodzianka

Wbrew temu, co się zwykle powtarza, fluoksymesteron nie wyróżnia się siłą wiązania z receptorem androgenowym. Jak większość związków 17-alfa-alkilowanych ma powinowactwo stosunkowo niskie, a to, że mimo tego działa, przypisuje się raczej jego długiemu okresowi półtrwania, wynoszącemu około dziewięciu godzin.

To ustalenie jest punktem wyjścia dla całej analizy siły w dalszej części tekstu, bo od razu osłabia najbardziej oczywistą składową.

Historia i zarejestrowane wskazania

Fluoksymesteron opracowała firma Upjohn, a dopuszczenie do obrotu w Stanach Zjednoczonych uzyskał w 1956 roku. Powstał w okresie intensywnych poszukiwań pochodnej testosteronu o korzystniejszym profilu, czyli dokładnie tam, gdzie narodziły się także wskaźniki anaboliczno-androgenne.

Dwie zupełnie różne grupy pacjentów

• U mężczyzn. Terapia zastępcza w stanach niedoboru endogennego testosteronu, w tym w hipogonadyzmie i opóźnionym dojrzewaniu.
• U kobiet. Leczenie paliatywne androgenozależnego nawrotowego raka piersi u kobiet od roku do pięciu lat po menopauzie albo z potwierdzoną hormonozależnością guza.

To drugie wskazanie ma znaczenie większe, niż mogłoby się wydawać, bo doczekało się badań z randomizacją na kilkuset uczestniczkach, a więc dostarczyło danych o dawkach i tolerancji, jakich dla większości środków z tej grupy nie ma. Wracam do nich w sekcji o dawkowaniu. Mechanizm działania przeciwnowotworowego wiąże się nie tylko z działaniem androgennym, ale też z konkurencyjnym hamowaniem receptorów estrogenowych i prolaktynowych.

Dlaczego zniknął z rynku

Marka Halotestin i wszystkie odpowiedniki generyczne zostały wycofane ze sprzedaży w Stanach Zjednoczonych. Powodem nie było to, że lek przestał działać, tylko to, że w każdym ze swoich wskazań doczekał się alternatyw o lepszym stosunku korzyści do ryzyka, przy własnym profilu obciążającym wątrobę.

Z mojej oferty Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy… Sprawdź

Wskaźnik 1900:850 i dlaczego nic nie znaczy

Skąd pochodzą te liczby

Z testu opisanego w 1953 roku. Kastrowanym młodym szczurom podaje się przez siedem dni badany związek, a potem waży dwie rzeczy: mięsień dźwigacz odbytu jako miarę działania anabolicznego oraz gruczoł krokowy i pęcherzyki nasienne jako miarę działania androgennego.

Mięsień pomiarowy nie jest reprezentatywny dla mięśnia szkieletowego. Anatomicznie odpowiada mięśniowi opuszkowo-gąbczastemu, występuje wyłącznie u samców szczura, aktywuje się w trakcie kopulacji i ma kilkukrotnie więcej receptorów androgenowych niż mięsień szkieletowy. Nieprzydatność tej metody zasygnalizowano już w 1957 roku, cztery lata po jej opisaniu. Liczba 1900 dotyczy więc tkanki, której człowiek nie ma.

Test nigdy nie został ustandaryzowany

Dlatego dla tej samej substancji różne źródła podają różne wartości. Przy fluoksymesteronie zestawienia farmakologiczne potrafią określać jego stosunek działania androgennego do anabolicznego jako zbliżony do testosteronu, czyli mniej więcej jeden do jednego, a nie dziewiętnaście do jednego.

Badania receptorowe zamykają sprawę

W 1984 roku porównano powinowactwo szeregu sterydów anaboliczno-androgennych do receptora androgenowego osobno w mięśniu szkieletowym i osobno w prostacie. Gdyby jakikolwiek związek był selektywnie anaboliczny, powinien wiązać się mocniej w mięśniu.

Wynik: stosunek powinowactwa w mięśniu do powinowactwa w prostacie wynosił dla większości badanych związków mniej więcej jeden, mieszcząc się w zakresie od około 0,4 do 1,7. Autorzy dodali, że większość sterydów anabolicznych wiąże się z receptorem słabiej niż testosteron i nandrolon. Selektywność anaboliczna nie ma podstaw receptorowych, bo nie istnieje osobny receptor anaboliczny.

