GHRP-2 (pralmorelina): zarejestrowany, ale do jednego wstrzyknięcia

Charakter artykułu. GHRP-2 jest jedynym peptydem ze swojej grupy, który uzyskał gdziekolwiek rejestrację, ale wyłącznie jako środek diagnostyczny do jednorazowego podania. Tekst opiera się na danych z tego zastosowania oraz na badaniach farmakologicznych, wyraźnie oddzielając je od stosowania przewlekłego, dla którego danych nie ma. Ma charakter informacyjny, nie zawiera zaleceń stosowania i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

GHRP-2 wyróżnia się w kategorii peptydów tym, że jako jedyny w swojej grupie ma prawdziwą rejestrację. Pod nazwą pralmorelina został dopuszczony w Japonii i jest tam stosowany w praktyce klinicznej.

Rejestracja dotyczy jednak czegoś zupełnie innego niż zastosowanie, w którym ten peptyd trafia do obiegu: jednorazowego wstrzyknięcia w celu zmierzenia czynności przysadki, a nie wielotygodniowego podawania w celu jej pobudzania. Ta różnica decyduje o interpretacji wszystkich danych, w tym tych dotyczących kortyzolu, które przy tym peptydzie są najciekawsze i zwykle przemilczane.

Czym jest GHRP-2 i jak działa

GHRP-2, znany farmaceutycznie jako pralmorelina, a w literaturze także pod oznaczeniem KP-102, to syntetyczny peptyd zbudowany z sześciu aminokwasów, należący do grupy substancji pobudzających wydzielanie hormonu wzrostu.

Mechanizm

Działa jako agonista receptora GHS-R1a, czyli tego samego receptora, na który działa grelina, naturalny hormon wydzielany głównie w żołądku. Pobudzenie tego receptora w przysadce prowadzi do uwolnienia hormonu wzrostu.

Kluczowe jest jednak to, że receptor greliny nie odpowiada wyłącznie za hormon wzrostu. Jest zaangażowany także w regulację łaknienia oraz w sygnalizację wpływającą na oś nadnerczową. Stąd bierze się cały profil działań, które przy tym peptydzie omawiam niżej.

Dwa mechanizmy, dwa różne punkty uchwytu

Warto odróżnić tę grupę od peptydów typu CJC-1295, będących analogami hormonu uwalniającego hormon wzrostu i działających przez inny receptor. Oba typy substancji zwiększają wydzielanie hormonu wzrostu, ale różnymi drogami, a ich działanie łączne opisuje się jako addytywne albo silniejsze niż suma.

Rejestracja i do czego naprawdę służy

To sekcja porządkująca cały artykuł, bo różnica między wskazaniem rejestracyjnym a zastosowaniem w obiegu jest tu bardzo duża.

Co obejmuje rejestracja

Na czym polega ten test

Idea jest prosta i warto ją znać, bo tłumaczy, dlaczego dawka jest taka, a nie inna. Peptyd podaje się jako bodziec prowokacyjny, czyli po to, żeby maksymalnie pobudzić przysadkę i sprawdzić, ile hormonu wzrostu jest w stanie wydzielić.

U osób zdrowych stężenie hormonu wzrostu po podaniu przekracza określony próg, a u osób z ciężkim niedoborem pozostaje poniżej niego. Test należy do uznanych metod prowokacyjnych, a w połączeniu z hormonem uwalniającym hormon wzrostu bywa opisywany jako badanie o dużej wiarygodności.

Konsekwencja, którą trzeba wyciągnąć wprost. Dawka rejestracyjna została dobrana tak, żeby wywołać maksymalną możliwą odpowiedź przysadki w jednym pomiarze. To nie jest dawka dobrana pod długotrwałe utrzymywanie podwyższonego stężenia hormonu, bo taki cel w tym wskazaniu nie występuje.

Podobnie profil bezpieczeństwa oceniano dla jednego wstrzyknięcia w warunkach szpitalnych, a nie dla codziennego podawania przez tygodnie. To rozróżnienie wraca w każdej kolejnej sekcji.

