Dieta a migrena: które wyzwalacze z jedzenia potwierdzają badania i co zrobić z kawą, głodem, testem IgG i suplementami?

Według polskich rekomendacji neurologicznych migrena dotyczy około 15-18% dorosłych kobiet i 6-8% mężczyzn, a prawie każda osoba z napadami słyszała listę produktów do skreślenia: czekolada, żółty ser, wino, kawa, glutaminian. Część tych rad ma oparcie w badaniach, a część myli przyczynę z pierwszym objawem napadu. Jeśli chcesz oddzielić jedno od drugiego, masz przed sobą zestawienie danych, a nie kolejną listę zakazów.

Pokazuję, kto rozpoznaje migrenę i kiedy ból wymaga pilnej pomocy, które wyzwalacze z jedzenia przetrwały badania prowokacyjne, jak działa kofeina, jak prowadzić dzienniczek, czemu test IgG nie wskaże winowajcy, co wiadomo o keto, masie ciała i suplementach oraz jak trenować z migreną.

Czym jest migrena i kto ją rozpoznaje

Migrena to przewlekła, uwarunkowana genetycznie choroba neurologiczna. Napad trwa od 4 do 72 godzin, ból jest zwykle jednostronny i pulsujący, nasila się przy zwykłej aktywności, a towarzyszą mu nudności lub nadwrażliwość na światło i dźwięk. U 10-15% chorych ból poprzedza aura. Według polskich rekomendacji u 77% chorych na 2-48 godzin przed napadem pojawiają się objawy zwiastunowe, najczęściej ziewanie; ten szczegół wróci przy czekoladzie i kawie.

Rozpoznanie stawia lekarz, na podstawie wywiadu

Migreny nie potwierdza żadne badanie krwi ani obrazowe. Lekarz stawia rozpoznanie z wywiadu, według kryteriów Międzynarodowej Klasyfikacji Bólów Głowy (ICHD-3), a badania zleca, gdy trzeba wykluczyć inną przyczynę. W Polsce pierwszym krokiem jest lekarz rodzinny, który kieruje do neurologa; w ankiecie Migraine in Poland z neurologiem konsultowało się 83,4% z 1679 osób z migreną bez aury. Jako dietetyk nie rozpoznaję migreny i nie zmieniam leczenia: pracuję z jedzeniem, piciem i treningiem, gdy rozpoznanie już jest.

Objawy alarmowe

Z mojej oferty Indywidualny Jadłospis Online – Łatwy start i trwała zmiana nawyków Koniec z błądzeniem. Zyskaj strategię żywieniową, która wspiera zdrowie i buduje formę. Jako dyplomowany dietetyk nie oferuję "gotowców",… Sprawdź

Wyzwalacze z jedzenia: deklaracje a badania prowokacyjne

Wyzwalacz to czynnik, który na krótko zwiększa prawdopodobieństwo napadu, a nie jego przyczyna. W zestawieniu 25 publikacji na czele listy są stres, zmęczenie, głód, bodźce zmysłowe, hormony, sen, pogoda i alkohol; pokarmy pojawiają się rzadziej. Europejska Federacja Bólów Głowy (EHF) pisze wprost, że nie ma „diety migrenowej”, a jedynym pokarmowym wyzwalaczem z dobrym poparciem w danych są niektóre alkohole, zwłaszcza czerwone wino. Długie listy biorą się stąd, że większość badań pyta chorych o przekonania, a wyzwalacze działają łącznie: zła noc, stres i pominięty obiad obniżają próg napadu, a winę bierze na siebie ostatni zjedzony produkt.

Czekolada

W przeglądzie polskiego zespołu z 2020 roku czekoladę wskazywało od 1,3 do 33% chorych w 23 z 25 badań ankietowych, ale w jedynym badaniu z elektronicznym dzienniczkiem mniej niż 1,5%. Trzy badania prowokacyjne z podwójnie ślepą próbą nie wykazały różnicy wobec placebo, a w jednym z nich wynik był taki sam bez względu na to, czy uczestniczki wierzyły w szkodliwość czekolady. Ochota na słodkie bywa objawem zwiastunowym, więc kostka zjedzona wieczorem przed porannym napadem może być jego pierwszym objawem, a nie przyczyną.