Potencjał anaboliczny: paradoks niskiego powinowactwa

Co wiemy

Nie istnieje badanie mierzące wpływ fluoksymesteronu na masę mięśniową u zdrowych osób trenujących. Wiemy natomiast trzy rzeczy, które razem układają się w spójny obraz:

1. Powinowactwo do receptora androgenowego jest niskie, typowe dla związków 17-alfa-alkilowanych. To odróżnia go od trenbolonu czy DHB, gdzie powinowactwo jest wysokie.
2. Działanie przypisuje się długiemu okresowi półtrwania, czyli utrzymywaniu się związku w organizmie, a nie sile pojedynczego oddziaływania z receptorem.
3. Zestawienia farmakologiczne podają, że jest około pięciokrotnie silniejszy od metylotestosteronu. To jest jakaś miara siły, tylko odniesiona do słabego punktu wyjścia, a nie do testosteronu.

Wniosek mechanistyczny: przy niskim powinowactwie receptorowym składowa tkankowa fluoksymesteronu powinna być jedną z najsłabszych w całej grupie. Zgadza się to z tym, że nikt nie stosuje go w okresie budowania masy, i to niezależnie od tego, jak wysoki wskaźnik przypisują mu tabele. To wnioskowanie z farmakologii, nie wynik pomiaru, bo pomiaru dla tego związku nie ma.

Warto zauważyć symetrię wobec innego przypadku. Przy DHB powinowactwo jest na poziomie dihydrotestosteronu, a efekt tkankowy równy zwykłemu testosteronowi. Tutaj powinowactwo jest niskie, a związek mimo to działa. Te dwa przypadki razem pokazują, że powinowactwo receptorowe nie przewiduje działania anabolicznego w żadną stronę.

Co z tego wynika praktycznie

Jeżeli składowa tkankowa jest słaba, a reputacja siłowa mocna, to źródło tej reputacji musi leżeć gdzie indziej. Temu poświęcona jest następna sekcja.

Siła: sześć składowych i odwrócona hierarchia

Przy większości środków najsilniejsza jest składowa tkankowa, a reszta ją uzupełnia. Przy fluoksymesteronie układ jest odwrócony i to prawdopodobnie tłumaczy jego nietypowe zastosowanie, czyli krótko przed startem, a nie w okresie budowania.

Składowa 1: przyrost tkanki kurczliwej

Prawdopodobnie najsłabsza w grupie. Powody omówiłem wyżej: niskie powinowactwo receptorowe i brak jakichkolwiek danych o przyroście masy u ludzi. Jest to też składowa najwolniejsza, więc przy stosowaniu liczonym w dniach nie zdążyłaby się ujawnić, nawet gdyby była silna.

Składowa 2: erytropoeza

Najlepiej udokumentowana i wpisana wprost do charakterystyki produktu. Ulotka wymienia policytemię wśród działań niepożądanych. Androgeny pobudzają wytwarzanie czerwonych krwinek, a fluoksymesteron ma to działanie na tyle wyraźne, że wymagało odnotowania w dokumentacji rejestracyjnej.

Przekłada się to na transport tlenu, a więc na pracę między seriami i na wydolność w trakcie sesji. Trzeba jednak zauważyć ograniczenie czasowe: znaczący wzrost hematokrytu wymaga tygodni, a nie dni, więc przy bardzo krótkim stosowaniu ta składowa też nie zdąży się w pełni rozwinąć.

To jednocześnie ryzyko, bo policytemia zwiększa lepkość krwi i prawdopodobieństwo zdarzeń zakrzepowych. Korzyść i zagrożenie są tu jednym zjawiskiem.

Składowa 3: zatrzymanie sodu i wody

Udokumentowana, choć sprzeczna z popularnym opisem. Środek uchodzi za dający suchy wygląd, bo nie aromatyzuje. Charakterystyka produktu wymienia jednak wśród działań niepożądanych zatrzymywanie sodu, chlorków, wody, potasu, wapnia i fosforanów nieorganicznych, co jest cechą androgenów jako grupy i nie ma związku z estrogenami.