Poza Japonią

Prawa do rozwoju na Amerykę Północną zostały podlicencjonowane, ale związek nigdy nie uzyskał rejestracji FDA ani europejskiej, w żadnym wskazaniu.

Z mojej oferty Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy… Sprawdź

Kortyzol i oś stresowa: ustalenie kluczowe

To najważniejsza informacja o tym peptydzie i jednocześnie najrzadziej podawana w materiałach na jego temat.

Co wykazano

W badaniach nad wpływem GHRP-2 na oś nadnerczową stwierdzono, że wszystkie testowane dawki pobudzały wydzielanie ACTH i kortyzolu, przy czym odpowiedź była porównywalna z tą wywoływaną przez ludzki hormon uwalniający kortykotropinę.

Warto zatrzymać się nad tym porównaniem, bo jest mocniejsze, niż brzmi. Hormon uwalniający kortykotropinę to substancja stosowana w medycynie właśnie do tego, żeby prowokacyjnie zbadać czynność osi nadnerczowej. Jest to zatem punkt odniesienia dla maksymalnego pobudzenia tej osi w warunkach testu.

Stwierdzenie, że GHRP-2 pobudza kortyzol w stopniu porównywalnym, oznacza więc, że pod tym względem zachowuje się jak środek diagnostyczny do badania osi stresowej, a nie jak substancja o marginalnym wpływie na ten obszar.

Dlaczego to nie przeszkadza w diagnostyce, a przeszkadza gdzie indziej

Przy jednorazowym podaniu w warunkach kontrolowanych krótkotrwały wzrost kortyzolu nie ma znaczenia klinicznego. Pacjent leży, jest pod obserwacją, a po dwóch godzinach badanie się kończy.

Przy podawaniu codziennym przez tygodnie sytuacja jest inna i warto wymienić, co konkretnie się zmienia:

• Kortyzol działa katabolicznie na mięśnie, czyli w kierunku przeciwnym do zakładanego celu stosowania.
• Wpływa na gospodarkę węglowodanową, na gromadzenie tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha oraz na ciśnienie tętnicze.
• Wpływa na sen i nastrój, a sen jest jednocześnie okresem naturalnego wydzielania hormonu wzrostu.

Wniosek, który da się postawić uczciwie. Nie ma badań oceniających, jak wygląda gospodarka kortyzolowa przy wielotygodniowym stosowaniu GHRP-2, więc nie da się powiedzieć, czy organizm się adaptuje, czy podwyższenie się utrzymuje.

Można natomiast powiedzieć, że przy substancji o udokumentowanym, silnym jednorazowym wpływie na tę oś jest to pytanie zasadne, a jego pominięcie w materiałach o tym peptydzie jest istotnym brakiem. Przy stosowaniu przewlekłym oznaczenie kortyzolu jest tanim sposobem, żeby to sprawdzić u siebie.

Prolaktyna

W tych samych badaniach odnotowano wzrost stężenia prolaktyny, przy czym był on mniejszy niż wywoływany przez tyreoliberynę, czyli substancję stosowaną do prowokacyjnego badania wydzielania prolaktyny.

Interpretacja jest analogiczna jak przy kortyzolu: umiarkowany, jednorazowy wzrost przy podaniu diagnostycznym nie ma znaczenia, a przy stosowaniu przewlekłym pozostaje pytaniem bez odpowiedzi. Warto pamiętać, że przewlekle podwyższona prolaktyna wiąże się u mężczyzn ze spadkiem libido i pogorszeniem funkcji seksualnych, co omawiam szerzej przy lekach wpływających na prolaktynę.

Apetyt i receptor greliny

Pobudzanie łaknienia nie jest przy tym peptydzie działaniem niepożądanym w zwykłym sensie, tylko bezpośrednią konsekwencją mechanizmu: receptor GHS-R1a jest receptorem greliny, czyli hormonu głodu.