Ser, glutaminian i aspartam

Dojrzewające sery, cytrusy i wędliny figurują na klasycznych listach, ale wytyczne EHF nie zaliczają ich do dobrze udokumentowanych wyzwalaczy. Przegląd badań nad glutaminianem z 2016 roku pokazał, że podany z posiłkiem nie zwiększał częstości bólu głowy w sześciu próbach, poza jedną podgrupą kobiet; dodatnie wyniki dawały próby bez jedzenia, często z roztworem o stężeniu powyżej 2%, łatwym do rozpoznania w smaku. Przy aspartamie przegląd z 2016 roku naliczył dwa badania prowokacyjne dodatnie i dwa ujemne. Jeśli podejrzewasz słodzik, sprawdź to w dzienniczku.

Alkohol

W holenderskim badaniu 2197 osób z migreną alkohol jako wyzwalacz wskazało 35,6%, a najczęściej wymienianym napojem było czerwone wino, które jednak stale wywoływało napad tylko u 8,8% uczestników. U jednej trzeciej napad zaczynał się w ciągu 3 godzin, u prawie 90% w ciągu 10 godzin. Autorzy wnioskują, że działanie alkoholu zależy od zmiennego progu napadu. Czym innym jest opóźniony ból głowy po alkoholu, który według ICHD-3 pojawia się 5-12 godzin po piciu. W mojej praktyce nie zaczynam tu od zakazu, tylko od zapisywania rodzaju napoju, ilości i godziny.

Kofeina: lek, wyzwalacz i ból z odstawienia

Kofeina w tabletce przeciwbólowej

Polskie rekomendacje z 2021 roku wymieniają wśród leków pierwszego wyboru na napad połączenie kwasu acetylosalicylowego, paracetamolu i kofeiny (250 mg, 200-250 mg i 50 mg) z klasą zalecenia A; działa ono lepiej niż każdy składnik osobno. Przegląd zespołu z Bydgoszczy z 2020 roku przytacza dane, według których co najmniej 100 mg kofeiny dodane do leku zwiększało odsetek osób z zadowalającą ulgą w bólu.

Ból głowy z odstawienia

Według ICHD-3 pojawia się w ciągu 24 godzin od ostatniej dawki u osoby, która przez ponad 2 tygodnie przyjmowała powyżej 200 mg kofeiny dziennie, ustępuje w ciągu godziny po 100 mg kofeiny i mija w ciągu 7 dni. W przeglądzie z Bydgoszczy kofeinę jako wyzwalacz wskazywało 2,4-30% chorych w 21 badaniach, a jej odstawienie 10-30% w dwóch; kawa wypita tuż przed napadem bywa przy tym odpowiedzią na zwiastunowe ziewanie i senność. Polskie rekomendacje wymieniają nadużywanie kofeiny, w napojach i w lekach, wśród czynników przechodzenia migreny w postać przewlekłą.

Ile kofeiny przy migrenie

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przyjmuje jako bezpieczne dla zdrowego dorosłego do 400 mg kofeiny na dobę i do 200 mg jednorazowo. Dla osób z migreną autorzy przeglądu z Bydgoszczy proponują poniżej 200 mg dziennie, czyli około dwóch porcji, o stałej porze także w weekend, ograniczanie stopniowo przez kilka tygodni i leki z kofeiną najwyżej 2 dni w tygodniu. Limity i przebieg odstawienia opisałem w tekście o dawkowaniu kofeiny i jej skutkach ubocznych, a zawartość kofeiny zależnie od parzenia w materiale o kawie i metodach parzenia.