To zmienia obraz, bo zatrzymanie wody działa szybko, w skali dni, i wpływa zarówno na objętość mięśnia, jak i na masę ciała. Może więc być jedną z tych składowych, które faktycznie odpowiadają za odczuwalny w krótkim czasie skok siły.

Składowa 4: masa ciała i dźwignie

Wynika bezpośrednio z powyższej. Kilka kilogramów masy, także w postaci wody, zmienia mechanikę bojów siłowych: poprawia stabilność, skraca drogę sztangi w wyciskaniu leżąc, zwiększa sztywność tułowia. Przy sportach z kategoriami wagowymi działa to jednak przeciwko zawodnikowi.

Składowa 5: napęd i agresja

To składowa, na której opiera się cała reputacja tego środka, i jednocześnie ta bez żadnych danych bezpośrednich. Nie istnieje badanie mierzące wpływ fluoksymesteronu na nastrój, motywację czy agresję. Można natomiast zebrać przesłanki pośrednie.

• Za istnieniem wpływu na ośrodkowy układ nerwowy: charakterystyka produktu wymienia wśród działań niepożądanych lęk, depresję, bóle głowy, parestezje oraz zmiany libido w obu kierunkach. Wpływ na układ nerwowy jest więc odnotowany w dokumentacji rejestracyjnej.
• Za możliwym mechanizmem: fluorowanie cząsteczki zwiększa zwykle jej stabilność metaboliczną i lipofilność, a lipofilność sprzyja przenikaniu przez barierę krew-mózg. To rozumowanie z chemii medycznej, nie wynik pomiaru dla tego związku.
• Przeciwko obietnicy napędu: kierunek działań niepożądanych z ulotki jest raczej niekorzystny, bo wymienia lęk i depresję, a nie napęd. Do tego związek nie aromatyzuje i hamuje oś, więc estradiol spada, a jego niedobór u mężczyzn wiąże się z pogorszeniem nastroju i energii.

Hipoteza: wpływ fluoksymesteronu na ośrodkowy układ nerwowy jest realny i odnotowany w dokumentacji, ale nie ma podstaw, by zakładać, że u konkretnej osoby pójdzie w kierunku pobudzenia i napędu, a nie lęku i obniżenia nastroju. Obie możliwości figurują w tej samej ulotce.

Wspiera to jedyne randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą nad wpływem wysokich dawek androgenu na nastrój: z pięćdziesięciu sześciu uczestników czterdziestu dwóch wykazało niewielkie zmiany, ośmiu rozwinęło objawy hipomanii, a reagujący i niereagujący nie różnili się żadnym parametrem wyjściowym, w tym psychologicznym. Model, w którym środek wzmacnia cechy już obecne, nie znajduje w tych danych potwierdzenia.

Składowa 6, działająca przeciwnie: tkanka łączna

Ścięgna i przyczepy adaptują się wolniej niż mięsień. Przy tym środku problem jest szczególny, bo jeżeli przyrost wyniku pochodzi głównie z wody, masy ciała i pobudzenia, a nie z tkanki kurczliwej, to obciążenie rośnie bez odpowiadającego mu wzmocnienia struktury. Rozbieżność między tym, co można podnieść, a tym, co tkanka wytrzyma, narasta wtedy najszybciej, a dzieje się to dokładnie w sytuacji, w której środek bywa stosowany, czyli przy próbie maksymalnej.

Wniosek z zestawienia składowych. Hierarchia jest tu odwrócona wobec pozostałych środków: składowa tkankowa najsłabsza, a najbardziej prawdopodobny udział mają zatrzymanie wody, przyrost masy ciała, erytropoeza oraz pobudzenie ośrodkowe. Zgadza się to z tym, jak środek faktycznie bywa stosowany, czyli krótko i przed startem, a nie w okresie budowania formy. Trzy z tych składowych nie przetrwają odstawienia, a czwarta niesie ryzyko zakrzepowe.

Dawki: kliniczne kontra środowiskowe

Tutaj fluoksymesteron jest przypadkiem nietypowym, bo ma badania kliniczne z randomizacją u ludzi, tylko w zupełnie innym wskazaniu niż sportowe.