Efekt jest przy GHRP-2 wyraźnie obecny, ale słabszy niż przy GHRP-6 i wyraźniejszy niż przy ipamorelinie. Ma to konsekwencję praktyczną zależną od celu:

• W okresie budowania masy zwiększone łaknienie ułatwia utrzymanie nadwyżki kalorycznej i bywa uznawane za zaletę.
• W okresie redukcji działa dokładnie przeciwnie do celu i jest to argument przeciwko stosowaniu tego akurat peptydu w tym okresie.

Porównanie z ipamoreliną i GHRP-6

To zestawienie jest przy wyborze między tymi peptydami najbardziej użyteczne, a różnica między nimi okazuje się nie tylko ilościowa.

Wartości ED50 z badań porównawczych na modelach zwierzęcych, wyrażone molowo.

Dwie rzeczy, które z tego wynikają

Po pierwsze, GHRP-2 jest najsilniejszy w przeliczeniu na cząsteczkę. Jego próg skuteczności jest około czterokrotnie niższy niż ipamoreliny i sześciokrotnie niższy niż GHRP-6. Warto natomiast odnotować, że jego efekt maksymalny był w tych porównaniach nieco niższy, co sugeruje wyższe powinowactwo przy nieco niższym pułapie odpowiedzi.

Po drugie, i to jest ważniejsze: różnica w selektywności wobec ipamoreliny jest jakościowa, a nie ilościowa.

Ipamorelina nie pobudza ACTH nawet przy dawkach dwustukrotnie przekraczających jej próg skuteczności dla hormonu wzrostu. Nie chodzi więc o to, że robi to słabiej, tylko że najprawdopodobniej w ogóle nie jest w stanie uruchomić tego szlaku.

To rozróżnienie ma bezpośrednią konsekwencję praktyczną: przy ipamorelinie nie ma potrzeby monitorowania kortyzolu i prolaktyny, a przy GHRP-2 jest.

Dawkowanie: diagnostyczne, badawcze i środowiskowe

Przeliczenie

Zestawienie wypada tu inaczej niż przy większości substancji, bo problem nie leży głównie w wysokości pojedynczej dawki, tylko w częstości.

• Pojedyncza dawka w obiegu mieści się w zakresie od równej dawce diagnostycznej do jej trzykrotności.
• Dawka dobowa przy górnej wartości i trzech podaniach wynosi 900 mikrogramów, czyli dziewięciokrotność dawki diagnostycznej.
• Ekspozycja łączna to jednak różnica nieporównywalnie większa: jedno podanie w życiu wobec podawania codziennego przez tygodnie.

To jest właściwe ujęcie problemu przy tym peptydzie. Dawka diagnostyczna została dobrana tak, żeby jednorazowo wywołać maksymalną odpowiedź przysadki, więc przekraczanie jej w pojedynczym podaniu prawdopodobnie niewiele dodaje po stronie hormonu wzrostu.

Zmienia natomiast to, co dzieje się z pozostałymi osiami hormonalnymi. Pobudzenie kortyzolu porównywalne z testem diagnostycznym, powtarzane codziennie przez tygodnie, to sytuacja, której nikt nie zbadał.

Kwestia drogi podania

Warto odnotować, że rejestracja i badania dotyczą podania dożylnego, a w obiegu stosuje się podskórne. Zmienia to szybkość narastania stężenia i wysokość szczytu, a dla peptydu działającego przez wywołanie impulsu wydzielniczego jest to różnica istotna, choć jej kierunku bez pomiaru nie da się określić.

Stosowanie przewlekłe: czego nie wiadomo

Ponieważ całe zastosowanie w obiegu opiera się na podawaniu przewlekłym, a rejestracja na jednorazowym, warto wyliczyć konkretnie, co pozostaje bez odpowiedzi.