Głód, pomijanie posiłków i woda

Pominięty posiłek

Wytyczne EHF nazywają pomijanie posiłków silnym wyzwalaczem, a nieregularny tryb życia, zły sen i stres czynnikami sprzyjającymi napadom. ICHD-3 opisuje ból głowy z głodu po co najmniej 8 godzinach bez jedzenia; u osoby z migreną głód wyzwala po prostu napad, także bez niskiego cukru we krwi. Policz przerwy, nie tylko kalorie: kolacja o 19:00 i pierwszy posiłek o 12:00 to 17 godzin. U osób na redukcji i w poście przerywanym to w mojej praktyce częsty, niezauważany wyzwalacz.

Woda

Sygnały odwodnienia, wśród nich ból głowy, zebrałem przy piciu wody wokół treningu siłowego. Do holenderskiej próby z randomizacją zakwalifikowano 102 osoby cierpiące na nawracające bóle głowy i wypijające poniżej 2,5 litra dziennie. Każda dostała rady dotyczące stresu i snu, a co druga dodatkowo zalecenie, by pić o 1,5 litra więcej. Po 3 miesiącach grupa pijąca więcej miała lepszą jakość życia, a dużą poprawę odczuło 47% wobec 25%, ale liczba dni z co najmniej umiarkowanym bólem się nie zmieniła.

Dzienniczek bólu i jedzenia: jak go prowadzić

Polskie rekomendacje zdecydowanie zalecają dzienniczek z dniami bólu, nasileniem, objawami oraz liczbą i dawkami leków, a EHF radzi prowadzić go co najmniej miesiąc. Zapiski na bieżąco są warte więcej niż wspomnienia, bo pamięć podsuwa to, w co już wierzymy.

Co zapisywać

U moich podopiecznych dzienniczek obejmuje nie tylko jedzenie:

1. Ból. Godzina początku i końca, nasilenie (łagodny, umiarkowany, silny), nudności, aura.
2. Leki. Nazwa, dawka i godzina; na koniec miesiąca policz dni z lekiem przeciwbólowym.
3. Posiłki i przerwy. Godzina pierwszego i ostatniego posiłku oraz najdłuższa przerwa.
4. Kofeina i alkohol. Liczba kaw, herbat i napojów z godzinami; rodzaj i ilość alkoholu.
5. Tło. Sen, dzień cyklu, trening, stres, podróż.
6. Podejrzany produkt. Napady po pokarmach pojawiają się zwykle w ciągu 12-24 godzin od zjedzenia, więc zapisuj poprzednią dobę.

Produkt uznaję za podejrzany dopiero wtedy, gdy napad pojawia się po nim powtarzalnie i nie pojawia się w dni bez niego. Zwróć też uwagę na ochotę na słodkie w dniu przed bólem.

Testy IgG i diety eliminacyjne

Co mierzy test IgG

Panele „nietolerancji pokarmowych” oznaczają przeciwciała IgG lub IgG4 wobec dziesiątek produktów. Europejska Akademia Alergologii i Immunologii Klinicznej (EAACI) stwierdza, że IgG4 przeciw pokarmom świadczy o wielokrotnym kontakcie z jedzeniem i raczej o tolerancji, a takich testów nie należy wykonywać przy dolegliwościach po jedzeniu. Polskie Towarzystwo Alergologiczne (PTA) zalicza je do badań nieprzydatnych, których alergolog nie powinien zalecać. Szczegóły wyjaśniam w materiale czym alergia pokarmowa różni się od nietolerancji.

Dieta eliminacyjna tylko pod kontrolą

Przegląd z 2016 roku dopuszcza, że eliminacja może pomóc części osób, ale nie oznacza to skreślenia dwudziestu produktów naraz: taki jadłospis łatwo zubożyć, a lęk przed jedzeniem rośnie. Jeśli dzienniczek wskazuje jeden produkt, stosuję regułę: jedna pozycja, określony czas, potem ponowne wprowadzenie; w badaniach eliminacja trwała 6-12 tygodni. Plan uzgadniam z neurologiem, a przy zaburzeniach odżywiania w wywiadzie, w ciąży i u dzieci eliminacja wchodzi w grę tylko z lekarzem.

