Kardaryna (GW-501516): mechanizm, dawkowanie i wyniki badań

Charakter artykułu. Tekst opisuje stan wiedzy o substancji niedopuszczonej do stosowania u ludzi w żadnym kraju. Ma charakter informacyjny i nie zawiera zaleceń dotyczących stosowania.

Kardaryna (GW-501516) to agonista receptora PPARδ, opracowany jako potencjalny lek na zaburzenia lipidowe.

Ma najlepiej udokumentowany mechanizm spośród substancji z tej grupy i jednocześnie najbardziej niepokojące wyniki badań długoterminowych. Poniżej omawiam jedno i drugie.

Czym jest i czym nie jest

Kardaryna nie jest selektywnym modulatorem receptora androgenowego, choć bywa sprzedawana w tej samej kategorii.

To agonista receptora PPARδ, działający na zupełnie inny cel molekularny.

Praktyczna konsekwencja: nie wpływa na receptory androgenowe, więc nie powoduje ani przyrostu masy mięśniowej w mechanizmie anabolicznym, ani hamowania wytwarzania testosteronu.

Skąd wzięło się to pomieszanie

Z kanałów sprzedaży. Kardaryna trafiła do obrotu tymi samymi drogami co modulatory receptora androgenowego i bywa w nich klasyfikowana razem z nimi.

Mechanizm działania

PPARδ to receptor jądrowy obecny głównie w mięśniach szkieletowych, sercu, tkance tłuszczowej i wątrobie.

Co zmienia jego pobudzenie

• Zwiększenie transportu kwasów tłuszczowych do mitochondriów i ich utleniania.
• Przesunięcie w kierunku włókien wolnokurczliwych, bardziej wytrzymałych na zmęczenie.
• Wpływ na transport cholesterolu i stężenie trójglicerydów.
• Oszczędzanie glikogenu mięśniowego przez większe wykorzystanie tłuszczu jako paliwa.

To mechanizm dobrze opisany, potwierdzony na poziomie ekspresji genów w wielu niezależnych badaniach.

Po co ją opracowano

Program badawczy dotyczył leków metabolicznych.

Skąd zainteresowanie sportowe

Z badania opublikowanego w 2008 roku, w którym myszy otrzymujące agonistę PPARδ w połączeniu z treningiem osiągały istotnie dłuższy czas do wyczerpania.

Prasa nazwała to „treningiem w tabletce”, co uruchomiło zainteresowanie poza medycyną.

Szczegół pomijany w przekazie: wyraźny efekt wystąpił u zwierząt trenujących. U nietrenujących sama substancja dawała rezultat znacznie mniejszy.

Z mojej oferty Konsultacja online z Trenerem personalnym i Dietetykiem Masz wątpliwości? Waga stoi, a trening nie przynosi efektów? Nie błądzisz w ciemno. To 60 minut konkretnej rozmowy… Sprawdź

Badania u ludzi

Przeprowadzono kilka badań wczesnej fazy, zanim program przerwano.

Badanie z 2007 roku objęło osoby z umiarkowaną otyłością i podwyższonymi trójglicerydami. Substancję podawano przez dwa tygodnie.

Wyniki: obniżenie stężenia trójglicerydów o około 30%, podwyższenie cholesterolu HDL oraz obniżenie stężenia wolnych kwasów tłuszczowych.

To rezultaty istotne z punktu widzenia lipidologii i pokazujące, że mechanizm działa również u człowieka.

Czego nie zbadano

Wpływu na wydolność fizyczną u ludzi. Badania dotyczyły parametrów metabolicznych, nie sportowych.

Bezpieczeństwa przy dłuższym stosowaniu. Najdłuższe badania u ludzi trwały tygodnie, nie miesiące.

Badania na zwierzętach

Badania kancerogenności

To najważniejsza część danych o tej substancji i warto podać ją precyzyjnie.

Przed dopuszczeniem leku obowiązkowo przeprowadza się dwuletnie badania kancerogenności na szczurach i myszach. Dla kardaryny wykonano je w ramach programu rejestracyjnego.

Wynik: zwiększona częstość nowotworów we wszystkich badanych grupach dawkowych, łącznie z najniższą.