1. Czy oś nadnerczowa się adaptuje. Nie wiadomo, czy podwyższenie kortyzolu utrzymuje się przy powtarzanym podawaniu, czy zanika.
2. Czy dochodzi do zmniejszenia wrażliwości receptora. Przy substancjach działających przez pobudzanie wydzielania jest to zjawisko typowe, ale dla tego peptydu nieopisane w warunkach długotrwałego stosowania.
3. Co dzieje się z wydzielaniem własnym po odstawieniu. Brak danych.
4. Jak wygląda profil bezpieczeństwa po tygodniach. Dane rejestracyjne dotyczą pojedynczego podania w warunkach szpitalnych.
5. Czy przekłada się to na skład ciała. Nie ma badań oceniających wpływ przewlekłego podawania GHRP-2 na masę mięśniową czy tkankę tłuszczową u osób zdrowych.

Warto zauważyć, że sam wzrost stężenia hormonu wzrostu i IGF-1 jest przy tej grupie substancji dobrze udokumentowany. Nie jest to jednak to samo co wykazanie korzyści, bo między podniesieniem parametru laboratoryjnego a zmianą składu ciała u osoby zdrowej leży cały łańcuch założeń, którego nikt tu nie sprawdził.

Status prawny i antydopingowy

Status jako leku

Pralmorelina jest zarejestrowana w Japonii jako środek diagnostyczny. Nie jest zarejestrowana w Unii Europejskiej ani w Stanach Zjednoczonych, w żadnym wskazaniu.

Status antydopingowy

GHRP-2 znajduje się na liście substancji zabronionych Światowej Agencji Antydopingowej, w klasie S2, obejmującej hormony peptydowe, czynniki wzrostu i substancje pokrewne. Zakaz obowiązuje zarówno w zawodach, jak i poza nimi, a substancje pobudzające wydzielanie hormonu wzrostu są przedmiotem opracowanych metod wykrywania.

Podsumowanie stanu dowodów

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy GHRP-2 jest zarejestrowanym lekiem?

Tak, ale w bardzo wąskim zastosowaniu. Pralmorelina została dopuszczona w Japonii w 2004 roku pod nazwą GHRP Kaken jako środek diagnostyczny do oceny wydzielania hormonu wzrostu. Protokół obejmuje pojedynczy bolus 100 mikrogramów dożylnie i serię pobrań krwi przez dwie godziny. Nie jest to rejestracja do stosowania przewlekłego ani w celu podnoszenia poziomu hormonu wzrostu.

Jakie dawki GHRP-2 się stosuje?

Dawka diagnostyczna to jednorazowo 100 mikrogramów dożylnie, a w badaniach u dzieci stosowano 2 mikrogramy na kilogram masy ciała, maksymalnie 100 mikrogramów. Zakres spotykany w obiegu to zwykle 100 do 300 mikrogramów podskórnie, jeden do trzech razy dziennie, czyli przy górnej wartości nawet dziewięciokrotność dawki diagnostycznej podawana codziennie zamiast raz.

Jak GHRP-2 wpływa na kortyzol?

To najważniejsza informacja o tym peptydzie i zwykle przemilczana. W badaniach wykazano, że wszystkie testowane dawki pobudzały ACTH i kortyzol w stopniu porównywalnym z hormonem uwalniającym kortykotropinę, czyli substancją stosowaną do prowokacyjnego badania osi stresowej. Przy jednorazowym podaniu diagnostycznym nie ma to znaczenia, przy podawaniu codziennym ma.

Czym GHRP-2 różni się od ipamoreliny?

Siłą i selektywnością, przy czym różnica w selektywności jest jakościowa, a nie ilościowa. GHRP-2 jest silniejszy na jednostkę dawki, z ED50 około czterokrotnie niższym. Ipamorelina nie pobudza natomiast ACTH nawet przy dawkach dwustukrotnie przekraczających jej próg skuteczności dla hormonu wzrostu, co sugeruje, że nie chodzi o mniejszą siłę, tylko o niezdolność do uruchomienia tego szlaku.

Czy GHRP-2 zwiększa apetyt?