Trzy wnioski z tego zestawienia

1. Dawka 20 mg na dobę nie jest dawką sportową, tylko zarejestrowaną dawką kliniczną, stosowaną w badaniach z randomizacją, w jednym przypadku przez cały rok. Dolna część zakresu środowiskowego mieści się więc w przedziale przebadanym, a górna przekracza go dwukrotnie.
2. To nie oznacza bezpieczeństwa, tylko inny bilans. Wskazaniem był przerzutowy rak piersi, gdzie akceptuje się ryzyko nieporównywalne z poprawianiem wyniku sportowego, a leczenie prowadzono pod kontrolą onkologiczną z regularnymi badaniami.
3. Efekt kliniczny był mierzalny przy 20 mg na dobę. Skoro tyle wystarczyło, żeby zmienić odsetek odpowiedzi w chorobie nowotworowej, trudno uzasadnić przekonanie, że dopiero dwukrotność tej dawki zaczyna działać.

Warto też odnotować, że w badaniu adjuwantowym, czyli przy dłuższym stosowaniu u pacjentek w lepszym stanie, dodanie fluoksymesteronu nie przyniosło korzyści. Przy tym samym środku i tej samej dawce wynik zależał więc od kontekstu, a nie od samego związku.

Skutki uboczne według charakterystyki produktu

Poniższe pochodzi z dokumentacji rejestracyjnej leku, a nie z relacji użytkowników, więc jest to najtwardszy dostępny materiał na ten temat.

Wątroba

Ostrzeżenie dotyczy całej grupy związków 17-alfa-alkilowanych i wymienia cztery odrębne zjawiska:

• Cholestatyczne zapalenie wątroby i żółtaczka. Odwracalne po odstawieniu leku.
• Zmiany w wynikach prób wątrobowych. Najwcześniejszy sygnał, choć u osób trenujących interpretacja bywa trudna, bo ciężki trening sam podnosi ALT i AST z mięśni.
• Pelioza wątroby. Powstawanie w miąższu przestrzeni wypełnionych krwią. Rzadka, groźna i wbrew częstym opisom nie jest nowotworem.
• Gruczolaki i rak wątrobowokomórkowy. Wiązane z długotrwałym stosowaniem wysokich dawek.

Kwestię preparatów osłonowych rozbieram w tekście o osłonach wątroby przy sterydach i SARM-ach.

Krzepnięcie i układ krążenia

Pozycja nieobecna w popularnych opisach, a znajdująca się w ulotce. Charakterystyka wymienia hamowanie czynników krzepnięcia II, V, VII i X oraz krwawienia u osób przyjmujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe. Obok tego pojawia się policytemia, czyli zjawisko działające w przeciwnym kierunku.

Do tego dochodzi typowe dla doustnych związków 17-alfa-alkilowanych pogorszenie profilu lipidowego, wyraźniejsze niż przy testosteronie, oraz zatrzymanie sodu i wody podnoszące ciśnienie.

Oś hormonalna i płodność

Charakterystyka wymienia oligospermię przy wyższych dawkach oraz hamowanie wydzielania gonadotropin. Powrót po odstawieniu bywa szybki, ale nie u wszystkich i nie zawsze pełny. Dane omawiam przy skutkach ubocznych SAA.

Skóra, włosy i ginekomastia

• Trądzik, łojotok, hirsutyzm i łysienie typu męskiego, zależne w dużej mierze od predyspozycji genetycznej. Temat rozwijam przy trądziku na podwyższonych androgenach.
• Ginekomastia. Figuruje na liście działań niepożądanych mimo braku aromatyzacji, co pokazuje, że brak konwersji do estradiolu nie jest gwarancją braku zmian w tkance gruczołowej, a blokowanie aromatazy nie jest tu odpowiedzią na problem.

Kobiety: co jest nieodwracalne

Charakterystyka produktu jest tu wyjątkowo precyzyjna. Najczęstsze działania niepożądane androgenoterapii u kobiet to zaburzenia miesiączkowania, zahamowanie wydzielania gonadotropin oraz wirylizacja, w tym obniżenie barwy głosu i przerost łechtaczki. Dokumentacja zaznacza, że te dwie ostatnie zmiany zwykle nie cofają się po odstawieniu.

Fakt, że fluoksymesteron podawano kobietom, dotyczył sytuacji, w której alternatywą był postępujący nowotwór, i nie jest argumentem za jego stosowaniem w jakimkolwiek innym kontekście.