Keto, niski indeks glikemiczny i masa ciała

Wytyczne EHF są tu powściągliwe: poza zdrowym żywieniem nie ma wiarygodnych dowodów, że dieta bezglutenowa, bez laktozy, ketogeniczna czy inna szczególna dieta zapobiega bólom głowy.

Dieta ketogeniczna

Włoskie badanie krzyżowe z 2019 roku objęło 35 osób z migreną i nadwagą albo otyłością. Każda osoba przez miesiąc była na ketogenicznej diecie do 800 kcal (30-50 g węglowodanów dziennie) i przez miesiąc na równie niskokalorycznej bez ketozy. Na keto dni z migreną było o 3,73 w miesiącu mniej, a liczba dni z migreną spadła o połowę u 74% osób wobec 9%. To miesiąc głębokiej redukcji w programie żywieniowym, a nie zalecenie dla każdego; pierwsze dni ketozy same bywają bolesne, co opisuję przy keto grypie i jej objawach.

Niski indeks glikemiczny

W tureckim badaniu z 2018 roku 350 osób z migreną bez aury przydzielono do diety o niskim indeksie glikemicznym albo do leków zapobiegawczych. Częstość napadów spadła w obu grupach, a nasilenie bólu po 3 miesiącach bardziej przy diecie. Oceniono 147 osób z grupy diety i nie było grupy bez żadnej interwencji, więc wynik jest obiecujący, ale niczego nie przesądza.

Masa ciała

Polskie rekomendacje wymieniają otyłość wśród modyfikowalnych czynników przewlekłej migreny. Włoska metaanaliza 10 badań z 2020 roku (473 osoby z otyłością) pokazała, że utrata masy ciała, po operacji bariatrycznej lub po zmianie stylu życia, zmniejszała częstość, nasilenie i czas trwania napadów, niezależnie od liczby straconych kilogramów. Redukcję przy migrenie ustawiam na umiarkowanym deficycie i stałych porach posiłków, bo głodówka zamienia jeden wyzwalacz na drugi.

Magnez, ryboflawina i koenzym Q10 w wytycznych

Polskie rekomendacje przypisują tym trzem substancjom klasę C, najniższą w swojej skali. EHF pisze, że suplementy w większości nie są zalecane, a te trzy mają pewne dowody i można je wypróbować w preparatach o jakości farmaceutycznej. W polskiej ankiecie po takie preparaty sięgało 23,3% osób z migreną, najczęściej po magnez.

Dawki a limity bezpieczeństwa

To dawki z wytycznych, a nie moje zalecenie. Dla magnezu z suplementów EFSA ustaliła górny tolerowany poziom 250 mg dziennie, a łagodna biegunka pojawia się u części osób od 360-365 mg; dawki z wytycznych są ponad dwukrotnie wyższe, dlatego EHF radzi zaczynać od 100 mg trzy razy dziennie, a przy chorobach nerek decyduje lekarz. Polskie normy zalecają dorosłym 1,1-1,3 mg ryboflawiny; EFSA nie ustaliła dla niej limitu, a jednorazowo wchłania się najwyżej około 27 mg. O formach magnezu piszę w tekście o wyborze formy magnezu i magnezie elementarnym, a o interakcjach koenzymu w materiale o koenzymie Q10 i jego dawkowaniu.