Lokalizacje zmian: wątroba, żołądek, język, skóra, pęcherz moczowy, tarczyca oraz narządy rozrodcze.

Kwestia dawek, wymagająca sprostowania

Częste stwierdzenie, że dawki w badaniach były wielokrotnie wyższe od stosowanych w sporcie, jest nieścisłe.

Najniższa dawka, przy której obserwowano zmiany, wynosiła 5 mg na kilogram masy ciała u szczura.

Po przeliczeniu na człowieka według standardowego współczynnika stosowanego w toksykologii otrzymuje się wartość rzędu kilkudziesięciu miligramów dla osoby dorosłej, czyli ten sam rząd wielkości co dawki opisywane w obrocie nieoficjalnym.

Dlaczego wynik uznano za rozstrzygający

Producent zakończył program w 2007 roku, mimo wieloletnich nakładów i obiecujących wyników lipidowych u ludzi.

Trzy czynniki przemawiały za taką decyzją: wielonarządowy charakter zmian, brak dawki bez obserwowanego efektu oraz wystąpienie zmian u obu badanych gatunków.

Reakcja instytucji sportowych

Światowa Agencja Antydopingowa wydała w 2013 roku ostrzeżenie skierowane bezpośrednio do zawodników, wskazując na poważne ryzyko zdrowotne.

To sytuacja wyjątkowa, bo agencja zwykle zajmuje się uczciwością rywalizacji, a nie zdrowiem stosujących.

Uczciwe zastrzeżenie interpretacyjne

Badania prowadzono na gryzoniach, u których niektóre mechanizmy różnią się od ludzkich, a nie wszystkie wyniki takich badań przekładają się na człowieka.

Jednocześnie jest to standardowy etap oceny każdego leku, a jego wynik doprowadził do zakończenia programu przez samego producenta.

Wpływ na gospodarkę hormonalną

Tu obraz jest jednoznaczny.

Kardaryna nie oddziałuje na receptory androgenowe ani na oś podwzgórze-przysadka-gonady.

Nie hamuje wytwarzania własnego testosteronu, nie ulega aromatyzacji i nie wymaga odbudowy hormonalnej po zakończeniu stosowania.

To realna różnica wobec sterydów anaboliczno-androgennych i modulatorów receptora androgenowego. Szerzej o samym testosteronie w tekście o diecie a testosteronie.

Dawki w praktyce nieoficjalnej

Warto zaznaczyć pochodzenie tych danych.

Nie wywodzą się z badań klinicznych, w których stosowano dawki niższe i przez krótki czas, tylko z relacji osób stosujących tę substancję poza medycyną.

Zgłaszane wartości: 10-20 mg dziennie przez okresy 6-12 tygodni.

Odniesienie do badań

W badaniu klinicznym u ludzi stosowano dawki rzędu 2,5-10 mg dziennie przez dwa tygodnie.

Zestawienie tych wartości z przeliczeniem dawek z badań kancerogenności zamieszczonym wyżej pozwala każdemu ocenić skalę samodzielnie.

Kontrola antydopingowa i zanieczyszczenia

Status

Kardaryna figuruje na liście substancji zabronionych Światowej Agencji Antydopingowej w kategorii modulatorów hormonów i metabolizmu.

Zakaz obowiązuje przez cały czas, także poza okresem zawodów.

Wykrywalność

Metody stosowane w laboratoriach akredytowanych wykrywają kardarynę i jej metabolity w moczu przez wiele dni, a przy dłuższym stosowaniu nawet tygodni po odstawieniu.

Należy do częściej wykrywanych substancji w kontrolach antydopingowych.

Zanieczyszczenia suplementów

Kardarynę wykrywano w preparatach sprzedawanych jako zwykłe suplementy, bez wymienienia jej na etykiecie.

Znaczenie dla zawodników: w kontroli antydopingowej odpowiada zawodnik, niezależnie od tego, czy substancja została przyjęta świadomie.

Praktyczna konsekwencja: ryzyko dotyczy również osób, które nigdy nie zamierzały jej stosować.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy kardaryna to SARM?