Czy Halotestin powiększa prącie

Pytanie wraca regularnie i ma konkretne źródło. Androgeny stosowano u chłopców z opóźnionym dojrzewaniem, w tym w przypadkach mikropenisa, a u dziecka przed zakończeniem dojrzewania tkanki reagują na silny bodziec androgenny wzrostem. To był zamierzony cel leczenia.

Po zakończeniu dojrzewania ten mechanizm nie działa. Charakterystyka produktu wymienia natomiast u mężczyzn nadmierną częstość i długość wzwodów jako działanie niepożądane. To jest to, co realnie może wystąpić, i nie jest to efekt pożądany: przedłużające się wzwody bywają bolesne, a w skrajnej postaci wymagają interwencji medycznej.

Co monitorować

Powiedz lekarzowi

Przy tym środku ma to znaczenie szczególne, bo obraz laboratoryjny zawiera dwa elementy działające w przeciwne strony. Podwyższony hematokryt u młodego mężczyzny bez znanej przyczyny uruchamia diagnostykę hematologiczną, a jednocześnie zahamowane czynniki krzepnięcia i wydłużony czas protrombinowy prowadzą w zupełnie innym kierunku. Bez informacji o ekspozycji te dwa wyniki są trudne do pogodzenia.

Parametry warte kontroli

• Morfologia z hematokrytem. Ze względu na policytemię wymienioną w ulotce.
• Parametry krzepnięcia. Zwłaszcza przy jakichkolwiek innych przyjmowanych lekach.
• Lipidogram. Przy związkach doustnych nieulegających aromatyzacji zmiany bywają wyraźne i bezobjawowe.
• Próby wątrobowe. Z zastrzeżeniem dotyczącym wpływu treningu na ALT i AST.
• Ciśnienie tętnicze. Przy zatrzymywaniu sodu i wody oraz wysokim hematokrycie.
• Testosteron, LH i FSH. Pokazują rzeczywistą skalę zahamowania osi.

Objawy wymagające pilnej oceny

• Zażółcenie skóry lub białkówek oczu, uporczywy świąd, ciemny mocz, jasny stolec.
• Ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca, nagły spadek tolerancji wysiłku.
• Bóle i zawroty głowy, zaburzenia widzenia, objawy neurologiczne po jednej stronie ciała.
• Nietypowe krwawienia, siniaczenie, przedłużone krwawienie po skaleczeniu.
• Wzwód utrzymujący się długo lub bolesny.
• Nagły ból w okolicy ścięgna z uczuciem przeskoczenia lub trzasku przy dużych obciążeniach.
• U kobiet jakiekolwiek zmiany w barwie głosu.
• Nasilone objawy lękowe lub depresyjne albo myśli o zrobieniu sobie krzywdy.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Skąd wziął się wskaźnik 1900 przy Halotestinie?

Z testu Hershbergera z 1953 roku, w którym kastrowanym szczurom podawano badany związek, a następnie ważono mięsień dźwigacz odbytu i gruczoł krokowy. Mięsień ten odpowiada anatomicznie mięśniowi opuszkowo-gąbczastemu, występuje wyłącznie u samców szczura i ma kilkukrotnie więcej receptorów androgenowych niż mięsień szkieletowy. Test nigdy nie został ustandaryzowany, a jego przełożenie na człowieka jest bardzo ograniczone.

Czy Halotestin buduje masę mięśniową?

Nie w stopniu odpowiadającym jego wskaźnikom, a przyczyna jest zaskakująca. Fluoksymesteron, jak większość związków 17-alfa-alkilowanych, ma stosunkowo niskie powinowactwo do receptora androgenowego, a to, że mimo tego działa, przypisuje się jego długiemu okresowi półtrwania. Do tego badania powinowactwa pokazują, że stosunek wiązania w mięśniu do wiązania w prostacie wynosi dla niemal wszystkich SAA mniej więcej jeden, więc selektywność anaboliczna nie ma podstaw receptorowych.

Skąd bierze się przyrost siły na Halotestinie?

Najsłabszą składową jest prawdopodobnie przyrost tkanki, bo powinowactwo receptorowe jest niskie. Najlepiej udokumentowana jest erytropoeza, bo policytemia figuruje w charakterystyce produktu jako działanie niepożądane. Do tego dochodzi zatrzymanie sodu i wody, również wymienione w ulotce, oraz składowa napędowa, dla której nie ma danych, choć ulotka odnotowuje wpływ na ośrodkowy układ nerwowy w postaci lęku i depresji.