Ból głowy z nadużywania leków

Według ICHD-3 rozpoznaje się go, gdy ból pojawia się co najmniej 15 dni w miesiącu u osoby z chorobą bólową, która przez ponad 3 miesiące regularnie przyjmuje leki doraźne. Polskie progi to co najmniej 10 dni w miesiącu dla tryptanów, opioidów i leków złożonych oraz 15 dni dla prostych leków przeciwbólowych; już przy więcej niż dwóch dawkach tygodniowo rekomendacje radzą rozważyć leczenie zapobiegawcze. W ankiecie Migraine in Poland 22,8% osób przyjmowało leki z częstością wskazującą na nadużywanie, a 59% sięgało po leki złożone, najczęściej po dostępne bez recepty połączenie paracetamolu 500 mg, kodeiny 8 mg i kofeiny 30 mg. Według EHF u większości ból ustępuje w ciągu 2 miesięcy od przerwania nadużywania, choć najpierw się nasila, dlatego odstawienie planuje się z lekarzem.

Trening a migrena

Regularny wysiłek jako profilaktyka

W szwedzkim badaniu z randomizacją, na które powołują się polskie rekomendacje, 91 osób przez 3 miesiące ćwiczyło 40 minut 3 razy w tygodniu, stosowało relaksację albo topiramat. Liczba napadów spadła o 0,93 przy treningu, 0,83 przy relaksacji i 0,97 przy leku, bez istotnej różnicy. EHF ocenia te dane jako ograniczone, ale podaje, że aktywność 2-3 razy w tygodniu może zmniejszać częstość i nasilenie napadów.

Gdy napad pojawia się po treningu

W badaniu prowokacyjnym opisanym w bydgoskim przeglądzie o czekoladzie spośród 27 osób, które za wyzwalacz uważały światło lub wysiłek, napad po takich bodźcach miały tylko 3. Na sali widzę, że wysiłek rzadko działa sam: towarzyszą mu trening na czczo, mało płynów i gwałtowne wejście w intensywność. Zaczynam od posiłku 1-2 godziny przed sesją, wody i dłuższej rozgrzewki; o porze posiłku piszę w tekście o treningu na czczo, jego zaletach i wadach. Nowy ból wywołany wysiłkiem lub kaszlem to objaw alarmowy i wymaga lekarza, zanim wrócisz do ciężarów.

Dzienniczek w praktyce: test IgG, trening na czczo i kawa w weekend

Osoby z migreną przychodzą na konsultację zwykle z gotową teorią o winnym produkcie. Po kilku tygodniach zapisków winny częściej okazuje się rytm dnia niż zawartość talerza.

Przykład: dwadzieścia produktów skreślonych po teście IgG

Typowa sytuacja: osoba z migreną rozpoznaną przez neurologa, z 4 napadami w miesiącu, robi panel IgG i skreśla 20 produktów, w tym jajka, pszenicę, mleko i drożdże. Po 3 miesiącach napadów jest nadal 4, a posiłki wypadają coraz częściej, bo trudno znaleźć coś „dozwolonego”. Tłumaczę, że dodatni wynik wobec dwudziestu produktów to typowy obraz: w tureckiej próbie z 2010 roku uczestnicy mieli średnio 24 dodatnie wyniki na 266 pozycji. Zaczynam od przywracania produktów pojedynczo, co kilka dni, i od dzienniczka, w którym liczą się napady, przerwy między posiłkami i sen. Zapisz przez miesiąc każdy napad obok tego, co było na talerzu i w szklance w ciągu poprzedniej doby, i dopiero z tą kartką wróć do pytania o winowajcę.

Przykład: poranny trening na czczo i ból głowy po powrocie

Drugi scenariusz: osoba z migreną trenuje siłowo o 6:30, ostatni posiłek zjada o 19:30, rano pije tylko czarną kawę, a śniadanie je dopiero w pracy o 9:30. Około 9:00 zaczyna się ból, który w co drugi dzień treningowy przechodzi w napad. To ponad 13 godzin bez jedzenia, dużo powyżej 8-godzinnego progu z ICHD-3, do tego mało płynów i ciężkie serie bez rozgrzewki. Proszę podopiecznych trenujących rano o mały posiłek z węglowodanami przed wyjściem, szklankę wody przed treningiem i spokojniejsze wejście w intensywność. Porównaj przez dwa tygodnie dni treningowe z posiłkiem i bez niego, zapisując godzinę początku bólu. Jeśli ból pojawił się po wysiłku pierwszy raz w życiu, najpierw idź do lekarza.