Nie. To agonista receptora PPARδ, działający na zupełnie inny cel molekularny niż selektywne modulatory receptora androgenowego. Nie oddziałuje na receptory androgenowe i nie hamuje wytwarzania testosteronu.

Przy jakich dawkach wystąpiły nowotwory w badaniach?

We wszystkich badanych grupach, łącznie z najniższą. Po przeliczeniu najniższej dawki ze szczura na człowieka otrzymuje się wartość tego samego rzędu co dawki opisywane w obrocie nieoficjalnym, a nie wielokrotnie wyższą.

Jakie narządy obejmowały zmiany?

Wątrobę, żołądek, język, skórę, pęcherz moczowy, tarczycę oraz narządy rozrodcze. Wielonarządowy charakter zmian był jednym z powodów zakończenia programu badawczego przez producenta.

Co wykazały badania u ludzi?

Przeprowadzono krótkie badania wczesnej fazy. W jednym z nich, trwającym dwa tygodnie, odnotowano istotne obniżenie stężenia trójglicerydów i podwyższenie cholesterolu HDL. Badań dłuższych nie ukończono.

Czy kardaryna wpływa na testosteron?

Nie oddziałuje na receptory androgenowe ani na oś podwzgórze-przysadka-gonady, więc nie powoduje hamowania wytwarzania własnego testosteronu. To odróżnia ją od sterydów anabolicznych i modulatorów receptora androgenowego.

Jak długo kardaryna jest wykrywalna?

Metody stosowane w laboratoriach antydopingowych wykrywają ją w moczu przez wiele dni, a przy dłuższym stosowaniu nawet tygodni po odstawieniu. Jest to jedna z częściej wykrywanych substancji w kontrolach.

Czy kardaryna trafia do suplementów?

Tak, wykrywano ją w preparatach sprzedawanych jako zwykłe suplementy, bez podania na etykiecie. To istotne ryzyko dla zawodników objętych kontrolą antydopingową, którzy odpowiadają za obecność substancji niezależnie od jej źródła.

Po co opracowano kardarynę?

Jako potencjalny lek na zaburzenia lipidowe i zespół metaboliczny. Program prowadzony przez firmę farmaceutyczną dotyczył medycyny, a zainteresowanie sportowe pojawiło się po publikacji wyników dotyczących wytrzymałości u zwierząt.

Podsumowanie

Mechanizm jest dobrze udokumentowany: pobudzenie PPARδ zwiększa utlenianie kwasów tłuszczowych i wpływa na profil lipidowy, co potwierdzono także u ludzi w krótkim badaniu klinicznym.

Sprostowanie najważniejsze: nowotwory w badaniach dwuletnich wystąpiły we wszystkich grupach dawkowych, łącznie z najniższą. Twierdzenie o dawkach wielokrotnie wyższych od stosowanych w sporcie jest nieścisłe.

Charakter zmian: obejmowały wiele narządów i wystąpiły u obu badanych gatunków. To wraz z brakiem dawki bez efektu przesądziło o zakończeniu programu.

Decyzja producenta: program przerwano mimo obiecujących wyników lipidowych u ludzi i poniesionych nakładów.

Różnica wobec innych substancji: kardaryna nie wpływa na gospodarkę androgenową, więc nie powoduje supresji hormonalnej.

I ryzyko dotyczące osób, które jej nie stosują: kardarynę wykrywano w suplementach bez wymienienia na etykiecie, a w kontroli antydopingowej odpowiada zawodnik.

Jeśli chcesz ustawić trening pod wytrzymałość lub redukcję, sprawdź indywidualny plan treningowy. W Lublinie pracuję jako trener personalny i dietetyk.

• Grupa FitForce na Facebooku, gdzie omawiamy substancje w oparciu o dane.
• Instagram @naarqu_, gdzie dzielę się praktycznymi wskazówkami.