Czy dawka 20 mg dziennie to dużo?

To dokładnie zarejestrowana dawka kliniczna. W badaniach z randomizacją u kobiet z rakiem piersi stosowano 10 mg dwa razy dziennie, w jednym z nich przez rok. Zakres podawany w środowisku sportowym, od 10 do 40 mg, mieści się więc w przedziale badanym klinicznie albo tylko nieznacznie go przekracza, co przy tym środku jest sytuacją nietypową.

Czy fluoksymesteron faktycznie nie zatrzymuje wody?

Nie aromatyzuje do estradiolu, więc nie wywołuje retencji tą drogą, i to prawdziwa część tego twierdzenia. Charakterystyka produktu wymienia jednak wśród działań niepożądanych zatrzymywanie sodu, chlorków i wody, co jest cechą androgenów jako grupy. Teza o całkowitym braku retencji jest więc za mocna, a sama retencja może być jedną ze składowych odczuwanego przyrostu siły.

Czy agresja na Halotestinie zależy od charakteru?

Popularny model mówi, że steryd nie zmienia osobowości, tylko wzmacnia cechy już obecne. Jedyne randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą, w którym mierzono to bezpośrednio, nie potwierdza tego założenia. Osoby, u których wystąpiły nasilone zmiany nastroju, nie różniły się od pozostałych żadnym parametrem wyjściowym: ani demograficznym, ani psychologicznym, ani laboratoryjnym.

Dlaczego fluoksymesteron uchodzi za toksyczny dla wątroby?

Ma grupę metylową przy siedemnastym atomie węgla, która pozwala mu przetrwać przejście przez wątrobę i jednocześnie odpowiada za uszkodzenie hepatocytów. Charakterystyka produktu ostrzega przy tej grupie związków przed cholestatycznym zapaleniem wątroby, żółtaczką oraz, przy długim stosowaniu wysokich dawek, przed gruczolakami, rakiem wątrobowokomórkowym i peliozą wątroby.

Podsumowanie

Fluoksymesteron jest przypadkiem, w którym prawie wszystko, co się o nim mówi, wymaga korekty w jedną albo w drugą stronę.

1. Wskaźnik 1900 nie znaczy nic, bo pochodzi z pomiaru mięśnia, którego człowiek nie ma, w teście, który nigdy nie został ustandaryzowany.
2. Powinowactwo do receptora jest niskie, a nie wyjątkowe. Razem z odwrotnym przypadkiem DHB pokazuje to, że powinowactwo nie przewiduje działania anabolicznego w żadną stronę.
3. Hierarchia składowych siły jest tu odwrócona. Tkanka najsłabiej, a najbardziej prawdopodobny udział mają zatrzymanie wody, masa ciała, erytropoeza i pobudzenie ośrodkowe. Zgadza się to z tym, jak środek faktycznie bywa stosowany, i oznacza, że trzy z tych składowych nie przetrwają odstawienia.
4. Dawka 20 mg na dobę to zarejestrowana dawka kliniczna, przy której odnotowano mierzalny efekt w chorobie nowotworowej. Przekonanie, że dopiero jej dwukrotność zaczyna działać, nie ma oparcia.
5. Reakcji psychicznej nie da się przewidzieć, a ulotka wymienia lęk i depresję obok zmian libido, czyli kierunek przeciwny do obiecywanego napędu.

Punkt trzeci ma konsekwencję praktyczną. Jeżeli znaczna część przyrostu wyniku pochodzi z wody, masy ciała i pobudzenia, to obciążenie rośnie bez odpowiadającego mu wzmocnienia mięśnia i ścięgna. Ryzyko urazu rośnie więc najbardziej wtedy, gdy środek jest stosowany, czyli przy próbie maksymalnej.

Narzędzia programowania obciążeń dają szczyt formy, który da się zaplanować i powtórzyć, w odróżnieniu od reakcji na środek farmakologiczny. Jak to poukładać, opisuję w tekstach o peakingu w treningu siłowym i o bloku nastawionym na siłę maksymalną. Gotowy układ pod konkretny start przygotowuję w ramach indywidualnego planu treningowego, a stacjonarnie pracuję z podopiecznymi jako trener personalny w Lublinie.