Przykład: sześć kaw dziennie od poniedziałku do piątku i migrena w sobotę

Trzecia sytuacja: w dni robocze sześć kaw przelewowych, pierwsza o 7:00, ostatnia o 16:00, a w sobotę pobudka o 10:00 z bólem głowy i pierwsza kawa w południe. Według orientacyjnych danych EFSA to około 540 mg kofeiny dziennie, więcej niż 400 mg uznawane za bezpieczne dla zdrowego dorosłego, a 18 godzin od ostatniej kawy mieści się w dobie, w której według ICHD-3 pojawia się ból z odstawienia. Nie zaczynam od zakazu kawy, tylko od wyrównania: pierwsza filiżanka o tej samej porze także w weekend, potem o jedną mniej co tydzień, aż do dwóch dziennie. Policz kofeinę z całego tygodnia, łącznie z herbatą, napojami i tabletkami z kofeiną, i porównaj godzinę pierwszej kawy w dni pracy i w sobotę.

Podsumowanie stanu dowodów

Najczęstsze pytania (FAQ)

Kawa przy migrenie: trzeba z niej zrezygnować?

Zwykle nie: kofeina wzmacnia leki przeciwbólowe, a ból głowy wywołuje głównie jej nagłe odstawienie po ponad 200 mg dziennie. Polski przegląd z 2020 roku radzi zostać poniżej 200 mg na dobę i pić kawę o stałej porze, także w weekend.

Czy czekolada wywołuje migrenę?

W trzech badaniach prowokacyjnych czekolada nie wywoływała napadów częściej niż placebo. Ochota na słodkie bywa objawem zapowiadającym napad, więc tabliczka zjedzona przed bólem może być jego zwiastunem, a nie przyczyną.

Czy test IgG pokaże, co wywołuje moją migrenę?

Nie: przeciwciała IgG przeciw pokarmom świadczą o kontakcie z jedzeniem, a europejskie i polskie gremia alergologiczne uznają te testy za nieprzydatne. W największym badaniu dieta według testu po 12 tygodniach nie zmniejszyła liczby dni z bólem bardziej niż dieta pozorna.

Jaka dawka magnezu jest stosowana w zapobieganiu migrenie?

Polskie rekomendacje podają 24 mmol na dobę, czyli około 580 mg magnezu, przy najniższej klasie zalecenia C. To przeszło dwukrotność limitu EFSA 250 mg z suplementów, więc dawkę ustala lekarz.

Czy trening może wywołać napad migreny?

Może, ale rzadziej, niż się wydaje: w badaniu prowokacyjnym 27 osób, które za wyzwalacz uważały wysiłek lub światło, napad pojawił się tylko u 3. Regularny, 40-minutowy trening 3 razy w tygodniu zmniejszał liczbę napadów podobnie jak topiramat.

Podsumowanie

1. Migrenę rozpoznaje lekarz, nie dieta ani test. Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, a nagły najsilniejszy ból w życiu czy objawy neurologiczne wymagają pilnej pomocy.
2. Z listy „zakazanych” produktów dobrze potwierdzony jest tylko alkohol. Czekolada w trzech badaniach prowokacyjnych działała jak placebo, a ochota na słodkie bywa zwiastunem napadu, nie jego przyczyną.
3. Kofeina szkodzi głównie wtedy, gdy jej zabraknie. Ból z odstawienia pojawia się w ciągu doby po przerwie u osób pijących ponad 200 mg dziennie, więc stała ilość i pora przez cały tydzień dają więcej niż zakaz.
4. Regularne posiłki, woda i sen to podstawa. Głód po 8 godzinach bez jedzenia wyzwala napady, a dzienniczek pokazuje to szybciej niż jakikolwiek test.
5. Test IgG i długie diety eliminacyjne nie mają oparcia w wytycznych. Suplementy z wytycznych mają klasę C, a dawki magnezu przekraczają limit EFSA, więc włącza się je z lekarzem.