Tak, bo działa na ten sam receptor co grelina, hormon głodu. Efekt jest jednak słabszy niż przy GHRP-6 i wyraźniejszy niż przy ipamorelinie. To cecha, która przy budowaniu masy bywa uznawana za korzystną, a w okresie redukcji działa wprost przeciwnie do celu.

Czy GHRP-2 podnosi prolaktynę?

Tak, w stopniu umiarkowanym. W badaniach wzrost prolaktyny był obecny, ale mniejszy niż po tyreoliberynie, czyli substancji używanej do prowokacyjnego badania jej wydzielania. Podobnie jak przy kortyzolu, znaczenie tego zależy od tego, czy mówimy o jednorazowym podaniu, czy o stosowaniu codziennym przez tygodnie.

Czy GHRP-2 jest zakazany w sporcie?

Tak, znajduje się na liście substancji zabronionych Światowej Agencji Antydopingowej w klasie S2, obejmującej hormony peptydowe, czynniki wzrostu i substancje pokrewne. Zakaz obowiązuje w zawodach i poza nimi, a substancje z tej grupy są przedmiotem zwalidowanych metod wykrywania.

Podsumowanie

GHRP-2 jest przypadkiem, w którym rejestracja istnieje, ale dotyczy czegoś zupełnie innego niż zastosowanie w obiegu.

1. Jest jedynym peptydem ze swojej grupy z rejestracją, uzyskaną w Japonii w 2004 roku, ale jako środek diagnostyczny do jednorazowego wstrzyknięcia 100 mikrogramów, a nie do stosowania przewlekłego.
2. Jest najsilniejszy w grupie na jednostkę dawki, z progiem skuteczności około czterokrotnie niższym niż ipamorelina.
3. Pobudza kortyzol w stopniu porównywalnym z substancją używaną do prowokacyjnego badania osi stresowej. To ustalenie rzadko pojawia się w materiałach o tym peptydzie, a jest przy stosowaniu przewlekłym pierwszorzędne.
4. Różnica wobec ipamoreliny jest jakościowa. Ipamorelina nie pobudza ACTH nawet przy dawkach dwustukrotnie wyższych od skutecznych, więc nie chodzi o stopień, tylko o brak takiej zdolności.
5. Dla stosowania przewlekłego nie ma żadnych danych, ani o bezpieczeństwie, ani o wpływie na skład ciała u osób zdrowych.

Warto zestawić punkty trzeci i czwarty, bo razem dają wskazówkę praktyczną. Jeżeli ktoś decyduje się na peptyd z tej grupy, to właśnie profil hormonalny, a nie siła na mikrogram, jest tym, co je realnie różni. Silniejsze pobudzenie hormonu wzrostu okupione codziennym pobudzaniem osi stresowej to bilans, którego nikt nie policzył, a kortyzol działa na mięsień w kierunku przeciwnym do zamierzonego.

Warto też pamiętać o rzeczy prostszej. Naturalne wydzielanie hormonu wzrostu jest najwyższe w pierwszych godzinach snu głębokiego, więc zaburzony sen obniża je skuteczniej, niż jakikolwiek peptyd jest w stanie podnieść. Jak ułożyć regenerację i rozkład obciążeń, żeby to wykorzystać, pomagam ustalić w ramach prowadzenia online, a stacjonarnie pracuję z podopiecznymi jako trener personalny w Lublinie.

Bibliografia

1. Arvat E, et al. Endocrine activities of ghrelin and growth hormone secretagogues in humans: comparison of the effects on GH, ACTH and cortisol secretion. Badania nad wpływem GHRP-2 na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza.
2. Raun K, Hansen BS, Johansen NL, et al. Ipamorelin, the first selective growth hormone secretagogue. European Journal of Endocrinology. 1998;139(5):552-561. Badanie porównawcze wartości ED50 dla GHRP-2, GHRP-6 i ipamoreliny.
3. Bowers CY. Growth hormone-releasing peptide (GHRP). Prace nad odpowiedzią hormonu wzrostu na GHRP-2 i podstawami testu diagnostycznego.
4. Pharmaceuticals and Medical Devices Agency (Japonia). Rejestracja pralmoreliny (GHRP Kaken) jako środka diagnostycznego, 2004.
5. World Anti-Doping Agency. The Prohibited List, klasa S2 (Peptide Hormones, Growth Factors, Related Substances and Mimetics).