Bibliografia

1. Charakterystyka produktu leczniczego Halotestin (fluoxymesterone) tablets, Pharmacia and Upjohn Company, baza DailyMed, National Library of Medicine.
2. Ingle JN, Twito DI, Schaid DJ, et al. Randomized clinical trial of tamoxifen alone or combined with fluoxymesterone in postmenopausal women with metastatic breast cancer. Journal of Clinical Oncology. 1988. PMID: 3284975
3. Tormey DC, Lippman ME, Edwards BK, Cassidy JG. Evaluation of tamoxifen doses with and without fluoxymesterone in advanced breast cancer. Annals of Internal Medicine. 1983;98(2):139-144. doi: 10.7326/0003-4819-98-2-139
4. Ingle JN, Suman VJ, Mailliard JA, et al. Randomized trial of tamoxifen alone or combined with fluoxymesterone as adjuvant therapy in postmenopausal women with resected estrogen receptor positive breast cancer. North Central Cancer Treatment Group Trial 89-30-52. Breast Cancer Research and Treatment. 2006. doi: 10.1007/s10549-005-9152-1
5. Saartok T, Dahlberg E, Gustafsson JA. Relative binding affinity of anabolic-androgenic steroids: comparison of the binding to the androgen receptors in skeletal muscle and in prostate, as well as to sex hormone-binding globulin. Endocrinology. 1984;114(6):2100-2106. doi: 10.1210/endo-114-6-2100
6. Hershberger L, Shipley EG, Meyer RK. Myotrophic activity of 19-nortestosterone and other steroids determined by modified levator ani muscle method. Proceedings of the Society for Experimental Biology and Medicine. 1953;83:175-180. doi: 10.3181/00379727-83-20301
7. Nimni M, Geiger K. Non-suitability of levator ani method as an index of anabolic effect of steroids. Proceedings of the Society for Experimental Biology and Medicine. 1957;94:606-610. doi: 10.3181/00379727-94-23025
8. Pope HG Jr, Kouri EM, Hudson JI. Effects of supraphysiologic doses of testosterone on mood and aggression in normal men: a randomized controlled trial. Archives of General Psychiatry. 2000;57(2):133-140.
9. Bhasin S, Woodhouse L, Casaburi R, et al. Testosterone dose-response relationships in healthy young men. American Journal of Physiology, Endocrinology and Metabolism. 2001;281(6):E1172-E1181. doi: 10.1152/ajpendo.2001.281.6.E1172
10. Finkelstein JS, Lee H, Burnett-Bowie SAM, et al. Gonadal steroids and body composition, strength, and sexual function in men. New England Journal of Medicine. 2013;369(11):1011-1022. doi: 10.1056/NEJMoa1206168
11. Friedel A, Geyer H, Kamber M, et al. 17-beta-hydroksy-5-alfa-androst-1-en-3-on (1-testosterone) is a potent androgen with anabolic properties. Toxicology Letters. 2006;165(2):149-155. PMID: 16621347
12. Bond P, Smit DL, van Mol P. Anabolic-androgenic steroids: how do they work and what are the risks? Frontiers in Endocrinology. 2022;13:1059473. doi: 10.3389/fendo.2022.1059473
13. Bond P, Llewellyn W, Van Mol P. Anabolic androgenic steroid-induced hepatotoxicity. Medical Hypotheses. 2016;93:150-153. doi: 10.1016/j.mehy.2016.06.004
14. Kicman AT. Pharmacology of anabolic steroids. British Journal of Pharmacology. 2008;154(3):502-521. doi: 10.1038/bjp.2008.165
15. Smit DL, Buijs MM, de Hon O, den Heijer M, de Ronde W. Disruption and recovery of testicular function during and after androgen abuse: the HAARLEM study. Human Reproduction. 2021;36(4):880-890. doi: 10.1093/humrep/deaa366
16. Horwitz H, Andersen JT, Dalhoff KP. Health consequences of androgenic anabolic steroid use. Journal of Internal Medicine. 2019;285(3):333-340. doi: 10.1111/joim.12850
17. Pope HG, Wood RI, Rogol A, Nyberg F, Bowers L, Bhasin S. Adverse health consequences of performance-enhancing drugs: an Endocrine Society scientific statement. Endocrine Reviews. 2014;35(3):341-375.
18. National Cancer Institute. Drug dictionary: fluoxymesterone.
19. World Anti-Doping Agency. The Prohibited List, klasa S1 (Anabolic Agents).
20. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie (Dz.U. 2017 poz. 1051).