Zanim skreślisz kolejny produkt, ustaw to, co codziennie działa na próg napadu: posiłki co kilka godzin, wodę przy biurku, sen o podobnej porze także w weekend, stałą ilość kawy i trening po jedzeniu. Leczenie prowadzi neurolog, a dieta je wspiera i nie zastępuje leków. Jeśli chcesz odróżnić wyzwalacz od przypadku w swoich zapiskach, umów się na przegląd dzienniczka bólu i jadłospisu podczas rozmowy online. Z Lublina i okolic możesz przyjść na konsultację w gabinecie, podczas której ustalimy stałe pory posiłków bez zbędnych zakazów.

Bibliografia

1. Stępień A, Kozubski W, Rożniecki JJ, et al. Migraine treatment recommendations developed by an Expert Group of the Polish Headache Society, the Headache Section of the Polish Neurological Society, and the Polish Pain Society. Neurol Neurochir Pol. 2021;55(1):33-51. PMID: 33507529.
2. Headache Classification Committee of the International Headache Society (IHS). The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia. 2018;38(1):1-211. PMID: 29368949.
3. Waliszewska-Prosół M, Straburzyński M, Budrewicz S, et al. Consulting, diagnosis and treatment patterns in migraine: results from the Migraine in Poland cross-sectional survey. Ther Adv Neurol Disord. 2025;18:17562864251338675. PMID: 40356616.
4. Steiner TJ, Jensen R, Katsarava Z, et al. Aids to management of headache disorders in primary care (2nd edition): on behalf of the European Headache Federation and Lifting The Burden: the Global Campaign against Headache. J Headache Pain. 2019;20(1):57. PMID: 31113373.
5. Nowaczewska M, Wiciński M, Kaźmierczak W, et al. To Eat or Not to Eat: A Review of the Relationship between Chocolate and Migraines. Nutrients. 2020;12(3):608. PMID: 32110888.
6. Obayashi Y, Nagamura Y. Does monosodium glutamate really cause headache?: a systematic review of human studies. J Headache Pain. 2016;17:54. PMID: 27189588.
7. Martin VT, Vij B. Diet and Headache: Part 1. Headache. 2016;56(9):1543-1552. PMID: 27699780.
8. Onderwater GLJ, van Oosterhout WPJ, Schoonman GG, et al. Alcoholic beverages as trigger factor and the effect on alcohol consumption behavior in patients with migraine. Eur J Neurol. 2019;26(4):588-595. PMID: 30565341.
9. Nowaczewska M, Wiciński M, Kaźmierczak W. The Ambiguous Role of Caffeine in Migraine Headache: From Trigger to Treatment. Nutrients. 2020;12(8):2259. PMID: 32731623.
10. European Food Safety Authority. Caffeine: strona tematyczna z podsumowaniem opinii EFSA NDA Panel „Scientific Opinion on the safety of caffeine”, EFSA Journal 2015;13(5):4102. www.efsa.europa.eu, kofeina (dostęp 25.09.2026).
11. Spigt M, Weerkamp N, Troost J, et al. A randomized trial on the effects of regular water intake in patients with recurrent headaches. Fam Pract. 2012;29(4):370-375. PMID: 22113647.
12. Stapel SO, Asero R, Ballmer-Weber BK, et al. Testing for IgG4 against foods is not recommended as a diagnostic tool: EAACI Task Force Report. Allergy. 2008;63(7):793-796. PMID: 18489614.
13. Kruszewski J, Kowalski ML, Kulus M (red.). Standardy w alergologii. Wydanie III uaktualnione. Stanowiska panelów eksperckich Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, rozdział 4.8. Poznań: Termedia; 2019. pta.med.pl, standardy PTA (dostęp 25.09.2026).
14. Alpay K, Ertas M, Orhan EK, et al. Diet restriction in migraine, based on IgG against foods: a clinical double-blind, randomised, cross-over trial. Cephalalgia. 2010;30(7):829-837. PMID: 20647174.
15. Mitchell N, Hewitt CE, Jayakody S, et al. Randomised controlled trial of food elimination diet based on IgG antibodies for the prevention of migraine like headaches. Nutr J. 2011;10:85. PMID: 21835022.
16. Di Lorenzo C, Pinto A, Ienca R, et al. A Randomized Double-Blind, Cross-Over Trial of very Low-Calorie Diet in Overweight Migraine Patients: A Possible Role for Ketones? Nutrients. 2019;11(8):1742. PMID: 31357685.
17. Evcili G, Utku U, Öğün MN, et al. Early and long period follow-up results of low glycemic index diet for migraine prophylaxis. Agri. 2018;30(1):8-11. PMID: 29450870.
18. Di Vincenzo A, Beghetto M, Vettor R, et al. Effects of Surgical and Non-surgical Weight Loss on Migraine Headache: a Systematic Review and Meta-Analysis. Obes Surg. 2020;30(6):2173-2185. PMID: 32008255.
19. Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H (red.). Normy żywienia dla populacji Polski. Rozdziały: Witaminy (ryboflawina); Górne tolerowane poziomy spożycia witamin i składników mineralnych. Warszawa: NIZP PZH-PIB; 2024. www.pzh.gov.pl/normy-zywienia-2024 (dostęp 25.09.2026).
20. Varkey E, Cider A, Carlsson J, et al. Exercise as migraine prophylaxis: a randomized study using relaxation and topiramate as controls. Cephalalgia. 2011;31(14):1428-1438. PMID: 21890526.