Z mojej oferty Indywidualny plan treningowy online Masz dość braku efektów mimo wylanego potu? Twój trening potrzebuje planu, a nie przypadku. Nie kupujesz gotowca z… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Czy GHRP-2 jest zarejestrowanym lekiem?

Tak, ale w bardzo wąskim zastosowaniu. Pralmorelina została dopuszczona w Japonii w 2004 roku pod nazwą GHRP Kaken jako środek diagnostyczny do oceny wydzielania hormonu wzrostu. Protokół obejmuje pojedynczy bolus 100 mikrogramów dożylnie i serię pobrań krwi przez dwie godziny. Nie jest to rejestracja do stosowania przewlekłego ani w celu podnoszenia poziomu hormonu wzrostu.

Jakie dawki GHRP-2 się stosuje?

Dawka diagnostyczna to jednorazowo 100 mikrogramów dożylnie, a w badaniach u dzieci stosowano 2 mikrogramy na kilogram masy ciała, maksymalnie 100 mikrogramów. Zakres spotykany w obiegu to zwykle 100 do 300 mikrogramów podskórnie, jeden do trzech razy dziennie, czyli przy górnej wartości nawet dziewięciokrotność dawki diagnostycznej podawana codziennie zamiast raz.

Jak GHRP-2 wpływa na kortyzol?

To najważniejsza informacja o tym peptydzie i zwykle przemilczana. W badaniach wykazano, że wszystkie testowane dawki pobudzały ACTH i kortyzol w stopniu porównywalnym z hormonem uwalniającym kortykotropinę, czyli substancją stosowaną do prowokacyjnego badania osi stresowej. Przy jednorazowym podaniu diagnostycznym nie ma to znaczenia, przy podawaniu codziennym ma.

Czym GHRP-2 różni się od ipamoreliny?

Siłą i selektywnością, przy czym różnica w selektywności jest jakościowa, a nie ilościowa. GHRP-2 jest silniejszy na jednostkę dawki, z ED50 około czterokrotnie niższym. Ipamorelina nie pobudza natomiast ACTH nawet przy dawkach dwustukrotnie przekraczających jej próg skuteczności dla hormonu wzrostu, co sugeruje, że nie chodzi o mniejszą siłę, tylko o niezdolność do uruchomienia tego szlaku.

Czy GHRP-2 zwiększa apetyt?

Tak, bo działa na ten sam receptor co grelina, hormon głodu. Efekt jest jednak słabszy niż przy GHRP-6 i wyraźniejszy niż przy ipamorelinie. To cecha, która przy budowaniu masy bywa uznawana za korzystną, a w okresie redukcji działa wprost przeciwnie do celu.

Czy GHRP-2 podnosi prolaktynę?

Tak, w stopniu umiarkowanym. W badaniach wzrost prolaktyny był obecny, ale mniejszy niż po tyreoliberynie, czyli substancji używanej do prowokacyjnego badania jej wydzielania. Podobnie jak przy kortyzolu, znaczenie tego zależy od tego, czy mówimy o jednorazowym podaniu, czy o stosowaniu codziennym przez tygodnie.

Czy GHRP-2 jest zakazany w sporcie?

Tak, znajduje się na liście substancji zabronionych Światowej Agencji Antydopingowej w klasie S2, obejmującej hormony peptydowe, czynniki wzrostu i substancje pokrewne. Zakaz obowiązuje w zawodach i poza nimi, a substancje z tej grupy są przedmiotem zwalidowanych metod wykrywania.