Z mojej oferty Indywidualny plan treningowy online Masz dość braku efektów mimo wylanego potu? Twój trening potrzebuje planu, a nie przypadku. Nie kupujesz gotowca z… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Skąd wziął się wskaźnik 1900 przy Halotestinie?

Z testu Hershbergera z 1953 roku, w którym kastrowanym szczurom podawano badany związek, a następnie ważono mięsień dźwigacz odbytu i gruczoł krokowy. Mięsień ten odpowiada anatomicznie mięśniowi opuszkowo-gąbczastemu, występuje wyłącznie u samców szczura i ma kilkukrotnie więcej receptorów androgenowych niż mięsień szkieletowy. Test nigdy nie został ustandaryzowany, a jego przełożenie na człowieka jest bardzo ograniczone.

Czy Halotestin buduje masę mięśniową?

Nie w stopniu odpowiadającym jego wskaźnikom, a przyczyna jest zaskakująca. Fluoksymesteron, jak większość związków 17-alfa-alkilowanych, ma stosunkowo niskie powinowactwo do receptora androgenowego, a to, że mimo tego działa, przypisuje się jego długiemu okresowi półtrwania. Do tego badania powinowactwa pokazują, że stosunek wiązania w mięśniu do wiązania w prostacie wynosi dla niemal wszystkich SAA mniej więcej jeden, więc selektywność anaboliczna nie ma podstaw receptorowych.

Skąd bierze się przyrost siły na Halotestinie?

Najsłabszą składową jest prawdopodobnie przyrost tkanki, bo powinowactwo receptorowe jest niskie. Najlepiej udokumentowana jest erytropoeza, bo policytemia figuruje w charakterystyce produktu jako działanie niepożądane. Do tego dochodzi zatrzymanie sodu i wody, również wymienione w ulotce, oraz składowa napędowa, dla której nie ma danych, choć ulotka odnotowuje wpływ na ośrodkowy układ nerwowy w postaci lęku i depresji.

Czy dawka 20 mg dziennie to dużo?

To dokładnie zarejestrowana dawka kliniczna. W badaniach z randomizacją u kobiet z rakiem piersi stosowano 10 mg dwa razy dziennie, w jednym z nich przez rok. Zakres podawany w środowisku sportowym, od 10 do 40 mg, mieści się więc w przedziale badanym klinicznie albo tylko nieznacznie go przekracza, co przy tym środku jest sytuacją nietypową.

Czy fluoksymesteron faktycznie nie zatrzymuje wody?

Nie aromatyzuje do estradiolu, więc nie wywołuje retencji tą drogą, i to prawdziwa część tego twierdzenia. Charakterystyka produktu wymienia jednak wśród działań niepożądanych zatrzymywanie sodu, chlorków i wody, co jest cechą androgenów jako grupy. Teza o całkowitym braku retencji jest więc za mocna, a sama retencja może być jedną ze składowych odczuwanego przyrostu siły.

Czy agresja na Halotestinie zależy od charakteru?

Popularny model mówi, że steryd nie zmienia osobowości, tylko wzmacnia cechy już obecne. Jedyne randomizowane badanie z podwójnie ślepą próbą, w którym mierzono to bezpośrednio, nie potwierdza tego założenia. Osoby, u których wystąpiły nasilone zmiany nastroju, nie różniły się od pozostałych żadnym parametrem wyjściowym: ani demograficznym, ani psychologicznym, ani laboratoryjnym.

Dlaczego fluoksymesteron uchodzi za toksyczny dla wątroby?

Ma grupę metylową przy siedemnastym atomie węgla, która pozwala mu przetrwać przejście przez wątrobę i jednocześnie odpowiada za uszkodzenie hepatocytów. Charakterystyka produktu ostrzega przy tej grupie związków przed cholestatycznym zapaleniem wątroby, żółtaczką oraz, przy długim stosowaniu wysokich dawek, przed gruczolakami, rakiem wątrobowokomórkowym i peliozą wątroby.