Z mojej oferty Trener Personalny i Dietetyk – Kompleksowe Prowadzenie Online Przestań zgadywać. Oddaj swoje zdrowie i sylwetkę w ręce eksperta. Jako dyplomowany dietetyk i certyfikowany trener personalny, zdejmuję z… Sprawdź

Najczęstsze pytania

Kawa przy migrenie: trzeba z niej zrezygnować?

Zwykle nie: kofeina wzmacnia leki przeciwbólowe, a ból głowy wywołuje głównie jej nagłe odstawienie po ponad 200 mg dziennie. Polski przegląd z 2020 roku radzi zostać poniżej 200 mg na dobę i pić kawę o stałej porze, także w weekend.

Czy czekolada wywołuje migrenę?

W trzech badaniach prowokacyjnych czekolada nie wywoływała napadów częściej niż placebo. Ochota na słodkie bywa objawem zapowiadającym napad, więc tabliczka zjedzona przed bólem może być jego zwiastunem, a nie przyczyną.

Czy test IgG pokaże, co wywołuje moją migrenę?

Nie: przeciwciała IgG przeciw pokarmom świadczą o kontakcie z jedzeniem, a europejskie i polskie gremia alergologiczne uznają te testy za nieprzydatne. W największym badaniu dieta według testu po 12 tygodniach nie zmniejszyła liczby dni z bólem bardziej niż dieta pozorna.

Jaka dawka magnezu jest stosowana w zapobieganiu migrenie?

Polskie rekomendacje podają 24 mmol na dobę, czyli około 580 mg magnezu, przy najniższej klasie zalecenia C. To przeszło dwukrotność limitu EFSA 250 mg z suplementów, więc dawkę ustala lekarz.

Czy trening może wywołać napad migreny?

Może, ale rzadziej, niż się wydaje: w badaniu prowokacyjnym 27 osób, które za wyzwalacz uważały wysiłek lub światło, napad pojawił się tylko u 3. Regularny, 40-minutowy trening 3 razy w tygodniu zmniejszał liczbę napadów podobnie jak topiramat.