Bibliografia

1. Sprecher DL, Massien C, Pearce G, i wsp. Triglyceride:high-density lipoprotein cholesterol effects in healthy subjects administered a peroxisome proliferator activated receptor delta agonist. Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology. 2007;27(2):359-365. doi:10.1161/01.ATV.0000252790.70572.0c
2. Narkar VA, Downes M, Yu RT, i wsp. AMPK and PPARdelta agonists are exercise mimetics. Cell. 2008;134(3):405-415. doi:10.1016/j.cell.2008.06.051
3. Geiger LE, Dunsford WS, Lewis DJ, Brennan C, Liu KC, Newsholme SJ. Rat carcinogenicity study with GW501516, a PPAR delta agonist. The Toxicologist. 2009;108(1):895.
4. Światowa Agencja Antydopingowa. WADA warns athletes against use of GW501516. Komunikat z 21 marca 2013.
5. Oliver WR Jr, Shenk JL, Snaith MR, i wsp. A selective peroxisome proliferator-activated receptor delta agonist promotes reverse cholesterol transport. Proceedings of the National Academy of Sciences. 2001;98(9):5306-5311. doi:10.1073/pnas.091021198
6. Wang YX, Zhang CL, Yu RT, i wsp. Regulation of muscle fiber type and running endurance by PPARdelta. PLoS Biology. 2004;2(10):e294. doi:10.1371/journal.pbio.0020294
7. Thevis M, Schänzer W. Detection of SARMs in doping control analysis. Molecular and Cellular Endocrinology. 2018;464:34-45. doi:10.1016/j.mce.2017.01.040
8. Nair AB, Jacob S. A simple practice guide for dose conversion between animals and human. Journal of Basic and Clinical Pharmacy. 2016;7(2):27-31. doi:10.4103/0976-0105.177703
9. Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, Deuster PA, Eichner D. Chemical Composition and Labeling of Substances Marketed as Selective Androgen Receptor Modulators and Sold via the Internet. JAMA. 2017;318(20):2004-2010. doi:10.1001/jama.2017.17069

Z mojej oferty Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Czy kardaryna to SARM?

Nie. To agonista receptora PPARδ, działający na zupełnie inny cel molekularny niż selektywne modulatory receptora androgenowego. Nie oddziałuje na receptory androgenowe i nie hamuje wytwarzania testosteronu.

Przy jakich dawkach wystąpiły nowotwory w badaniach?

We wszystkich badanych grupach, łącznie z najniższą. Po przeliczeniu najniższej dawki ze szczura na człowieka otrzymuje się wartość tego samego rzędu co dawki opisywane w obrocie nieoficjalnym, a nie wielokrotnie wyższą.

Jakie narządy obejmowały zmiany?

Wątrobę, żołądek, język, skórę, pęcherz moczowy, tarczycę oraz narządy rozrodcze. Wielonarządowy charakter zmian był jednym z powodów zakończenia programu badawczego przez producenta.

Co wykazały badania u ludzi?

Przeprowadzono krótkie badania wczesnej fazy. W jednym z nich, trwającym dwa tygodnie, odnotowano istotne obniżenie stężenia trójglicerydów i podwyższenie cholesterolu HDL. Badań dłuższych nie ukończono.

Czy kardaryna wpływa na testosteron?

Nie oddziałuje na receptory androgenowe ani na oś podwzgórze-przysadka-gonady, więc nie powoduje hamowania wytwarzania własnego testosteronu. To odróżnia ją od sterydów anabolicznych i modulatorów receptora androgenowego.

Jak długo kardaryna jest wykrywalna?

Metody stosowane w laboratoriach antydopingowych wykrywają ją w moczu przez wiele dni, a przy dłuższym stosowaniu nawet tygodni po odstawieniu. Jest to jedna z częściej wykrywanych substancji w kontrolach.

Czy kardaryna trafia do suplementów?

Tak, wykrywano ją w preparatach sprzedawanych jako zwykłe suplementy, bez podania na etykiecie. To istotne ryzyko dla zawodników objętych kontrolą antydopingową, którzy odpowiadają za obecność substancji niezależnie od jej źródła.

Po co opracowano kardarynę?

Jako potencjalny lek na zaburzenia lipidowe i zespół metaboliczny. Program prowadzony przez firmę farmaceutyczną dotyczył medycyny, a zainteresowanie sportowe pojawiło się po publikacji wyników dotyczących wytrzymałości u zwierząt.